Autor: Sergey Konovalov, Head of Industrial Safety and Occupational Health Department — LUKOIL
Kiedy słyszymy hasło „HSE”, często wyobrażamy sobie stosy instrukcji, plakaty z zasadami i obowiązkowe szkolenia. Jednak prawdziwe bezpieczeństwo nie zaczyna się od papierów, ale od odpowiedniego nastawienia w głowach pracowników i kierownictwa. To właśnie jest Kultura bezpieczeństwa.
Czym więc ona jest?
Mówiąc prościej, Kultura bezpieczeństwa to wspólny system wartości, przekonań i wzorców zachowań w firmie, w której priorytetem jest ochrona życia i zdrowia pracowników. To nie tylko znajomość zasad, ale ich świadome przestrzeganie, nawet wtedy, gdy nikt nie patrzy.
Z czego się składa? Kluczowe elementy:
- Odpowiedzialność kierownictwa. Bezpieczeństwo nie może być zmartwieniem wyłącznie inżyniera ds. HSE. Ma to miejsce, gdy menedżer osobiście interesuje się warunkami pracy, przydziela zasoby na ich poprawę i sam przestrzega zasad.
- Zaangażowanie pracowników. Pracownicy nie tylko „spełniają” wymagania, ale aktywnie uczestniczą w identyfikacji ryzyk, proponują ulepszenia i czują odpowiedzialność za siebie oraz współpracowników.
- Zdolność do uczenia się i otwartość. Błędy i incydenty nie są przemilczane, lecz dokładnie analizowane w celu wyciągnięcia wniosków i zapobiegania ich powtórzeniu. Zachęca się do zgłaszania wszelkich niebezpiecznych sytuacji.
Jak zmierzyć poziom Kultury bezpieczeństwa?
Najpopularniejsze metody to „Drabina kultury bezpieczeństwa” Patricka Hudsona oraz „Krzywa Bradleya”.
Problemy podczas wdrażania Kultury bezpieczeństwa:
- brak działań wdrożeniowych;
- opór pracowników na wczesnych etapach;
- brak motywacji;
- niedostateczne zaangażowanie kierownictwa;
- brak lub niedobór finansowania;
- niezrozumienie wspólnej odpowiedzialności za Kulturę bezpieczeństwa.
Jak angażować kierowników liniowych i pracowników?
- organizowanie seminariów z udziałem wszystkich zainteresowanych stron;
- włączenie do KPI menedżerów wskaźników dotyczących wdrażania i utrzymywania Kultury bezpieczeństwa;
- kaskadowanie celów pracowników z celami firmy;
- stosowanie skutecznych metod motywacji, od upominków po nagrody finansowe;
- kampania komunikacyjna informująca o wynikach wdrożenia Kultury bezpieczeństwa i jej ciągłym funkcjonowaniu.
Jakich narzędzi używamy do wdrażania Kultury bezpieczeństwa?
- Komitet z udziałem najwyższego kierownictwa ds. bezpieczeństwa przemysłowego oraz HSE;
- Przywódcze wizyty bezpieczeństwa kadry kierowniczej;
- Dni bezpieczeństwa;
- Spotkania i seminaria dotyczące bezpieczeństwa przemysłowego oraz HSE;
- Przeglądy i konkursy;
- Wizualne środki informacyjne.
Dlaczego to się opłaca?
Silna Kultura bezpieczeństwa to nie tylko „wymóg prawny”, to:
- zmniejszenie liczby urazów i chorób zawodowych.
- wzrost wydajności (mniej przestojów z powodu awarii i incydentów).
- poprawa morale w zespole i reputacji firmy.
Wniosek:
Kultura bezpieczeństwa przekształca formalne wymagania w żywy, działający system. To inwestycja w ludzi, którzy są najważniejszą wartością każdej firmy.