Prędzej czy później każdy specjalista ds. ochrony środowiska spotyka się z kontrolami organów państwowego nadzoru ekologicznego, czy to Rosprirodnadzoru, czy organu władzy wykonawczej podmiotu Federacji Rosyjskiej. Przed kontrolującymi stoi zadanie wykrycia jak największej liczby niezgodności i naruszeń, a zadaniem służb ochrony środowiska jest zminimalizowanie tych faktów i niedopuszczenie do nieuzasadnionego pociągnięcia przedsiębiorstwa oraz jego osób funkcyjnych do odpowiedzialności administracyjnej. Aby przejść kontrolę z minimalnymi stratami, należy kierować się kluczowymi zasadami i kontrolować przestrzeganie wszystkich czynności procesowych przez kontrolujących – przeanalizujmy najważniejsze kwestie.
Zasady przygotowania i wsparcia kontroli
Kluczową zasadą pracy przy organizacji procesu przygotowania i wsparcia kontroli jest "KOMANDA":
Pamiętaj, że otwartość i wystarczalność komunikacji, sprawnie przekazywane i otrzymywane informacje mogą znacznie zminimalizować lub nawet wykluczyć potencjalne ryzyka. Wyniki kontroli to wynik zespołowy, będący między innymi wskaźnikiem efektywności współpracy wszystkich zainteresowanych jednostek organizacyjnych przedsiębiorstwa.
Biorąc pod uwagę fakt, że niemal przy każdej planowej i doraźnej kontroli organ kontrolny przeprowadza pobieranie próbek i wzorców, przeanalizujmy typowe błędy inspektorów.
Typowe błędy organów państwowego nadzoru ekologicznego przy pobieraniu próbek
Przede wszystkim przedstawiciel organu państwowego nadzoru ekologicznego nie ma prawa pobierać próbek (wzorców) produktów (towarów), materiałów, substancji, jeśli nie dotyczą one przedmiotu prowadzonej kontroli.
W przypadku pobierania próbek substancji, które nie są odpadami produkcyjnymi i konsumpcyjnymi, ale są dokumentowane jako pobór próbek odpadów, należy zgłosić sprzeciw wobec przeprowadzonego poboru i wskazać nazwę konkretnej substancji, produktu lub materiału, którego próbka została pobrana jako odpad.
Na podstawie zebranego doświadczenia uważam za konieczne zwrócenie uwagi na następujące typowe naruszenia czynności procesowych podczas pobierania próbek:
1. Brak w zakresie akredytacji laboratorium uprawnień do pobierania i (lub) badania próbek.
2. Brak w nakazie/zarządzeniu o przeprowadzeniu kontroli informacji o powołanych ekspertach do udziału w pobieraniu i (lub) badaniu pobranych próbek.
3. Stosowanie sprzętu, który nie przeszedł w ustalonym trybie legalizacji, certyfikacji lub kalibracji.
4. Stosowanie przez laboratorium sprzętu nieobjętego jego certyfikatem akredytacji.
5. Nieprzestrzeganie wymogów HSE podczas wykonywania prac na wysokości.
6. W procesie pobierania próbek laboratorium nie uwzględnia warunków przyrodniczo-klimatycznych (ciśnienie atmosferyczne, wilgotność, deszcz, śnieg, niska lub wysoka temperatura otoczenia, siła i kierunek wiatru itp.), których przestrzeganie przewiduje metodyka pobierania próbek.
7. W procesie pobierania próbek laboratorium nie uwzględnia czynników przewidzianych w metodyce (prędkość przepływu, tryb pracy instalacji itp.), które mogą mieć wpływ na wiarygodność pobranej próbki.
8. Przeprowadzanie poboru próbek bez udziału osoby, wobec której prowadzona jest kontrola (na przykład w granicach strefy sanitarno-ochronnej poza terenem kontrolowanego podmiotu).
9. W procesie pobierania próbek zmieniają się wskaźniki przyrodniczo-klimatyczne (wiatr, opady itp.), których zmiana uniemożliwia kontynuację poboru (na przykład kierunek lub prędkość wiatru).
10. Naruszenie procedury pakowania i transportu pobranych próbek.
11. Nieprzedstawienie aktów/protokołów pobrania próbek, w tym załączników do nich, do zapoznania się i podpisania przedstawicielowi kontrolowanego podmiotu.
Wszystkie dopuszczone naruszenia czynności procesowych należy dokumentować za pomocą zdjęć i nagrań wideo, a także w odpowiednich dokumentach (protokół pobrania próbek, protokół kontroli i inne) ze wskazaniem daty, godziny, imienia i nazwiska, stanowiska oraz danych pełnomocnictwa.
Wniosek: wcześniejsze przygotowanie do kontroli i praca zespołowa wszystkich jednostek organizacyjnych przedsiębiorstwa - gwarancja minimalnych konsekwencji działań organu państwowego nadzoru ekologicznego. Dokumentuj jak najdokładniej wszystkie czynności procesowe inspektorów, wpisuj komentarze i uwagi do sporządzanych aktów i dokumentów, a jeśli naruszenie zostanie jednak uwzględnione w protokole kontroli - opracuj warianty odwołania. Pamiętaj, że inspektorzy to też ludzie i mogą się mylić.