Od „ROSYJSKIEJ RULETKI” do nowoczesnych systemów zabezpieczeń.

WAŻNOŚĆ systemu blokad zabezpieczających LOTO i jak prawidłowo go używać.

Czy kiedykolwiek oddawałeś swój samochód do serwisu na wymianę oleju? Robię to regularnie, co najmniej dwa lub trzy razy w roku. Pierwszą rzeczą, o którą poprosi Cię doradca serwisowy, jest wyjęcie kluczyka ze stacyjki i położenie go na desce rozdzielczej. Mistrzowi nie wystarczy wizualne upewnienie się, że samochód się nie porusza – zanim ktokolwiek zbliży ręce do miski olejowej, musi mieć pewność, że nie ma żadnych szans na uruchomienie silnika. W ten sposób doradca serwisowy chroni siebie – i Ciebie również – wykluczając możliwość błędu ludzkiego. Ta sama zasada dotyczy urządzeń w miejscu pracy, czy to systemów ogrzewania, wentylacji i klimatyzacji, czy maszyn produkcyjnych. Blokowanie/oznakowanie LOTO to specjalne metody i procedury chroniące pracowników przed nieoczekiwanym włączeniem lub uruchomieniem maszyn i urządzeń, bądź uwolnieniem niebezpiecznej energii podczas konserwacji i napraw.

Dzisiaj „biznes” rozumie, że konieczne jest wdrażanie nowoczesnych procedur blokowania/oznakowania oraz najlepszych praktyk, aby zagwarantować życie i zdrowie swojego personelu.

Analiza awarii przemysłowych, urazów, wypadków i chorób zawodowych pokazuje, że ich główną przyczyną jest nieprzestrzeganie wymogów bezpieczeństwa, nieznajomość natury zagrożeń technogennych oraz metod ochrony przed nimi. Według danych Rostrudu, od 40 do 50% wypadków przy pracy z poważnymi skutkami zdrowotnymi w Rosji jest spowodowanych czynnikiem ludzkim. Jednocześnie 20-25% wszystkich wypadków wiąże się z niepełnym odłączeniem urządzeń od źródeł energii podczas napraw i serwisowania. Pracownicy najczęściej ulegają wypadkom z powodu uwolnienia energii resztkowej, a także z powodu błędnego włączenia lub naruszenia procedury odłączania urządzeń.

Pracodawcy często ustanawiają procedury odłączania źródła energii od urządzeń i instalowania na nich odpowiednich blokad, aby zapobiec nieoczekiwanemu uruchomieniu lub ponownemu włączeniu. Pracownik musi również wziąć pod uwagę wszelką energię skumulowaną, którą może posiadać maszyna. Do tych celów służy specjalistyczny sprzęt LOTO, zaprojektowany specjalnie po to, aby unikać urazów w miejscu pracy.

Zablokuj i oznakuj!

Nazwa systemu „Lockout/Tagout” dosłownie tłumaczy się z języka angielskiego jako „Blokowanie/Wywieszanie etykiet ostrzegawczych”. W języku polskim utrwaliły się nazwy „systemy blokad zabezpieczających” i „systemy blokowania”. Stosuje się również powszechnie przyjęty angielski skrót „LOTO”. Jego głównym celem jest zabezpieczenie człowieka przed kontaktem ze źródłami energii w obiektach przemysłowych, gdzie energia elektryczna, grawitacyjna (siła ciężkości), hydrauliczna, pneumatyczna, termiczna i inne rodzaje energii mogą przy niekontrolowanym uwolnieniu stwarzać zagrożenie dla człowieka.

Dlaczego należy stosować system blokad zabezpieczających?

Jeśli zasady blokowania nie są przestrzegane, pracownicy mogą zostać poważnie ranni lub ponieść śmierć w wyniku kontaktu z maszynami lub urządzeniami, przy których pracują lub w pobliżu których się znajdują.

Wydaje się, że to wystarczająco ważny powód, prawda?

Jeśli potrzebujesz więcej argumentów, musisz liczyć się również z dość wysokimi karami finansowymi, jeśli zdecydujesz się nie przestrzegać zasad, ponieważ uraz pracownika w miejscu pracy to dodatkowa odpowiedzialność, która może prowadzić do niepożądanych konsekwencji.

Kontrola niebezpiecznej energii

Bezpieczeństwo w miejscu pracy jest zawsze ważne i można mieć nadzieję, że operatorzy maszyn oraz osoby znajdujące się w ich pobliżu będą przestrzegać odpowiednich środków bezpieczeństwa i przejdą szkolenie z zakresu zachowania podczas rutynowych operacji. Ale co z działaniami niestandardowymi, na przykład koniecznością naprawy czegoś? Wszyscy słyszeliśmy przerażające historie: pracownik wkłada rękę do maszyny (punkt pochwycenia), aby usunąć zator, lub wchodzi w strefę jakiegoś podzespołu urządzenia, aby wyregulować jego pracę, a nieświadomy kolega włącza prąd. Systemy blokad zabezpieczających LOTO są zaprojektowane tak, aby zapobiegać takim katastrofom.

