Ataki bezzałogowych statków powietrznych na obiekty przemysłowe i infrastrukturalne przestały być rzadkością i stały się czynnikiem systemowym, który muszą uwzględniać zarówno projektanci systemów ochrony przeciwpożarowej, jak i kierujący działaniami gaśniczymi. Pożar po uderzeniu BSP to scenariusz szczególny: zarzewie ognia może znajdować się w strefie ponownego uderzenia, w pobliżu mogą zalegać niewybuchy i odłamki, teren bywa zaminowany, a łączność radiowa jest zakłócana przez środki walki radioelektronicznej.
W takich warunkach pojawia się trudny paradoks: z jednej strony dla lokalizacji pożaru kluczowe są pierwsze minuty – to one decydują o tym, czy dojdzie do kaskadowego rozwoju pożaru i wybuchu przestrzennego w bazach zbiorników paliw oraz instalacjach technologicznych. Z drugiej strony dowódca akcji gaśniczej ma zakaz wprowadzania ratowników do strefy niesprawdzonej przez wojska inżynieryjne i pododdziały saperskie: dopóki saperzy nie przeszukają terenu i nie potwierdzą braku przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych, każda rota gaśnicza faktycznie staje się celem. Podczas gdy saperzy pracują, pożar się rozwija, a bierne oczekiwanie prowadzi do utraty obiektu.
Jedyną techniczną odpowiedzią na ten paradoks jest zdalne i automatyczne gaszenie pożarów: zrobotyzowane instalacje gaśnicze, mobilne systemy robotyczne oraz środki ochrony fizycznej personelu. Pozwalają one rozpocząć podawanie środków gaśniczych do „szarej strefy” – tam, gdzie człowiek nie może wejść bez narażania życia – oraz prowadzić rozpoznanie pożaru za pomocą kamer wizyjnych i termowizyjnych jeszcze przed przybyciem patrolu saperskiego.
Zastosowanie robotyki w ochronie przeciwpożarowej opiera się na ukształtowanych ramach regulacyjnych:
Stacjonarne zrobotyzowane instalacje gaśnicze są projektowane do ochrony baz zbiorników magazynowych, przepompowni, instalacji pochodniowych i innych obiektów kubaturowych lub procesowych, w których opóźnienie w podaniu środka gaśniczego liczy się w minutach i kończy katastrofą.
Ich siła tkwi w szybkości i autonomiczności. Uruchomienie zajmuje 20–30 sekund, a działka pracują na sygnał z czujników bez udziału człowieka, co eliminuje opóźnienie wynikające z „czynnika ludzkiego” – czynnika, który w scenariuszu ponownego uderzenia drona staje się decydujący. Rozproszona architektura sieci oznacza, że zniszczenie jednego działka przez drona nie prowadzi do awarii całego systemu: autonomiczny algorytm kontynuuje chłodzenie sąsiednich aparatów, zapobiegając pożarowi kaskadowemu.
Osobno warto podkreślić skuteczność piany sprężonej niskiego lub średniego spienienia: tworzona przez nią trwała powłoka uniemożliwia ponowny zapłon oparów od drugiego drona – a powtórne uderzenie w płonący już obiekt to niestety typowy scenariusz.
Ograniczenie jest jedno, lecz istotne: zrobotyzowane instalacje gaśnicze wymagają ułożenia redundantnych, chronionych sieci wodociągowych i podziału systemu na sekcje, co oznacza inwestycję na etapie projektowania lub przebudowy obiektu, a nie rozwiązanie doraźne.
Mobilna zrobotyzowana instalacja „Rusak” przejmuje zadania w „szarej strefie” w pierwszych 5–7 minutach po uderzeniu, gdy człowiek nie wejdzie na teren obiektu z powodu ryzyka ponownego ataku drona lub detonacji.
Kluczowe parametry pojazdu:
Ograniczenia odpowiadają klasie sprzętu: zasięg łączności do 350 m, prędkość 15 km/h nie pozwala na unikanie pikującego drona, a podawanie środka gaśniczego zależy od źródła zewnętrznego – sieci hydrantowej lub samochodu gaśniczego. „Rusak” nie jest więc zamiennikiem stacjonarnych instalacji zrobotyzowanych, lecz ich manewrowym uzupełnieniem.

