Czym jest „zagrożenie”? W Kodeksie pracy pod pojęciem „zagrożenie” rozumie się potencjalne źródło szkody, stanowiące zagrożenie dla życia lub zdrowia pracownika w procesie pracy.
Znaki bezpieczeństwa umieszczone w miejscu potencjalnego zagrożenia to najprostszy i najskuteczniejszy sposób na ostrzeżenie o niebezpieczeństwie, zakazanie błędnych działań lub wskazanie na konieczność podjęcia właściwych kroków. Analizując stosowanie znaków bezpieczeństwa w przedsiębiorstwie, napotkaliśmy trudność w znalezieniu „złotego środka” przy ich rozmieszczaniu: w niektórych miejscach znaków bezpieczeństwa jest nadmiar, w innych – ich liczba jest minimalna. Dodatkowym czynnikiem obniżającym efektywność postrzegania znaków bezpieczeństwa jest brak systematyczności, czyli brak określonej kolejności i stałego miejsca rozmieszczenia znaków.
Zwiększenie efektywności postrzegania znaków bezpieczeństwa w celu poprawy warunków i ochrony pracy oraz ograniczenia oddziaływania na pracowników szkodliwych i (lub) niebezpiecznych czynników środowiska pracy i procesu pracy – tak właśnie sformułowaliśmy zadanie dla kolejnego narzędzia rozwoju kultury bezpiecznych zachowań. Aby je zrealizować, opracowaliśmy Wytyczne metodyczne dotyczące wizualizacji zagrożeń w obiektach przedsiębiorstwa. W wytycznych, na przykładzie jednej z instalacji, zaproponowano zastosowanie trzech typów znaków bezpieczeństwa zbiorczych i kombinowanych, w zależności od miejsca ich instalacji.
Pierwszy typ to znaki bezpieczeństwa umieszczone przy wejściu do obiektu, których działanie obejmuje cały obiekt. Dla tego typu rozmieszczenia opracowano znak zbiorczy, który: ostrzega przed wejściem na obiekt zagrożony wybuchem i pożarem, zabrania używania otwartego ognia i palenia tytoniu, zakazuje wstępu osobom nieupoważnionym oraz nakazuje obowiązkowe noszenie na terenie obiektu technologicznego odzieży ochronnej, obuwia roboczego, kasku, okularów ochronnych oraz posiadanie przy sobie środków ochrony indywidualnej dróg oddechowych.
Znaki bezpieczeństwa drugiego typu są umieszczane na drzwiach wejściowych do pomieszczeń produkcyjnych i pomocniczych. Strefa działania tych znaków obejmuje całą powierzchnię pomieszczenia za drzwiami. Przy opracowywaniu znaków zbiorczych przyjęto jednolity porządek rozmieszczenia znaków bezpieczeństwa o różnym przeznaczeniu, idąc od góry do dołu: najpierw umieszczane są znaki zakazu i ostrzegawcze, następnie znaki nakazu, znaki ochrony przeciwpożarowej, znaki informacyjne, znaki ewakuacyjne oraz znaki medyczne i sanitarne.
W celu oznaczenia zagrożeń płynących z konkretnych urządzeń, w wytycznych zaproponowano znaki instalowane bezpośrednio w miejscu ich lokalizacji.
Wynikiem wdrożenia wytycznych metodycznych stało się wypracowanie jednolitego porządku znakowania urządzeń, rozmieszczania oznakowania ostrzegawczego i znaków bezpieczeństwa w obiektach przedsiębiorstwa.