Prace przeładunkowe i transportowe z użyciem urządzeń dźwignicowych pozostają jednym z najbardziej wymagających obszarów bezpieczeństwa pracy. Dochodzenia powypadkowe po ciężkich wypadkach w zakładach przemysłowych regularnie ujawniają podobny obraz: instruktaże zostały przeprowadzone, plakaty rozwieszone, sygnalizacja dźwiękowa jest sprawna, a na posadzce namalowano linie, mimo to pracownik i tak znajduje się w strefie niebezpiecznej. Doświadczenia w rozwiązaniu tego problemu poprzez wdrożenie dynamicznego oznakowania świetlnego w zakładzie budowy maszyn SIB - DAMEL omawia zastępca dyrektora wykonawczego ds. kontroli produkcji i BHP Kseniya Lazareva.
Poleganie wyłącznie na koncentracji człowieka zawodzi z obiektywnych przyczyn psychofizjologicznych i produkcyjnych. Mózg odfiltrowuje powtarzające się sygnały wskutek przyzwyczajenia oraz iluzji kontroli — przekonania, że uda się zdążyć przejść pod ładunkiem. W zakładzie z parkiem maszynowym liczącym ponad tysiąc jednostek urządzeń, w tym gilotyny i stanowiska spawalnicze, ryzyka te są dodatkowo potęgowane przez warunki panujące na hali:
Aby uczynić granicę ryzyka widoczną bezpośrednio w ruchu, w przedsiębiorstwie wdrożono dynamiczną projekcję świetlną. Na wózku jezdnym lub innych ruchomych elementach suwnicy pomostowej montowany jest projektor gobo zsynchronizowany ze sterownikiem urządzenia dźwignicowego. Po uruchomieniu suwnicy urządzenie włącza się automatycznie i wyświetla na posadzce wypełnioną kolorem plamę świetlną z ostrzeżeniem o strefie niebezpiecznej i konieczności zachowania odstępu.
Istotną cechą inżynieryjną tego podejścia jest brak ingerencji w konstrukcję urządzenia dźwignicowego. Instalacja przypomina montaż dodatkowej oprawy oświetleniowej: kinematyka oraz elementy nośne pozostają nienaruszone, dzięki czemu nie jest wymagany odrębny projekt ani ponowna ekspertyza bezpieczeństwa przemysłowego. Montaż i konserwację wykonuje własny dział energetyczno-mechaniczny zakładu przy budżecie wynoszącym 43 tysiące rubli na jedną instalację. W ciągu pół roku w projektory wyposażono 19 z 21 suwnic pomostowych zakładu, a samą technologię można zaadaptować również do żurawi wspornikowych i suwnic bramowych.
Optykę przetestowano na stanowisku pilotażowym z uwzględnieniem wysokości hal wynoszącej pięć–sześć metrów oraz zróżnicowanego asortymentu ładunków — od drobnych podzespołów po sekcje obudowy zmechanizowanej. Kąt rozsyłu światła i jasność dobrano tak, aby projekcja była wyraźnie czytelna na posadzce, nie oślepiała personelu i nie utrudniała precyzyjnego pasowania detali. Obrys świetlny wykracza o 25–30 procent poza gabaryty ładunku i, w przeciwieństwie do farby na podłodze, nie jest ścierany przez wózki transportowe ani nie wymaga regularnego odnawiania.
Barierę techniczną uzupełniono przebudową procesów roboczych. Równolegle z zakupem projektorów w zakładzie opracowano procedurę współdziałania operatora suwnicy i hakowego podczas pracy z projekcją świetlną oraz utrwalono te zasady w praktyce:
Takie połączenie technologii i działań organizacyjnych przeniosło bezpieczeństwo z płaszczyzny przymusowego nadzoru w obszar świadomej samoobrony: obrys świetlny jest postrzegany przez załogę jako czytelne narzędzie ochrony życia i zdrowia.
Przeglądaj pełną bibliotekę najlepszych praktyk bezpieczeństwa przemysłowego
Przejdź do biblioteki