Gąsienicowe systemy robotyczne opracowane przez instytut badawczy VNIIPO EMERCOM Rosji w mieście Balashikha realizują zadania, którym nie podoła ani sprzęt kołowy, ani piesze rozpoznanie.
| Parametr | „YEL-4” | „YEL-10” |
|---|---|---|
| Masa własna z wyposażeniem | 9,2 t | 19,0 t |
| Silnik | Perkins 1106C-E60TA, 170 KM | Perkins 1106D-E66TA, 234 KM |
| Zapas wody / środka pianotwórczego | 1,4 t / 0,5 t | 2,5 t / 0,8 t |
| Zasięg podawania wody / piany | do 70 m / 50 m | do 80 m / 50 m |
| Wydajność działka wodno-pianowego | 1200 l/min | do 2400 l/min |
| Udźwig chwytaka | do 500 kg | do 1000 kg (przy wysięgu 2,5 m) |
| Zasięg sterowania | do 2000 m | do 2000 m |
| Prędkość | do 10 km/h | do 10 km/h |
„YEL-4” jest przeznaczony do usuwania skutków awarii przemysłowych w zakładach chemicznych, elektrowniach jądrowych i magazynach, pracy w strefach skażenia promieniotwórczego i chemicznego, odgruzowywania za pomocą lemiesza spycharki i chwytaka hydraulicznego oraz podawania wody i piany do ogniska pożaru ponad przeszkodami przy użyciu manipulatora.

„YEL-10” to system klasy ciężkiej, stworzony z myślą o warunkach najwyższego zagrożenia: składach amunicji, bazach paliw oraz obiektach przemysłu jądrowego i chemicznego objętych rozległymi zawałami i ciągłymi eksplozjami. Jego atuty to autonomiczność (własny zapas środków gaśniczych na pokładzie), odporność na wysokie temperatury dzięki samozraszaniu kurtyną wodną oraz odporność na rażenie odłamkowo-wybuchowe dzięki płytom pancernym o grubości 8 mm. W scenariuszu pożaru w obiekcie nieustannie atakowanym przez kolejne drony jest to dokładnie taki zestaw cech, jakiego potrzeba.

System „Uran-14” produkowany przez JSC „766 UPTK” w mieście Nakhabino (należące do JSC „Kalashnikov Concern” w ramach korporacji państwowej „Rostec”) od początku powstawał z myślą o zdalnym gaszeniu pożarów w obiektach niebezpiecznych i trudno dostępnych.
Parametry techniczne: masa w stanie gotowości do akcji 14 t, jednostka napędowa o mocy 240 KM, wydajność autopompy 2000 l/min, zasięg rzutu strumienia 50 m, zbiorniki na 2000 l wody i 600 l środka pianotwórczego, zdalne sterowanie drogą radiową na odległość co najmniej 1000 m. Działko obraca się w pełnym zakresie 360 stopni, co ma istotne znaczenie podczas obrony obiektu przed zagrożeniami z wielu kierunków.
Szczególną wartością systemu „Uran-14” jest połączenie funkcji gaśniczych i inżynieryjnych: rozpoznanie ognisk pożaru, w tym ukrytych, przy użyciu kamer optycznych i termowizyjnych; torowanie przejść w zwałowiskach; podnoszenie i przemieszczanie chwytakiem ładunków niebezpiecznych oraz wybuchowych o masie do 1,5 t; przepychanie ładunków o masie do 4 t. Opancerzony kadłub jest wprost w dokumentacji producenta uzasadniony wykorzystaniem maszyny „podczas gaszenia pożarów w strefie występowania przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych” – mamy tu więc dokładnie przypadek, w którym robot pracuje przed wejściem saperów oraz równolegle z nimi, a nie zamiast nich.

