Ocena poziomu narażenia na hałas na stanowiskach pracy

Znaczenie działań mających na celu ograniczenie poziomu narażenia na szkodliwe i niebezpieczne czynniki wpływające na zdrowie pracowników wynika z faktu, że główną przyczyną niezdolności do pracy oraz zgonów spowodowanych czynnikami zawodowymi nie są wypadki przy pracy, lecz choroby zawodowe, które stanowią do 80% przypadków (według danych WHO).

Informacje na temat zgodności czynników procesu pracy na stanowiskach z obowiązującymi normami można uzyskać z dokumentacji SOUT (Specjalnej oceny warunków pracy) oraz PLK (Programu kontroli laboratoryjnej).

W bieżącym roku w naszym przedsiębiorstwie przeprowadzono ocenę ryzyka zawodowego dla zdrowia pracowników. Podstawą oceny były wieloletnie wyniki kontroli poziomów narażenia na hałas oparte na materiałach SOUT i PLK oraz dane o stanie zdrowia pracowników.

W toku prac zidentyfikowano stanowiska pracy wymagające opracowania środków ograniczających poziom ryzyka, przeprowadzono ranking pilności tych działań oraz opracowano propozycje dla konkretnych stanowisk i zawodów. Uzyskane oceny teoretyczne są poparte materiałem faktycznym, dlatego uważamy za zasadne rekomendowanie tego podejścia innym przedsiębiorstwom.

Podczas porównywania wieloletnich wyników badań poziomów narażenia na hałas na tych samych stanowiskach pracy, uwagę zwróciła niska powtarzalność wyników. W ponad 60% przypadków te same stanowiska pracy posiadały różną ocenę, co wymagało szczegółowego zbadania problemu.

Ustalono, że różnice w wynikach pomiarów wynikają z kilku przyczyn: wykonywania pomiarów na różnych etapach procesu technologicznego, wyboru strategii pomiarowej, ograniczeń przyrządów pomiarowych oraz ram czasowych prowadzonych badań.

Obecnie głównym dokumentem metodycznym w zakresie pomiaru poziomu hałasu na stanowisku pracy jest norma GOST ISO 9612-2016, zgodnie z którą w ramach kontroli produkcyjnej i SOUT przeprowadza się kontrolę poziomów ekspozycji akustycznej pracownika, opartą na wyborze strategii pomiarowej. Jedną z cech określających wybór strategii jest czas poświęcony na pomiar. Przykładowo, przy strategii opartej na funkcji zawodowej minimalny łączny czas trwania pomiarów wynosi 5 godzin, a przy strategii opartej na dniu pracy – 3 zmiany robocze, co sprawia, że wykonywanie pomiarów przy użyciu \"klasycznego\" całkująco-uśredniającego miernika poziomu dźwięku jest zadaniem trudnym do zrealizowania.

Poziom hałasu na stanowiskach pracy jest zazwyczaj niestabilny w ciągu zmiany roboczej, dlatego pomiar hałasu według strategii opartej na operacji roboczej stwarza ryzyko uzyskania niewiarygodnych wartości, a w konsekwencji – błędnej oceny warunków pracy pod kątem czynnika \"hałas przemysłowy\" i braku rzeczywistego obrazu obciążenia hałasem na stanowisku pracy. Ostatecznie wpływa to na opracowanie ukierunkowanych działań profilaktycznych w zakresie zarządzania ryzykiem zdrowotnym oraz nieefektywne wydatkowanie środków przedsiębiorstwa.

Doświadczenie w pomiarach hałasu przemysłowego za pomocą urządzeń do kontroli indywidualnej wykazało, że to właśnie strategie oparte na funkcji zawodowej lub dniu pracy dają wiarygodny i pełny obraz zarówno poziomu hałasu na badanym stanowisku, jak i obciążenia hałasem konkretnego pracownika, pozwalając na zwiększenie dokładności przy ocenie klasy warunków pracy.

W pracy udowodniono, że na stanowiskach pracy, gdzie poziom hałasu odpowiada klasie warunków pracy 3.2 i wyższej, celowe jest stosowanie indywidualnych urządzeń kontrolnych.

Należy zaznaczyć, że przy opracowywaniu programu ograniczania poziomu ryzyka wynikającego z narażenia na hałas konieczne jest uwzględnienie wyników pomiarów poziomu narażenia na wibracje ogólne i miejscowe na stanowiskach pracy. Jest to niezbędne do oceny łącznego działania czynników wibroakustycznych (hałas, infradźwięki, wibracje) na tych stanowiskach, które wykazują efekt addytywny (wzmacniający).