“ถนนสายนี้... ไม่ค่อยดีนักสำหรับรถบรรทุก” — “ถนนจัดว่าใช้ได้ทีเดียว” ผมแย้ง “มีคนรับปากกับผมไว้ว่าผมจะขับผ่านไปไม่ได้เลยด้วยซ้ำ” — พี่น้องสตรูกัตสกี จากเรื่อง “วันจันทร์เริ่มต้นในวันเสาร์”
การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ไม่ได้เกิดขึ้นเพียงแค่ดีดนิ้ว การเตรียมความพร้อมให้กับบุคลากรคือส่วนสำคัญที่ขาดไม่ได้ ดังที่หลักยุทธวิธีของซูโวรอฟสอนไว้ว่า ทหารทุกคนต้องเข้าใจบทบาทและกลยุทธ์ของตนเอง
ในตอนที่แล้วของบทความ (https://hsedays.com/th/insights/safety-observations-rusal-part-3) ผมได้เล่าถึงการแบ่งบทบาทหน้าที่ระหว่างผู้เข้าร่วมโปรแกรม “มองรอบตัว” ซึ่งได้แก่ ผู้สังเกตการณ์ หัวหน้างาน และผู้ตรวจสอบ จากแนวคิดนี้ เราได้ออกแบบกระบวนการฝึกอบรมอย่างต่อเนื่องตามหลักการ “ตุ๊กตาแม่ลูกดก” (ภาพที่ 1)

“อย่าเดินผ่านเลยไป!” คือชื่อหลักสูตรฝึกอบรมขั้นพื้นฐานของเรา เราพัฒนาหลักสูตรนี้ขึ้นสำหรับผู้สังเกตการณ์ในวงกว้าง เพื่อฝึกให้พวกเขามองเห็นอันตรายในสภาพแวดล้อมการทำงาน และตอบสนองได้อย่างถูกต้องเมื่อตรวจพบ
ควบคู่ไปกับการเรียนรู้แนวคิดสำคัญต่างๆ (เช่น “สภาพการณ์ที่ไม่ปลอดภัย” “การกระทำที่ไม่ปลอดภัย” และอื่นๆ) ผู้เข้าอบรมจะได้ทำแบบฝึกหัดเชิงโต้ตอบที่หลากหลาย รวมถึงวิเคราะห์เหตุการณ์และสาเหตุของการบาดเจ็บจากการทำงานที่เกิดขึ้นจริง เนื้อหากระชับไร้ส่วนเกิน มีเฉพาะสิ่งที่พนักงานต้องใช้งานจริงในหน้างานเท่านั้น
เนื้อหาที่สมดุลและวิธีการสอนที่ผ่านการคิดมาอย่างดีนำมาซึ่งผลลัพธ์สำคัญที่สุด นั่นคือแรงจูงใจและการเสริมสร้างจุดยืนเชิงรุกให้กับผู้สังเกตการณ์ของเรา:
💡 อย่าเดินผ่านเลยไป! หากคุณเพิกเฉย เท่ากับปล่อยให้เพื่อนร่วมงานตกอยู่ในอันตราย!
สำหรับผู้รับเหมาและผู้มาติดต่อในสถานประกอบการของกลุ่มธุรกิจ Downstream เราเลือกใช้วิธีที่เรียบง่ายกว่า โดยนำหัวข้อ “การสังเกตความปลอดภัย” ผนวกรวมเข้าไปในโปรแกรมและวิดีโอการปฐมนิเทศด้านความปลอดภัยโดยตรง
“ความปลอดภัยเริ่มต้นที่ตัวคุณ” เป็นหลักสูตรพิเศษสำหรับผู้บังคับบัญชาตามสายงาน ตั้งแต่หัวหน้าแผนกอาวุโสไปจนถึงกรรมการผู้จัดการ เราสร้างหลักสูตรนี้ขึ้นเพื่อช่วยให้พวกเขาค้นพบศักยภาพในฐานะผู้นำที่สามารถนำพาบุคลากร บริหารทีม และจัดระบบการสังเกตความปลอดภัยได้อย่างมีประสิทธิภาพร่วมกับทีมงาน
นอกจากนี้ การฝึกอบรมดังกล่าวยังเป็นประโยชน์อย่างยิ่งในการชี้แจงและผลักดันหลักการถ่ายทอด ความรับผิดชอบส่วนบุคคล ตามลำดับชั้น กล่าวคือ ผู้บริหารและหัวหน้างานทุกคนต้องรับผิดชอบเป็นการส่วนตัวต่อทุกสิ่งที่เกิดขึ้นในพื้นที่ที่ตนดูแล แม้ในเวลาที่ตนเองไม่ได้อยู่ในสถานที่ทำงานก็ตาม ความปลอดภัยจะเริ่มต้นที่ตัวเขา หรือไม่ก็จะไม่เกิดขึ้นเลย
