Co łączy pracę kosmonautów i górników?

Na pierwszy rzut oka te zawody to antypody. Jedni ruszają w kosmos, inni schodzą pod ziemię. Jednak przy bliższym przyjrzeniu się staje się jasne, że praca kosmonautów i górników ma wspólne cechy. Dzisiaj porównamy szkodliwe czynniki i ryzyka, z którymi mierzą się każdego dnia.

Szkodliwe warunki pracy

Przede wszystkim są to podobne warunki pracy: zarówno kosmonauci, jak i górnicy przebywają przez długi czas w izolowanej przestrzeni, doświadczając zwiększonego obciążenia psychoemocjonalnego i stresu. Jedni i drudzy po pracy wymagają długiego odpoczynku i regeneracji. Właśnie dlatego kosmonauci pracują wyłącznie w systemie rotacyjnym, a górnicy zmianowo lub również wyjeżdżają na kontrakty rotacyjne. Nawiasem mówiąc, bezpłatny przejazd do domu i miejsca pracy to kolejny wspólny element warunków pracy kosmonautów i górników.

Praca w otwartej przestrzeni kosmicznej wiąże się z niebezpiecznymi czynnikami fizycznymi. Są to próżnia, promieniowanie, meteoryty i energia promieniowania słonecznego. Skafandry pomagają zminimalizować ich wpływ. Utrzymują one niezbędny mikroklimat, ciśnienie i skład powietrza. Jednocześnie skafander, ograniczając ruchy kosmonauty, obniża jego wydajność.

W kopalni do czynników niebezpiecznych zalicza się przede wszystkim metan oraz prawdopodobieństwo zawalenia się skał. Górnicy często skarżą się na niewygodne okulary ochronne lub buty, ale to właśnie odzież robocza i środki ochrony indywidualnej skutecznie chronią ich przed pyłem węglowym, zawodnieniem wyrobisk, nadmiernym hałasem pracujących maszyn i innymi szkodliwymi czynnikami.

Bez oceny ryzyka — ani pod ziemię, ani w niebo

W eksploatacji zarówno wnętrza ziemi, jak i kosmosu ważne jest kompetentne podejście oparte na ryzyku.

W pracy kosmonautów i górników występuje wiele czynników ryzyka: oni są bardzo wysoko, my — bardzo głęboko. Niektóre narzędzia zarządzania ryzykiem pokrywają się. Kosmonauci również stosują dynamiczną ocenę ryzyka — przed przystąpieniem do pracy zadają pytanie: „Co może pójść nie tak?” i dopóki nie odpowiedzą na nie w pełni, nie podejmują dalszych działań. Górnicy postępują tak samo.

Jakie wspólne ryzyko śmiertelne może wystąpić zarówno w kopalni, jak i w kosmosie? Przede wszystkim jest to wybuch lub pożar. Na pierwszy rzut oka prawdopodobieństwo wystąpienia i realizacji śmiertelnych ryzyk na orbicie okołoziemskiej jest wyższe niż w kopalni. Jednak statystyki często mówią co innego.

Natomiast ryzyko odniesienia obrażeń — zarówno lekkich, np. skaleczenia palca, jak i ciężkich — jest u górników znacznie wyższe. Wynika to z faktu, że w kopalni droga dotarcia do stanowiska pracy jest długa — klatka szybowa, wóz spalinowy, kolejka linowa. W przodkach przebywa jednocześnie wiele osób. Pod ziemią jest więcej pracy zmechanizowanej i ręcznej, obracających się urządzeń, dlatego statystycznie liczba zrealizowanych ryzyk u górników jest większa niż u kosmonautów.

Oto na pierwszy rzut oka tak różne zawody, a tak wiele wspólnego!