W ostatnich latach na rynku rosyjskim ukształtowała się cała gama zrobotyzowanego sprzętu pożarniczego – od platform ultralekkich po maszyny dwudziestotonowe. Pod względem liczby dostępnych na rynku modeli Rosja i Chiny dominują w segmencie mobilnych robotów pożarniczych: badanie branżowe objęło 69 konstrukcji z 22 krajów. Istotne jest również to, że sprzęt ten doczekał się własnego aktu normatywnego: norma GOST 35035-2023 zatwierdziła klasyfikację systemów mobilnych według masy, wymagania w zakresie dzielności terenowej, autonomiczności, działania w warunkach skażenia promieniotwórczego oraz metody badań. Przeniosło to robotykę pożarniczą z kategorii „projektów eksperymentalnych” do grupy regulowanego i certyfikowanego sprzętu.
System robotyczny ANT-1000PM, opracowany przez zakłady Kovrov Electromechanical Plant oraz instytut VNII „Signal” (holding „High-Precision Systems” korporacji państwowej „Rostec”), bazuje na seryjnej wysokoprężnej miniładowarce ANT-1000. Moduł gaśniczy z działkiem wodno-pianowym i nasadką eżektorową zamontowano na zdalnie sterowanym wysięgniku: środki gaśnicze podawane są na odległość do 65 m i wysokość do 35 m, a sterowanie odbywa się z dystansu do 1 km za pośrednictwem systemu „Prometey”, odpornego na silne zadymienie i zakłócenia elektromagnetyczne. Niezawodność maszyny potwierdzono podczas prób w instytucie VNIIPO EMERCOM Rosji, a w 2026 roku holding dostarczył pierwszą seryjną partię systemów dużemu rosyjskiemu koncernowi paliwowemu.
Na tej samej bazie technologicznej zbudowano system „Pioner” – zdalnie sterowany pojazd pożarniczy PM-160 na podwoziu gąsienicowym zakładów Kurganmashzavod, przeznaczony do działań gaśniczych w miejscach trudno dostępnych oraz ochrony obiektów sektora paliwowo-energetycznego; analogiczne maszyny pracują już w elektrowniach jądrowych Kalinin i Rostov, prowadząc rozpoznanie i gaszenie w strefach zagrożenia radiacyjnego.

Podczas targów „Integrated Safety & Security” w 2026 roku KAMAZ wspólnie z JSC „Monolit” oraz przy udziale Akademii EMERCOM zaprezentował gąsienicowy system robotyczny VARAN PL-30: masa 440 kg, działko wodno-pianowe o wydajności 30 l/s, zasięg strumienia do 50 m, praca ciągła przez co najmniej 24 godziny, wyposażenie w kamerę termowizyjną i analizator gazów. System był już wykorzystywany w obiektach sektora naftowo-gazowego – bezpośrednio wpisuje się więc w scenariusz pożaru po uderzeniu drona.
Wariant MRUP-112 VR z zakładów Vargashi PPSO Plant w obwodzie kurgańskim to seryjna mobilna instalacja gaśnicza sterowana radiowo, wyprodukowana w ramach zamówienia publicznego dla EMERCOM Rosji: posiada pokładowy system zdalnego sterowania i radiotelemetrii, dwie wodoszczelne kamery z oświetlaczem podczerwieni, zdalnie sterowane działko oraz zasięg sterowania przekraczający 200 m. Maszyny trafiły do garnizonów pożarniczo-ratowniczych w Moskwie, Petersburgu, Niżnym Nowogrodzie, Jekaterynburgu i Wołgogradzie.
Obok niego funkcjonują konstrukcje tej samej klasy lekkiej i ultralekkiej: mobilna zrobotyzowana instalacja „Prometey” (CJSC NPO „KZST”, Kurgan), zdalnie sterowane urządzenie LUF-60 o masie około 2 t, mobilna zrobotyzowana instalacja gaśnicza MUPR sterowana z odległości do 200 m i skanująca otoczenie kamerami, gąsienicowy robot MRK-RP z napędem elektrycznym do pracy w zadymionych pomieszczeniach zamkniętych (wspólne opracowanie VNIIPO oraz uczelni technicznej Bauman MSTU), a także kompaktowy zestaw „Tropa-3” firmy OJSC „Reduktor” o masie zaledwie 250 kg, wyposażony w silniki elektryczne i przystosowany do jazdy po szynach kolejowych – niezastąpiony w tunelach metra.
