🛡️Safety: wizualne zarządzanie bezpieczeństwem w RUSAL — dzielę się doświadczeniem

Czy widzieliście zardzewiałe, powyginane, wyblakłe znaki bezpieczeństwa przyklejone do bramy hali urwaną taśmą?

Zastanawialiście się, jaki efekt daje taka „agitacja poglądowa” (rysunek 1)?

Sens takiego obrazka pracownicy odczytują natychmiast i odbierają go jako jasne stanowisko kierownictwa: „Wasze bezpieczeństwo nikogo tu nie interesuje — zapomnijcie!”.

Skutek jest przewidywalny: przepisy tracą autorytet, a lekceważenie wymagań bezpieczeństwa staje się normą codziennego zachowania.

Tak właśnie powstaje kultura „niebezpiecznej pracy”…

Aby pokonać ten problem, wraz z kolegami postanowiliśmy wdrożyć wizualne zarządzanie bezpieczeństwem.

Wizualne zarządzanie bezpieczeństwem to system wskaźników barwnych, graficznych, tekstowych, świetlnych, dźwiękowych i innych, który informuje pracowników o zagrożeniach i o wymaganiach bezpiecznego zachowania.

1. Program zarządzania

Naszym celem było sprawić, by kluczowe zagrożenia i zasady bezpiecznego zachowania stały się widoczne i intuicyjnie zrozumiałe.

W tym celu opracowaliśmy specjalny program korporacyjny „Oznaczanie zagrożeń, znaki i oznakowanie poziome”.

Jego fundamentem stał się jednolity standard korporacyjny, który opracowaliśmy na podstawie GOST 12.4.026-2015 i POT RO-14000-007-98. Określił on jasny porządek wizualizacji ryzyk na stanowiskach pracy, w halach i na terenie zakładu.

• Skala: 11 zakładów Dywizji Downstream RUSAL (około 8 tys. pracowników).
• Czas realizacji: około 2,5 roku.
• Zasoby: poradziliśmy sobie własnymi siłami.
• Budżet: OPEX (remontowy), bez wywalczania celowego finansowania.

2. Droga od „Było” do „Jest”

Cały proces podzieliliśmy na trzy proste etapy (rysunek 2).

Etap 1: Rozpoznanie zagrożeń. Kolejno obchodzimy działy produkcyjne i teren zakładu — patrzymy na procesy „świeżym okiem”.

W każdej hali pracuje własny zespół:

1. kierownik;
2. doświadczony pracownik;
3. specjalista służby BHP.

Wszystkie strefy niebezpieczne dokumentujemy zdjęciami: z zewnątrz, od środka i od strony każdego wejścia (rysunek 3).

Etap 2: Przygotowanie rozwiązania. Wszystkie zdjęcia wgrywamy do PowerPointa. Bezpośrednio na nich nanosimy szkice przyszłych znaków, linie oznakowania i wymiary (rysunek 4).

Bardzo pomaga tu nasz jednolity Album dobrych praktyk, który zebraliśmy dla wszystkich zakładów.

Ostatni krok to uzgodnienie gotowego projektu ze służbą BHP.

Etap 3: Naniesienie oznaczeń. Wreszcie zaczyna się najciekawsze (rysunek 5). Nanosimy elementy wizualizacji i w razie potrzeby korygujemy je na miejscu.

Efekt końcowy znów fotografujemy i wpinamy do prezentacji — powstaje gotowy, poglądowy format raportowy „Jest”. Takie podejście pozwala śledzić postęp realizacji programu.

Poza tym zdjęcie „Jest” to świetny sposób na utrwalenie końcowego (projektowego) stanu elementów wizualizacji, aby w przyszłości je odnowić, odtworzyć lub skorygować.

