O definicji pojęcia „kultura bezpieczeństwa”

16 listopada 2026 🇷🇺 Oryginał: русский 1 min czytania

Pojęcie „kultura bezpieczeństwa” trafiło do obszaru bezpieczeństwa i higieny pracy z przemysłu jądrowego i zostało wprowadzone przez MAEA w 1986 r. po opublikowaniu „Raportu końcowego z konferencji przeglądowej po awarii reaktora w Czarnobylu” przez Międzynarodową Grupę Doradczą ds. Bezpieczeństwa Jądrowego (INSAG).

Istnieje wiele różnych definicji kultury bezpieczeństwa:

  • zespół cech, specyfiki działania i postaw w organizacjach oraz zachowań poszczególnych osób, który sprawia, że zagadnieniom bezpieczeństwa obiektu jądrowego, jako mającym najwyższy priorytet, poświęca się uwagę podyktowaną ich znaczeniem (raport INSAG-4, 1991);
  • ukształtowanie u każdego człowieka związanego z energetyką jądrową takiej postawy, w której będzie on po prostu niezdolny do podjęcia jakiegokolwiek kroku ze szkodą dla bezpieczeństwa, nawet jeśli prawdopodobieństwo wystąpienia zagrożenia jest skrajnie małe (Tashlykov O.L., 2018);
  • zbiór wartości i działań wynikających z wypracowanego w zespole porozumienia między najwyższym kierownictwem a pracownikami w sprawie nadania bezpieczeństwu najwyższego priorytetu względem innych celów, aby zapewnić ochronę ludzi i środowiska (Demchenko V., Sotnikova Yu., 2004);
  • integralna część ogólnej kultury organizacyjnej zakładu, stanowiąca całokształt działań kierownictwa oraz zachowań personelu ukierunkowanych na zapewnienie bezpieczeństwa w obiektach stwarzających zagrożenie radiacyjne (SanPiN 2.6.1.07–03);
  • wysoki poziom rozwoju systemu ochrony życia i zdrowia pracowników w procesie pracy (Rosyjska encyklopedia bezpieczeństwa i higieny pracy);
  • to, co robi człowiek, gdy nikt na niego nie patrzy (popularna definicja w środowisku specjalistów ds. HSE).

Wykorzystanie wszystkich tych definicji do rozwijania kultury bezpieczeństwa wydaje się dość trudne, ponieważ są one zbyt ogólnikowe i nie pozwalają kadrze zarządzającej produkcją skupić się na konkretnych obszarach ludzkiego zachowania.

Dlaczego zdefiniowanie każdego pojęcia jest tak ważne? Precyzyjna definicja kluczowych pojęć i terminów nadaje im ramy znaczeniowe, które wyznaczają kierunek poszukiwania skutecznych rozwiązań – podstawy dalszego rozwoju. Oczywiste jest, że jeśli obszar znaczeniowy został określony nieprecyzyjnie lub stracił aktualność, wszystkie dalsze decyzje i działania oparte na tych pojęciach i terminach będą nieskuteczne.

Nasza definicja kultury bezpieczeństwa opiera się na następujących założeniach.

Każda kultura korporacyjna odzwierciedla poziom wewnętrznej spójności działań wszystkich członków organizacji w dążeniu do wspólnego celu. Jest oczywiste, że nośnikiem każdej kultury jest człowiek, a poziom rozwoju i dojrzałości każdego pracownika decyduje o ogólnym poziomie kultury organizacji lub społeczeństwa. W związku z tym należy przede wszystkim zrozumieć mechanizm kształtowania określonych działań człowieka.

Ogólny schemat kształtowania ludzkiego zachowania przedstawia się następująco: informacje napływające z otoczenia zewnętrznego przekształcają się w wiedzę człowieka i po przejściu przez jego filtr wartości stają się przekonaniami, które następnie przejawiają się w różnych formach zachowania (działaniach, umiejętnościach, nawykach). Jednak zachowanie takiego systemu, zależne wyłącznie od informacji wejściowych, jest z reguły niestabilne i nieprzewidywalne. Możliwość manipulowania ludzką świadomością w takich warunkach dobrze opisuje koncepcja okna Overtona. Stabilność i przewidywalność zachowania każdego systemu można zapewnić wyłącznie wtedy, gdy ma on określony cel.

Powyższe pozwala stwierdzić, że kultura bezpieczeństwa to zespół wartości, celów i przekonań człowieka dotyczących bezpiecznego wykonywania pracy (Mazhkenov S.A., 2018).

Definicja ta koncentruje uwagę na wzajemnych powiązaniach oraz rozwoju wartości, celów i przekonań człowieka jako fundamentalnej podstawie zapewniającej zmianę ludzkiego zachowania w pożądanym kierunku.

Wynika z tego, że głównym zadaniem kierownictwa organizacji, pracowników odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i higienę pracy oraz działu zarządzania zasobami ludzkimi staje się skuteczne przekazywanie człowiekowi niezbędnej wiedzy w celu ukształtowania u niego określonych wartości, celów i przekonań ukierunkowanych na bezpieczne zachowanie i wykonywanie pracy zgodnie z obowiązującymi standardami bezpieczeństwa.

Схема формирования целенаправленного поведения: информация, знания, ценности, убеждения и цель, затем действия, умения и навыки

Blog eksperta

Czytaj artykuły liderów bezpieczeństwa

Wszystkie artykuły na blogu
Używamy plików cookie, aby poprawić działanie strony · Informacja o plikach cookie

Dołącz do liderów

14 000+ specjalistów · 128+ krajów

1
Kontakt
2
Profil

Rejestracja

Opowiedz nam o sobie

Pole wymagane
Pole wymagane
Podaj prawidłowy email
Nieprawidłowy numer

Rejestracja

Dane zawodowe

Pole wymagane
Pole wymagane
Pole wymagane

Prosimy o zgodę na newslettery. To znacząco poprawi Twoje doświadczenie na platformie.

Rejestracja zakończona

Dane logowania wysłaliśmy na Twój email. Użyj otrzymanego hasła, aby się zalogować.

Nie dostałeś emaila?
Sprawdź folder Spam
Masz już konto? Zaloguj · Zapomniałeś hasła?

Witamy!

Zalogowałeś się pomyślnie.

Odzyskiwanie hasła

Podaj email do odzyskania

Podaj prawidłowy email

Link wysłany

Link do resetowania hasła został wysłany na Twój email. Link jest ważny przez 1 godzinę.

Nie dostałeś emaila?
Sprawdź folder Spam
Pamiętasz hasło? Zaloguj · Rejestracja