Rozwój kultury bezpieczeństwa w produkcji tradycyjnie skupia się na poprawie warunków pracy, modernizacji sprzętu i ścisłej kontroli przestrzegania zasad. Jednak nawet w idealnym środowisku zdarzają się wypadki, które zwykle przypisuje się osławionemu „czynnikowi ludzkiemu”. W swoim wystąpieniu Aleksander Sztulman proponuje głębsze spojrzenie na ten problem i potraktowanie zdrowia psychicznego oraz osobistego dobrostanu pracowników jako fundamentalnej podstawy bezpieczeństwa pracy.
Zgodnie z zasadą Pareto w odniesieniu do HSE, około 80% naruszeń i urazów jest związanych z działaniami ludzi, a nie z awariami sprzętu. Prelegent podkreśla, że w większości przypadków za nielogicznymi działaniami wykwalifikowanych specjalistów kryje się utrata koncentracji. Zdrowie psychiczne w kontekście produkcji to nie brak chorób psychicznych, ale spokój ducha, który pozwala pracownikowi w pełni skupić się na wykonywanym zadaniu.
Około jedna trzecia pracowników każdego roku boryka się z poważnymi trudnościami życiowymi: konfliktami rodzinnymi, problemami finansowymi, ukrytą depresją lub zaburzeniami snu. Czynniki te bezpośrednio wpływają na bezpieczeństwo: wysoki poziom stresu zwiększa ryzyko wypadku 1,5-krotnie, a obecność nierozwiązanych problemów osobistych – 3,6-krotnie. Osoba pogrążona w swoich zmartwieniach jest fizycznie obecna w miejscu pracy, ale jej uwaga jest rozproszona, co nieuchronnie prowadzi do błędów.
Główna trudność polega na tym, że około 85% ludzi woli ukrywać swoje problemy osobiste przed pracodawcą w obawie przed utratą statusu lub zwolnieniem. Menedżerowie dowiadują się o trudnościach podwładnych dopiero wtedy, gdy dojdzie do incydentu. W prezentacji szczegółowo omówiono zjawisko prezenteizmu – stanu, w którym pracownik przychodzi do pracy chory lub w stanie głębokiego stresu. Kosztuje to firmę znacznie więcej niż bezpośredni absenteizm (nieobecność w miejscu pracy), ponieważ prowadzi do wadliwych produktów, awarii sprzętu i poważnych urazów.
Aby zarządzać tymi nieoczywistymi ryzykami, wiodące firmy wdrażają programy wsparcia pracowników (Employee Assistance Programs - EAP). To nie tylko świadczenie socjalne, ale pragmatyczne narzędzie biznesowe. Istotą programu jest zapewnienie pracownikom całodobowego, poufnego dostępu do profesjonalnych doradców – psychologów, prawników i finansistów.
Aleksander na przykładzie wdrożonych praktyk pokazuje, jak działa ten mechanizm: pracownik ma możliwość szybkiego i anonimowego rozwiązania sytuacji kryzysowej, zanim doprowadzi ona do awarii w produkcji. Jednocześnie menedżerowie liniowi są zwolnieni z nietypowej dla nich funkcji „psychoterapeutów”, a firma uzyskuje wymierny zwrot z inwestycji (ROI) dzięki zmniejszeniu liczby urazów, skróceniu zwolnień lekarskich i ogólnemu wzrostowi wydajności pracy.
Przeglądaj pełną bibliotekę najlepszych praktyk bezpieczeństwa przemysłowego
Przejdź do biblioteki