System LOTO służy do kontroli niebezpiecznej energii. Obejmuje to oczywiście energię elektryczną, ale także wszystko inne, co może komuś zaszkodzić, w tym powietrze, ciepło, wodę, chemikalia, hydraulikę i tak dalej. Podczas typowych operacji większość urządzeń jest wyposażona w fizyczne środki ochrony operatorów, takie jak osłony samej maszyny. Jednak podczas serwisowania i napraw może być konieczne zdjęcie lub odłączenie tych urządzeń zabezpieczających w celu przeprowadzenia prac. Zanim to nastąpi, kluczowe jest kontrolowanie i rozproszenie niebezpiecznej energii.

Ważne kroki systemu blokowania LOTO, o których należy wiedzieć:

1. Przygotowanie do wyłączenia. Ważnym elementem jest przejście odpowiedniego szkolenia oraz wiedza o wszystkich niebezpiecznych źródłach energii i sposobach ich kontroli.
2. Poinformowanie wszystkich zainteresowanych pracowników. Upewnienie się, że pracownicy w strefie zagrożenia są w pełni świadomi nadchodzącego zablokowania.
3. Wyłączenie urządzenia. Powinno odbywać się w sposób bezpieczny i uporządkowany, zgodnie z procedurą lub instrukcją obsługi konkretnego urządzenia.
4. Odizolowanie źródeł energii. Na przykład wyłącznik automatyczny lub zawór, który dostarcza energię do urządzenia.
5. Zastosowanie sprzętu blokującego LOTO do źródeł energii. Na przykład kłódka blokująca LOTO fizycznie uniemożliwia włączenie urządzenia. Każda osoba uczestnicząca w blokowaniu będzie posiadać własne urządzenie blokujące, na którym widnieć będzie etykieta informująca o tym, kto je zablokował, kiedy i dlaczego. Często na jednym urządzeniu stosuje się kilka blokad, w zależności od poziomu dostępu.
6. Uwolnienie/kontrola całej skumulowanej energii. Na przykład: sprężone powietrze, kondensatory utrzymujące ładunek elektryczny lub zmagazynowana energia mechaniczna, np. ściśnięte sprężyny.
7. Weryfikacja blokady. Jest to najważniejszy krok, który najłatwiej przeoczyć. Bardzo ważne jest, aby personel ponownie sprawdził, czy cała niebezpieczna energia została odłączona.
8. Utrzymanie blokady. Upewnienie się, że urządzenie pozostaje w stanie zablokowania do czasu, aż bezpieczne przywrócenie do eksploatacji będzie możliwe.

Równie ważne jak wykonanie tych kroków jest zapewnienie przestrzegania odpowiednich protokołów LOTO i przywrócenie sprawności po zakończeniu prac. Oznacza to upewnienie się, że pracownicy i materiały zostali usunięci ze stref niebezpiecznych, że wszystkie urządzenia blokujące zostały zdjęte, a sprzęt sprawdzony, oraz że odpowiedni personel został poinformowany o dezaktywacji systemu blokad LOTO. Żadne urządzenie nie powinno zostać ponownie włączone, dopóki nie zostaną podjęte te działania, po czym pracownicy mogą zostać powiadomieni, że sprzęt jest gotowy do użytku.

Potencjalnie niebezpieczną formą energii, którą można uznać za oczywistą, jest grawitacja. Jeśli kiedykolwiek wchodziłeś pod samochód w swoim garażu w celu naprawy, prawdopodobnie doskonale zdawałeś sobie sprawę z dwóch ton metalu wiszących nad Tobą. I jeśli znasz zasady bezpiecznego korzystania z podnośników, nie zostawisz samochodu tylko na jednym lewarku. Użyjesz również podpór (kobyłek) na wypadek awarii hydrauliki podnośnika. W końcu grawitacji nie da się wyłączyć.

Priorytet bezpieczeństwa systemu blokowania LOTO

Niezależnie od Twojej roli w organizacji – pracownik serwisu, specjalista ds. HSE czy Dyrektor Generalny firmy – warto znać te oparte na zdrowym rozsądku najlepsze praktyki programu blokad LOTO oraz procedury dla konkretnych urządzeń:

• Prostota. Skup się na użytkowniku, a nie na standardzie systemu blokad LOTO. Możesz opracować najbardziej szczegółową i rzetelną procedurę pisemną na świecie, ale jeśli użytkownik jej nie rozumie, jest ona bezużyteczna;
• Spójność. Zakłady mogą posiadać setki lub tysiące jednostek złożonego sprzętu, z których każda ma własne protokoły. Dąż do uproszczenia sytuacji, zapewniając jednolitość oznakowania urządzeń i opisu procedur;
• Zapewnij odpowiedzialność. Jeśli pracownik nie został odpowiednio przeszkolony w zakresie obsługi sprzętu i procedur i w rezultacie wyrządzi krzywdę sobie lub komuś innemu, to nie tylko jego wina, ale i Twoja. Upewnij się, że szkolenia z zakresu bezpieczeństwa są prowadzone, a wymagania przestrzegane na wszystkich szczeblach organizacji;
• Kontrola. Zdarzały się rzeczywiste sytuacje, w których początkowe procedury LOTO były skrupulatnie przestrzegane, ale niedopełnienie ostatniego kroku – weryfikacji, czy wszystkie źródła energii są pod kontrolą – uszkodziło lub zniszczyło sprzęt, spowodowało poważne obrażenia, a nawet wiele wypadków śmiertelnych, które wciąż zdarzają się każdego roku;

