Działalność wielu specjalistów HSE wiąże się z eksploatacją własnych obiektów unieszkodliwiania odpadów (ORO) oraz koniecznością monitorowania komponentów środowiska, w tym wód powierzchniowych i podziemnych. W celu prowadzenia monitoringu wód podziemnych tworzona jest sieć studni obserwacyjnych, których głębokość zależy od cech geologicznych i hydrologicznych regionu.
Pojawia się pytanie: jeśli studnie obserwacyjne są wyraźnie wskazane w dokumentacji projektowej budowy ORO, czy istnieje konieczność uzyskania jakichkolwiek dodatkowych dokumentów zezwalających? Przyjrzyjmy się tej kwestii bardziej szczegółowo.
I. Prawo do korzystania z zasobów podziemnych
Wszelkie prace w zakresie badań geologicznych, obejmujące monitoring stanu zasobów podziemnych, kontrolę reżimu wód podziemnych, budowę i eksploatację budowli podziemnych niezwiązanych z wydobyciem kopalin, w tym budowę i eksploatację studni, są prowadzone po uzyskaniu koncesji na prawo do korzystania z obszaru zasobów podziemnych w określonych celach, przyznanej zgodnie z ustawą federalną z dnia 21.02.1992 nr 2395-1 "O zasobach podziemnych" (dalej – ustawa FR "O zasobach podziemnych").
Koncesja na korzystanie z zasobów podziemnych jest dokumentem poświadczającym prawo użytkownika do korzystania z obszaru zasobów podziemnych w określonych granicach zgodnie z wskazanym w niej celem w ciągu ustalonego okresu przy zachowaniu przez użytkownika przewidzianych w tej koncesji warunków (art. 11 ustawy FR "O zasobach podziemnych"), tj. koncesja jest wydawana na korzystanie z zasobów podziemnych, a nie na budowę i eksploatację studni obserwacyjnych.
Podstawy przyznania praw do korzystania z zasobów podziemnych są wyczerpująco określone w artykule 10.1 ustawy FR "O zasobach podziemnych". Zgodnie z akapitem 6 punktu 4 oraz akapitem 1 punktu 7 artykułu 10.1 ustawy FR "O zasobach podziemnych", podstawą przyznania prawa do korzystania z obszaru zasobów podziemnych w celu budowy i eksploatacji budowli podziemnych niezwiązanych z wydobyciem kopalin jest decyzja komisji powoływanej przez Rosnedra lub jej organ terytorialny, w skład której wchodzą również przedstawiciele organu wykonawczego właściwego podmiotu Federacji Rosyjskiej, a w odniesieniu do obszarów o znaczeniu lokalnym – decyzja organów władzy państwowej właściwych podmiotów Federacji Rosyjskiej, podjęta zgodnie z ustawodawstwem podmiotów Federacji Rosyjskiej.
Na podstawie punktu 1 części 2 artykułu 10 ustawy FR "O zasobach podziemnych" obszar zasobów podziemnych do budowy i eksploatacji budowli podziemnych, niezwiązanych z wydobyciem kopalin jest udostępniany do użytkowania bez ograniczenia czasowego, tj. użytkownikowi wydawana jest bezterminowa koncesja na korzystanie z zasobów podziemnych.
Zgodnie z wymogami akapitu 2 artykułu 23.2 ustawy FR "O zasobach podziemnych", korzystanie z zasobów podziemnych w celach niezwiązanych z wydobyciem kopalin odbywa się zgodnie z zatwierdzonymi projektami technicznymi budowy i eksploatacji budowli podziemnych.
Projekty techniczne budowy i eksploatacji budowli podziemnych, o których mowa w akapicie 2 artykułu 23.2 ustawy "O zasobach podziemnych", przed zatwierdzeniem podlegają uzgodnieniu z komisją powoływaną przez Rosnedra, w skład której wchodzą przedstawiciele federalnych organów wykonawczych upoważnionych przez Rząd Federacji Rosyjskiej, a w przypadku obszarów o znaczeniu lokalnym - z organami władzy państwowej właściwych podmiotów Federacji Rosyjskiej.
II. Projekty techniczne
Procedura przygotowania, uzgadniania i zatwierdzania projektów technicznych opracowania projektów technicznych budowy i eksploatacji budowli podziemnych, została określona w rozporządzeniu Rządu FR z dnia 30.11.2021 nr 2127 "W sprawie procedury przygotowania, uzgadniania i zatwierdzania projektów technicznych zagospodarowania złóż kopalin, projektów technicznych budowy i eksploatacji budowli podziemnych, projektów technicznych likwidacji i konserwacji wyrobisk górniczych, odwiertów i innych budowli związanych z korzystaniem z zasobów podziemnych, według rodzajów kopalin i rodzajów korzystania z zasobów podziemnych".
Wymogi dotyczące struktury i formy dokumentacji projektowej dla projektów technicznych budowy i eksploatacji budowli podziemnych zostały określone w zarządzeniu Ministerstwa Zasobów Naturalnych FR z dnia 27.10.2010 nr 464 "W sprawie zatwierdzenia wymogów dotyczących struktury i formy dokumentacji projektowej na budowę i eksploatację budowli podziemnych niezwiązanych z wydobyciem kopalin".
Podsumowanie: korzystanie z zasobów podziemnych w celu eksploatacji studni obserwacyjnych na ORO musi odbywać się na podstawie koncesji na korzystanie z zasobów podziemnych, wydanej w celu budowy i eksploatacji budowli podziemnych niezwiązanych z wydobyciem kopalin, o ile ich budowa i eksploatacja odbywa się na podstawie zatwierdzonych projektów technicznych budowy i eksploatacji budowli podziemnych. W przypadku budowy i eksploatacji budowli podziemnych niezwiązanych z wydobyciem kopalin, obszar zasobów podziemnych jest udostępniany do użytkowania bez ograniczenia czasowego.