Việc vận hành xe cơ giới tải trọng lớn trong khai thác mỏ lộ thiên luôn đi kèm với hai yếu tố rủi ro mang tính hệ thống: sự mệt mỏi tích tụ của nhân sự trong các ca làm việc luân phiên kéo dài cả tháng và vùng điểm mù rộng lớn của xe tải tự đổ mỏ. Khi doanh nghiệp thiếu công cụ ghi nhận khách quan, việc điều tra tai nạn giao thông nội bộ chỉ dựa vào lời khai và các dấu hiệu gián tiếp, gây cản trở việc xử lý triệt để nguyên nhân gốc rễ của sự cố.
Giám đốc An toàn Công nghiệp của công ty Sibkor, ông Evgeniy Likhachyov, phân tích lộ trình xây dựng từng bước hệ thống tổng thể ngăn ngừa tai nạn cán phải và va chạm tại mỏ lộ thiên. Điểm khởi đầu là chín vụ sự cố liên quan đến xe tải tự đổ BelAZ trong giai đoạn 2023–2025 do tài xế ngủ gật và mất tập trung — bao gồm cả vụ đâm xuyên đê an toàn và cán trúng xe chuyên dụng đang bảo dưỡng lốp. Để chấm dứt tình trạng quản lý thiếu dữ liệu trực quan, vào tháng 12 năm 2025, 41 xe tải tự đổ đã được lắp đặt hệ thống giám sát sự tỉnh táo của tài xế tự động (DMS) tích hợp cảm biến trạng thái người lái trong cabin và camera hành trình bên ngoài.
Hệ thống nhận diện hành vi nhắm mắt, rời mắt khỏi mặt đường, sử dụng điện thoại, hút thuốc và ăn uống khi xe đang di chuyển. Để không làm quá tải điều độ viên mỏ bằng hàng loạt thông báo, hoạt động giám sát sơ cấp 24/7 được thực hiện bởi một trung tâm điều độ bên ngoài: nhân viên trực lọc tín hiệu theo quy trình phê duyệt và chỉ chuyển về doanh nghiệp những sự kiện nghiêm trọng. Hoạt động liên tục của thiết bị trên xe trong điều kiện khắc nghiệt của mỏ lộ thiên được duy trì bởi quy trình bảo trì kỹ thuật — trong năm 2026 đã thực hiện 1044 lượt kiểm tra từ xa, xử lý hơn 250 yêu cầu hỗ trợ từ xa và 375 yêu cầu có chuyên gia trực tiếp đến hiện trường. Nhờ đó, 100% các vụ tai nạn giao thông, cháy nổ và hư hỏng cụm chi tiết sớm hiện đều được điều tra dựa trên dữ liệu video khách quan.
Sự xuất hiện của camera trong cabin đã vấp phải phản ứng có thể lường trước từ người lao động, những người coi hệ thống này là sự xâm phạm đời tư. Thời gian đầu, các tài xế bôi mỡ bò lên ống kính, dùng nút chai và giẻ lau che khuất camera, giật đứt dây dẫn và tháo ăng-ten. Sự kết hợp giữa biện pháp xử lý nghiêm hành vi phá hoại từ đội ngũ cán bộ kỹ thuật và công tác giải thích tại các cuộc họp giao ca đã làm thay đổi tình hình: trong cả năm chỉ ghi nhận chín trường hợp can thiệp cố ý, các vụ việc trở nên cá biệt và chính các tài xế đã chủ động báo cáo khi camera gặp trục trặc.
Rào cản tổ chức phức tạp hơn lại nằm ở khâu hiệu chuẩn thiết bị đầu mỗi ca làm việc. Do sự chênh lệch về chiều cao của các tài xế, cảm biến cần được điều chỉnh theo tư thế ngồi trên ghế, tuy nhiên một bộ phận nhân sự lại cho xe lăn bánh ngay sau khi nhấn nút mà không đợi phần mềm hoàn tất thiết lập. Cho đến khi quy trình được tối ưu hoàn toàn, việc kiểm soát được thực hiện thủ công: khi bắt đầu ca ngày và ca đêm, trạng thái thiết bị trên xe được kiểm tra qua truy cập từ xa, và những kíp lái chưa hiệu chuẩn sẽ được nhắc nhở đích danh thông qua điều độ viên, qua điện thoại và trên sóng bộ đàm.
Thực tế cho thấy việc giám sát trạng thái tỉnh táo của người lái không loại trừ được nguy cơ va chạm khi xe quay đầu hoặc lùi. Tại mỏ đã xảy ra hai vụ va quệt — một vụ với xe nhà ăn lưu động trên đường xuống gương tầng và một vụ với toa xe lửa chở đầy hàng tại đường ngang giao cắt đường sắt. Trong cả hai trường hợp, tài xế xe tải đều tỉnh táo và không có nồng độ cồn, nhưng không nhận ra chướng ngại vật nằm trong vùng hạn chế tầm nhìn.
Để kiểm soát rủi ro này, mỏ đã triển khai thử nghiệm công nghiệp trên hai xe BelAZ hệ thống quan sát toàn cảnh thông minh và chống va chạm:
Việc nhân rộng các giải pháp dựa trên hạ tầng viễn thông vững chắc: lắp đặt bổ sung một trạm thu phát sóng cơ sở LTE đã đảm bảo phủ sóng 100% diện tích mỏ lộ thiên, khắc phục tình trạng mất tín hiệu phương tiện trên bản đồ điều độ. Trong tương lai, như ông Evgeniy Likhachyov chia sẻ, hệ thống DMS và hệ thống chống va chạm sẽ được hợp nhất trên một nền tảng chung, chuyển dịch từ cơ chế kiểm soát xử phạt sang mô hình hệ thống huấn luyện, biến các tình huống tiếp cận nguy hiểm thành bài học đào tạo cá nhân hóa không mang tính trừng phạt.
Song song đó, doanh nghiệp đang nghiên cứu mở rộng công nghệ phân tích video sang các bài toán sản xuất liên quan: kiểm soát hình học độ lệch chóp tải trong thùng xe, ghi nhận tọa độ đá rơi vãi trên đường để bảo vệ lốp khỏi bị cắt rách, đánh giá chiều rộng mặt đường và chiều cao đê an toàn, giám sát độ mòn răng gầu máy xúc, cũng như kiểm soát việc đặt cục chèn bánh xe và tuân thủ nguyên tắc ba điểm tiếp xúc khi tài xế bước xuống cầu thang.
Khám phá thư viện đầy đủ các thực hành an toàn công nghiệp tốt nhất
Đến thư viện