Procedury blokowania/oznakowania nie powinny być nadmiernie skomplikowane i mam nadzieję, że to wyjaśniło niektóre tajemnice związane z tą żywotną praktyką bezpieczeństwa. Kiedy słyszysz o urazie lub śmierci w miejscu pracy z udziałem maszyn lub energii, najprawdopodobniej pominięto etapy systemu blokad zabezpieczających LOTO. Zapewniając skuteczność i przestrzeganie programów oraz ucząc wszystkich, co i jak robić, możemy zadbać o bezpieczeństwo swoje i innych.

Co to jest system blokad zabezpieczających LOTO?

Termin „LOTO” odnosi się konkretnie do procedur stosowanych w celu zapewnienia, że sprzęt został odłączony i nie będzie działał do czasu zakończenia prac konserwacyjnych lub naprawczych. Są one stosowane w celu ochrony pracowników przed urządzeniami lub mechanizmami, które mogą ich zranić lub zabić w przypadku niewłaściwej obsługi. Na przykład: prasa pneumatyczna może opaść podczas czyszczenia, lub gdy elektryk naprawia okablowanie, może zostać włączony automat zasilający.

Jak sprawdzić, czy w zakładzie należy stosować system LOTO?

Jeśli w Twojej organizacji są pracownicy serwisujący urządzenia, które potencjalnie mogą spowodować uraz, najprawdopodobniej musisz stosować systemy blokad zabezpieczających, aby uniknąć wypadków i zgonów w zakładzie.

Za każdym razem, gdy pracownik Twojego zakładu musi zainstalować, skonfigurować, wyregulować, sprawdzić, zmodyfikować lub serwisować urządzenie lub jego część, musi zostać uzgodniona procedura bezpiecznego wykonania tych czynności. Nawet takie zadania jak smarowanie, czyszczenie, usuwanie usterek czy wymiana końcówek powinny być wykonywane z zachowaniem odpowiedniej procedury blokowania przy użyciu systemów LOTO.

Jeśli Twoi ludzie pracują przy maszynach, które mogą spowodować urazy, skaleczenia, uwięzienie, oparzenia lub w jakikolwiek inny sposób zranić pracownika, lepiej zastosować program blokad zabezpieczających.

Istnieje kilka przypadków, których to nie dotyczy, na przykład rutynowa konserwacja wymagana podczas normalnego użytkowania produkcyjnego urządzenia.

Procedura blokowania nie ma zastosowania w rolnictwie, budownictwie i żegludze, a także przy wierceniu i serwisowaniu odwiertów naftowych i gazowych. Tam jednak stosuje się inne metody zapewnienia bezpieczeństwa pracowników. A jeśli zależy Ci na tym, aby Twoi podwładni wracali do domu bez urazów i kalectwa, konieczne jest wdrażanie i stosowanie systemów blokad zabezpieczających LOTO.

Jak stworzyć i wdrożyć program blokowania w zakładzie?

Wdrożenie programu blokad zabezpieczających w zakładzie składa się z kilku kroków, których wykonanie ochroni Twój personel przed urazami i obrażeniami wynikającymi z uwolnienia niebezpiecznej energii. Bardzo ważne jest skupienie się na użytkowniku, a nie na standardzie systemu blokad LOTO. Możesz opracować najbardziej szczegółową i rzetelną procedurę pisemną na świecie, ale jeśli użytkownik jej nie rozumie, jest ona bezużyteczna.

Kroki:

1. Stwórz szczegółową procedurę/standard blokowania.
2. Spraw, aby procedury były łatwo dostępne.
3. Przeprowadź szkolenie personelu.
4. Postępuj zgodnie z opracowanymi procedurami.
5. Przeszkol personel, wyjaśnij, jak ważne jest przestrzeganie procedury.
6. Ustal poziomy dostępu dla wszystkich pracowników.
7. Regularnie sprawdzaj i weryfikuj procedury.

Po opracowaniu i wdrożeniu programu blokad zabezpieczających należy upewnić się, że pracownicy rozumieją, jak go prawidłowo używać. Regularnie ich szkol i przypominaj, jak ważne jest stosowanie systemów blokad zabezpieczających LOTO.

Czy potrzebujesz systemu blokad zabezpieczających LOTO w swoim zakładzie?

Prawdę mówiąc, jest to decyzja, którą musisz podjąć samodzielnie, ale oto kilka rzeczy, które warto rozważyć. Jeśli chcesz, aby Twoja praca była łatwiejsza, jeśli lubisz oszczędzać czas i pieniądze oraz dbasz o bezpieczeństwo swojego personelu, wniosek jest oczywisty.