แนวทางปฏิบัติหลักสำหรับผู้บริหารของเราคือ บัญญัติ 5 ประการของผู้นำ:
สิ่งแรกที่เราให้ความสำคัญคือการสอนเทคนิคการบริหารคนในเชิงปฏิบัติให้กับหัวหน้างาน ดังนั้น ในภาคปฏิบัติของหลักสูตร เราจึงได้บรรจุการวิเคราะห์ขั้นตอนการปฏิบัติงานที่มีประสิทธิภาพภายใต้โปรแกรม “มองรอบตัว” อย่างละเอียด ตั้งแต่การจัดการงานประจำวันไปจนถึงการใช้งานฟังก์ชันต่างๆ ของระบบสารสนเทศที่มีชื่อเดียวกัน
สำหรับทั้งสองหลักสูตร เราได้จัดให้มีการประเมินผลความรู้หลังเรียนในรูปแบบของแบบทดสอบภาคบังคับที่เข้าใจง่ายและไม่ซับซ้อนเกินไป
เพื่อบริหารจัดการกระบวนการฝึกอบรม ผมและเพื่อนร่วมงานได้ร่วมกันสร้างและวางระบบบริหารจัดการของเราเอง ซึ่งครอบคลุมครบทุกวงจร ตั้งแต่การประเมินความต้องการและการวางแผน ไปจนถึงการบันทึกผลลัพธ์และการติดตามรอบระยะเวลาการฝึกอบรมทบทวน สิ่งนี้ช่วยขจัดการทำงานแบบพอเป็นพิธี และทำให้การฝึกอบรมพนักงานหลายพันคนมีความโปร่งใส บริหารจัดการได้จริง และเกิดประสิทธิภาพสูงสุด
คุณอาจถามว่า แล้ว การตรวจติดตามพฤติกรรมความปลอดภัย ล่ะหายไปไหน? หรือว่าเราใช้ AI สุดล้ำ หรืออย่างน้อยก็บอทใน Telegram เพื่อปูพรมฝึกอบรมการตรวจติดตามพฤติกรรมให้กับคนจำนวนมากเหมือนที่บางบริษัททำกัน?
คำตอบของผมคือ ไม่ใช่เลย การตรวจติดตามพฤติกรรมความปลอดภัยไม่ได้เป็นแบบที่หลายคนเข้าใจ
ตลอดระยะเวลากว่าหนึ่งในสี่ศตวรรษที่ผ่านมา ผมได้เห็นบริษัทจำนวนมากประกาศอย่างยิ่งใหญ่ว่าจะเร่งนำการตรวจติดตามพฤติกรรมความปลอดภัยมาใช้ ทั้งที่องค์กรยังไม่พร้อมเลยแม้แต่น้อย บางครั้งถึงขั้นทุ่มงบประมาณมหาศาลให้กับภารกิจนี้ แต่หลังจากเร่งรัดฝึกอบรมไปแล้ว สิ่งที่ตามมามักจะเป็นภาระงานเอกสารที่พุ่งสูงขึ้นอย่างมากสำหรับหัวหน้างานหน้างาน เกิดการต่อต้าน และลงเอยด้วยความล้มเหลวของแนวคิดที่ดูดีแต่ยังไม่ได้รับการเตรียมการอย่างรอบคอบ
จากการสังเกตของผม ความล้มเหลวเช่นนี้เป็นเรื่องที่คาดเดาได้ สาเหตุพื้นฐานเกิดจากการขาดภาวะผู้นำของผู้บริหารระดับสูงสุด และวัฒนธรรมการทำงานแบบผักชีโรยหน้าที่ฝังรากลึก ในสภาพแวดล้อมเช่นนี้ คำขวัญสวยหรูและคำมั่นสัญญาว่าจะเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วมักได้รับความสำคัญมากกว่าข้อมูลความจริงและการทำงานอย่างเป็นระบบ ท้ายที่สุด ผู้มีอำนาจตัดสินใจก็พยายามก้าวข้ามขั้นทีเดียวหลายขั้น หรือไม่ก็เดินย่ำซ้ำรอยความผิดพลาดเดิมๆ ต่อกันไปไม่รู้จบ
