Cechą charakterystyczną współczesnego okresu rozwoju społeczeństwa jest zmiana dominujących rodzajów ludzkiej działalności. Jednocześnie bezpieczeństwo stanowi podstawową potrzebę człowieka, na co zwrócono uwagę w Koncepcji ONZ „O zrównoważonym rozwoju społecznym”. Celem Koncepcji jest stworzenie warunków dla zrównoważonej i bezpiecznej egzystencji każdego człowieka w czasach współczesnych oraz dla przyszłych pokoleń.
Temat bezpieczeństwa i higieny pracy (HSE) staje się z każdym rokiem coraz bardziej aktualny. Według danych statystycznych międzynarodowych organizacji zajmujących się bezpieczeństwem pracy, liczba wypadków przy pracy na świecie w ostatnich latach wzrosła. Każdego roku około 2 mln mężczyzn i kobiet ginie w wyniku wypadków i chorób o charakterze zawodowym. Rocznie rejestruje się 270 mln wypadków przy pracy oraz 160 mln chorób zawodowych. W krajach WNP w 1998 r. w pracy poszkodowanych zostało 47 tys. osób (z czego 1551 – śmiertelnie), a 3,4 tys. osób zapadło na choroby zawodowe.
Dane statystyczne wskazują, że:
Pojęcie bezpieczeństwa pracy, cel i zadania ochrony, treść kursu „HSE”, powiązania z innymi dyscyplinami.
Blok współczesnych dyscyplin dotyczących bezpieczeństwa człowieka obejmuje: bezpieczeństwo życia, HSE, podstawy ekologii, obronę cywilną, podstawy wiedzy medycznej i zdrowia dzieci. Obiekty i przedmiot dyscyplin „HSE” oraz „Obrona cywilna” są określone przez odpowiednie akty prawne.
HSE – to system środków i działań prawnych, społeczno-ekonomicznych, organizacyjno-technicznych, sanitarno-higienicznych oraz leczniczo-profilaktycznych, mających na celu zachowanie życia, zdrowia i zdolności do pracy człowieka w procesie działalności zawodowej. HSE identyfikuje i bada zagrożenia produkcyjne oraz zawodowe, a także opracowuje metody ich zapobiegania lub ograniczania w celu wyeliminowania wypadków przy pracy i chorób zawodowych pracowników, awarii oraz pożarów. Głównymi obiektami badań są: człowiek w procesie pracy, sfera i otoczenie produkcyjne, interakcja człowieka z urządzeniami przemysłowymi i procesami technologicznymi oraz organizacja pracy i produkcji.
Przy tak dużej liczbie badanych obiektów konieczne jest wykorzystanie osiągnięć naukowych wielu dziedzin wiedzy:
Celem naukowej organizacji pracy jest opracowanie i wdrożenie w praktykę racjonalnej struktury procesu pracy, która zapewnia wysoką wydajność, tworzy warunki do zachowania zdrowia pracowników i wydłuża okres ich aktywności zawodowej.
Ergonomia bada, opracowuje i wydaje zalecenia dotyczące projektowania, wytwarzania i eksploatacji środków technicznych, które zapewniają niezbędną wygodę w procesie pracy, oszczędzają siły pracownika, zachowują jego wydajność i zdrowie.
Psychologia inżynieryjna bada interakcję człowieka z nową technologią i określa możliwości funkcjonalne człowieka w procesach pracy w celu stworzenia takich warunków, w których zachowane zostają wysokie możliwości psychofizjologiczne człowieka.
Estetyka techniczna określa zależność warunków i wyników pracy od rozwiązań architektonicznych, konstrukcyjnych i artystycznych narzędzi pracy, stanowisk, działów, pomieszczeń sanitarno-bytowych i innych pomieszczeń pomocniczych – wszystkiego, co otacza człowieka w zakładzie pracy.