Projektowanie oczyszczalni ścieków opadowych dla obiektów przeładunku nawozów

Podczas projektowania oczyszczalni ścieków opadowych niezwykle ważne jest nie tylko określenie technicznych aspektów usuwania zanieczyszczeń, ale także prawidłowe obliczenie wydajności oczyszczalni. W przypadku projektowania obiektu do przeładunku szerokiej gamy nawozów mineralnych zadanie to nie jest tak proste, jak mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Przyjrzyjmy się wspólnie specyfice i niuansom tego procesu.

I. Metodologia kategoryzacji przedsiębiorstw

Głównymi dokumentami regulującymi procedurę obliczania podstawowych parametrów obiektów inżynieryjnych systemu odprowadzania spływów powierzchniowych, w tym sieci kolektorów i oczyszczalni, są SP 32.13330.2018 „KANALIZACJA. ZEWNĘTRZNE SIECI I OBIEKTY SNiP 2.04.03-85” [1] oraz obowiązkowy załącznik do niego – poradnik metodyczny „Zalecenia dotyczące obliczania systemów zbierania, odprowadzania i oczyszczania spływów powierzchniowych z terenów osiedlowych, terenów przedsiębiorstw oraz określania warunków ich zrzutu do obiektów wodnych”, NII VODGEO, Moskwa 2015 [2].

Zgodnie z pkt 7.6.3 [1], przy opracowywaniu technologii oczyszczania i schematu odprowadzania spływów powierzchniowych w dużych przedsiębiorstwach należy uwzględnić różnice w składzie i ilości zanieczyszczeń na terenach o różnym przeznaczeniu produkcyjnym.

Zgodnie z postanowieniami pkt 7.6.4 [1], w zależności od składu zanieczyszczeń gromadzących się na terenach przemysłowych i wymywanych przez spływy powierzchniowe, przedsiębiorstwa przemysłowe i ich poszczególne obszary dzielą się na dwie grupy:

• pierwsza grupa - przedsiębiorstwa i zakłady produkcyjne, których spływy z terenu pod względem składu są zbliżone do spływów z terenów osiedlowych (zawartość zawiesin do 2000 mg/dm3, produktów naftowych do 18 mg/dm3 i BZT5 do 65 mg/dm3 wg Tabeli nr 15 [1]);
• druga grupa - przedsiębiorstwa, w których ze względu na warunki produkcji nie jest możliwe całkowite wykluczenie przedostawania się do spływów powierzchniowych specyficznych substancji o właściwościach toksycznych lub znacznych ilości substancji organicznych, powodujących wysokie wartości wskaźników ChZT i BZT5.

II. Zanieczyszczenie spływów powierzchniowych i jego wpływ na kategorię

W przypadku przeładunku nawozów azotowych, fosforowych, potasowych i wieloskładnikowych nawozów mineralnych praktycznie niemożliwe jest wykluczenie ich pylenia i późniejszego wymywania do spływów powierzchniowych, w związku z czym odprowadzane ścieki będą zawierać jon amonowy i anion azotanowy.

Poradnik „Charakterystyka substancji zanieczyszczających z sekcji II. Dla obiektów wodnych” „Wykazu substancji zanieczyszczających, wobec których stosuje się środki regulacji państwowej w zakresie ochrony środowiska”, zatwierdzonego rozporządzeniem Rządu Federacji Rosyjskiej z dnia 08.07.2015 r. nr 1316-r, UralNII „Ekologia”, 2016 [3] zawiera następujące informacje o właściwościach toksycznych substancji:

• Jon amonowy: substancja toksyczna. Działa drażniąco. Działa łzawiąco. Wskaźnik toksyczności 3.
• Anion azotanowy: substancja toksyczna. Działa drażniąco. Utleniacz. Wskaźnik toksyczności 3.

Ze względu na zawartość w spływach powierzchniowych obiektów przeładunku nawozów mineralnych specyficznych substancji o właściwościach toksycznych – jonu amonowego i anionu azotanowego – przy projektowaniu należy je zaliczać do drugiej grupy przedsiębiorstw.

III. Specyfika określania wydajności oczyszczalni

Zgodnie z pkt 4.11 [1] do oczyszczalni należy odprowadzać najbardziej zanieczyszczoną część spływów powierzchniowych, która powstaje w okresach opadów deszczu, topnienia śniegu i mycia nawierzchni dróg, w ilości nie mniejszej niż 70% średniorocznej objętości spływu dla terenów osiedlowych osad, okręgów miejskich i terenów przedsiębiorstw o zbliżonym stopniu zanieczyszczenia (grupa pierwsza) oraz całą średnioroczną objętość spływu powierzchniowego dla terenów przedsiębiorstw (grupa druga).

Podsumowanie: teren obiektów przeładunku nawozów azotowych i wieloskładnikowych nawozów mineralnych należy do drugiej grupy przedsiębiorstw według SP 32.13330.2018 i do oczyszczalni należy odprowadzać 100% objętości spływów powierzchniowych, zatem wydajność oczyszczalni przy projektowaniu powinna być określana z uwzględnieniem tych cech.

[1] SP 32.13330.2018 „KANALIZACJA. ZEWNĘTRZNE SIECI I OBIEKTY SNiP 2.04.03-85”

[2] Poradnik metodyczny „Zalecenia dotyczące obliczania systemów zbierania, odprowadzania i oczyszczania spływów powierzchniowych z terenów osiedlowych, terenów przedsiębiorstw oraz określania warunków ich zrzutu do obiektów wodnych”, NII VODGEO, Moskwa 2015.

[3] Poradnik „Charakterystyka substancji zanieczyszczających z sekcji II. Dla obiektów wodnych” „Wykazu substancji zanieczyszczających, wobec których stosuje się środki regulacji państwowej w zakresie ochrony środowiska”, zatwierdzonego rozporządzeniem Rządu Federacji Rosyjskiej z dnia 08.07.2015 r. nr 1316-r, UralNII „Ekologia”, 2016