3. Wybrane rozwiązania standardowe

Grupowe znaki bezpieczeństwa. To prostokątne tablice (z tworzywa lub metalu z naklejkami), łączące kilka znaków i objaśnień. Są trwałe i w razie potrzeby łatwe do poprawienia (rysunek 6). Umieszcza się je co najmniej przy każdym wejściu do działu i odpowiadają na 3 główne pytania:

1. Jakie zagrożenia mogą grozić osobie wchodzącej do hali?
2. Jakie działania są w niej zabronione?
3. Jakie środki ochrony musi założyć osoba wchodząca?

Niebezpieczne strefy technologiczne. Miejsca, w których prowadzi się operacje z substancjami wybuchowymi, palnymi, toksycznymi lub ze stopionymi metalami.

Rozwijamy tu maksymalny zestaw środków ochrony: od oznakowania i znaków grupowych po bariery, sygnalizację świetlno-dźwiękową i monitoring wizyjny. Przykład grupowego znaku bezpieczeństwa pokazano na rysunku 7.

Niebezpieczne strefy pracy i urządzenia. Strefy przy maszynach i mechanizmach, w których osobom postronnym nie wolno przebywać. Oznacza się je co najmniej oznakowaniem poziomym i znakami bezpieczeństwa umieszczanymi bezpośrednio na urządzeniu lub w jego bezpośrednim sąsiedztwie (rysunki 8 i 9).

UWAGA: Bezpieczna barierka przesuwna (rysunek 9) została zaprojektowana i zamontowana w trakcie realizacji naszego programu.

Ochrona pieszych. Montaż barierek, barier, furtek i odbojnic chroniących pieszych — a także urządzenia i elementy konstrukcyjne budynków — przed przypadkowym najechaniem pojazdu (rysunek 10).

Schody. Malujemy w kolorze ostrzegawczym co najmniej pierwszy i ostatni stopień. Strefę przed dolnym stopniem zwykle oznacza się żółto-czarnym pasem i zawsze musi pozostawać wolna (rysunek 11).

4. Dyscyplina i kontrola

Od chwili naniesienia oznakowania jego wymagania stają się bezwzględnie obowiązujące dla wszystkich: pracowników, wykonawców i gości (rysunek 12). Kontrola spoczywa na kierownikach liniowych, a naruszenie zasad zarządzania wizualnego traktowane jest jako przewinienie dyscyplinarne.

5. Kluczowe czynniki powodzenia

Zarządzanie wizualne działa skutecznie tylko przy spełnieniu 7 warunków:

1. Żadnych wyjątków: najwyższe kierownictwo i kierownicy liniowi muszą sami ściśle przestrzegać zasad i wymagać tego samego od personelu i wykonawców.
2. Adekwatność i prostota: rozwiązania wizualne muszą być zrozumiałe nawet dla osoby z zewnątrz. Nadmiar informacji tylko podkopuje zaufanie.
3. Zaangażowanie personelu: rozwiązania trzeba opracowywać razem z pracownikami, którzy codziennie pracują w tych miejscach.
4. Standaryzacja: kolory, kroje pisma i znaki muszą być jednolite w całej firmie.
5. Należyty stan: wszystkie środki wizualizacji muszą być zawsze czyste i sprawne.
6. Szkolenie: nie wystarczy powiesić znak czy namalować linię — trzeba nauczyć ludzi szybko „czytać” i właściwie rozumieć tę informację.
7. Kontrola: monitorowanie dyscypliny w działach to bezpośredni obowiązek kierowników liniowych.

Co pokazało nasze doświadczenie

Zarządzanie wizualne to potężne narzędzie rozwoju kultury organizacyjnej. Jak mówią w Odessie — świetna rzecz! 😉

Przy właściwej organizacji wizualne zarządzanie bezpieczeństwem:

• Zmienia wygląd zakładów. Hale wyglądają nowocześnie, schludnie i atrakcyjnie.
• Kształtuje nawyki. Bezpieczne zachowanie staje się naturalną częścią codziennej pracy i powszechnie przyjętą normą.
• Pokazuje priorytety. To widoczny dla wszystkich, namacalny dowód troski kierownictwa o ludzi i wyraźny znak dobrze zorganizowanej produkcji.

Koledzy, bierzcie to na uzbrojenie! 👍