Oprócz zrobotyzowanych instalacji firmy „EFER” (roboty pożarnicze z automatycznym naprowadzaniem w pasmach podczerwieni i wizyjnym, wykonanie przeciwwybuchowe, czas reakcji od sygnału alarmu do rozpoczęcia gaszenia nieprzekraczający 20 s, ochrona hangarów, baz zbiorników, estakad i platform morskich) na rynku działają także inni producenci:
Za granicą rynek mobilnych robotów pożarniczych reprezentują gąsienicowe systemy MVF-5 chorwackiej firmy DOK-ING, pojazdy amerykańskiego przedsiębiorstwa Howe & Howe, konstrukcje marki Magirus, a także szereg producentów chińskich (Guoxing Intelligent, Kaicheng Intelligence) – ci ostatni konkurują z rozwiązaniami rosyjskimi głównie w klasach lekkiej i średniej. Według ocen analityków Rosja tradycyjnie utrzymuje pozycję lidera właśnie w klasie ciężkiej, podczas gdy rynek światowy koncentruje się na lżejszych robotach rozpoznawczo-technologicznych.
Tarcze pancerne dla prądowników nie są alternatywą dla robotów, lecz ostatnią linią zabezpieczenia. Służą do doraźnej ochrony ratowników straży pożarnej oraz zakładowych służb ratowniczych podczas ręcznego wprowadzania linii gaśniczych w warunkach słabnącego zagrożenia dronami: zapewniają częściową ochronę przed falą uderzeniową, odłamkami i promieniowaniem cieplnym, pozwalają zastępowi zbliżyć się do ogniska pożaru na odległość 10–15 metrów i są przemieszczane ręcznie przez co najmniej dwóch ratowników lub na lekkich ciągnikach.
Ich wada jest oczywista i zasadnicza: użycie tarcz zakłada obecność ludzi w strefie, którą systemy zrobotyzowane potrafią zabezpieczyć bez narażania życia. Dlatego pod względem taktycznym tarcze pancerne stanowią środek do wprowadzenia ratowników dopiero po zlokalizowaniu pożaru przez roboty i sprawdzeniu terenu.

Ataki bezzałogowych statków powietrznych zmieniły samo ujęcie problemu gaszenia pożarów w obiektach przemysłowych i infrastrukturalnych. Klasyczny schemat „wpływa zgłoszenie alarmowe – zastępy zajmują stanowiska – prądownicy podają prądy gaśnicze na ognisko pożaru” w nowych realiach przestał być bezpieczny, a w konsekwencji stracił zastosowanie: dopóki teren nie zostanie sprawdzony przez saperów, wprowadzenie ludzi do strefy jest niedopuszczalne, lecz do czasu zakończenia kontroli pożar wymyka się już spod kontroli. Odpowiedzią na to wyzwanie stała się robotyzacja – dziś już nie abstrakcja projektowa, lecz ukształtowany rynek z dziesiątkami seryjnych konstrukcji, własną bazą normatywną i realną eksploatacją w jednostkach ratowniczych oraz obiektach sektora paliwowo-energetycznego.
Praktyczny wniosek dla zarządców obiektów i służb bezpieczeństwa pożarowego jest taki, że systemy zrobotyzowane należy traktować nie jako kosztowną nowinkę, lecz jako obowiązkowy element planów ochrony przeciwpożarowej zagrożonych zakładów – na równi ze stałymi urządzeniami gaśniczymi i systemami sygnalizacji pożarowej. Inwestycje w stacjonarne instalacje zrobotyzowane oraz mobilne roboty liczy się w ułamkach wartości chronionego majątku, podczas gdy koszt jednego pożaru kaskadowego w bazie zbiorników paliw sięga miliardów rubli, a co ważniejsze – ludzkiego życia. Lekcja z ostatnich lat jest prosta: tam, gdzie roboty stają naprzeciw ognia jako pierwsze, pożar pozostaje incydentem; tam, gdzie pierwsze minuty zostają stracone – przeradza się w katastrofę.