ก่อนหน้านี้ผมเคยกล่าวไว้ว่า กลไกการควบคุมความปลอดภัยที่คุณใช้อยู่จะเป็นอย่างไรก็ตาม มันคือภาพสะท้อนที่แม่นยำของวัฒนธรรมองค์กรของคุณ (https://hsedays.com/th/insights/safety-observations-rusal-part-1) หากการตรวจติดตามพฤติกรรมที่คุณนำมาใช้ขัดแย้งกับวัฒนธรรมองค์กร ผู้คนย่อมปฏิเสธสิ่งนั้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
💡 อุปสรรคสำคัญที่สุดของการปฏิรูปไม่ได้อยู่ที่กลยุทธ์ที่แย่ แต่อยู่ที่จิตวิทยาของผู้คน นั่นคือความกลัว ความเคยชิน และการกระทำของฝ่ายบริหาร — จอห์น คอตเตอร์ ผู้คิดค้นโมเดลการบริหารการเปลี่ยนแปลงระดับคลาสสิก
การปูพรมฝึกอบรมคนหมู่มากด้วยคุณภาพที่ไม่ชัดเจนไม่สามารถแก้ปัญหานี้ได้ ดังที่ปราชญ์ท่านหนึ่งเคยกล่าวไว้ว่า เราไม่ควรมัวแต่ยึดติดกับตำราวิชาการ แต่ต้องเข้าถึงหัวใจและความมุ่งมั่น ไม่ใช่แค่ความคิดและความทรงจำเท่านั้น
ความเข้าใจผิดที่ร้ายแรงอีกประการหนึ่งคือ หลายคนมองว่าการตรวจติดตามพฤติกรรมความปลอดภัยเป็นระบบควบคุมที่แยกออกมาต่างหาก ความจริงแล้วมันเป็นเพียงแนวปฏิบัติในชีวิตประจำวันของการพูดคุยอย่างเป็นกันเองเพื่อสร้างแรงจูงใจกับพนักงานในเรื่องความปลอดภัย ซึ่งช่วยป้องกันการกระทำที่ไม่ปลอดภัยและรักษาระดับผลิตภาพในการทำงานให้อยู่ในระดับสูง
หากคุณเคยเข้าร่วมการฝึกอบรมตามแนวทางคลาสสิก (DuPont ®) คุณคงจำเทคนิคการสนทนาเพื่อสร้างแรงจูงใจนี้ได้เป็นอย่างดี:
ในการนำการตรวจติดตามพฤติกรรมความปลอดภัยมาใช้ โจทย์หลักไม่ใช่การจับคนมาอบรมแล้วคอยเก็บรายงานจากพวกเขา แต่คือการทำให้หัวหน้างานตระหนักถึงความจำเป็นและ เต็มใจ ที่จะนำการสนทนาเพื่อสร้างแรงจูงใจไปใช้จริง
การผลักไสให้คนต่อต้านนั้นง่าย แต่การดึงดูดให้คนมีส่วนร่วมนั้นยาก!
ในระยะแรกของโปรแกรม “มองรอบตัว” ลำดับความสำคัญสูงสุดของเราคือการสร้างการมีส่วนร่วมของบุคลากร และการจัดวางกระบวนการสังเกตความปลอดภัยซึ่งเป็นสิ่งใหม่สำหรับพวกเขา ด้วยเหตุนี้ สำหรับการตรวจติดตามพฤติกรรมความปลอดภัย เราจึงจัดเฉพาะการฝึกอบรมแบบพบปะตัวจริง และจัดเฉพาะในโรงงานที่ผู้บริหารของสถานประกอบการนั้นๆ ร้องขอเท่านั้น (ภาพถ่ายที่ 1)

เราได้นำคู่มือพกพาขนาดกระเป๋า (ภาพที่ 2) และวิธีการอื่นๆ ในการ “ผลักดันอย่างนุ่มนวล” มาใช้อย่างแพร่หลาย ในช่วงที่วัฒนธรรมความปลอดภัยยังอยู่ในระดับ “ตั้งรับ” และ “พึ่งพาการควบคุม” แนวทางนี้ได้ผลจริง แตกต่างจากความพยายามบีบบังคับให้ใช้งานอย่างเร่งรัด

เราเข้าใจดีว่าการตรวจติดตามพฤติกรรมความปลอดภัยไม่สามารถเกิดขึ้นได้ด้วยการออกคำสั่งจากเบื้องบน แต่ต้องอาศัยการบ่มเพาะอย่างอดทนและทะนุถนอม แล้วมันจะหยั่งรากและออกดอกออกผลอย่างแน่นอนเมื่อผืนดินที่เหมาะสมได้รับการเตรียมพร้อมแล้ว
💡 หากต้องการให้องค์กรขนาดใหญ่เปลี่ยนแปลง เราต้องเลิกคิดแบบช่างเครื่อง แล้วหันมาลงมือทำแบบคนทำสวน — ปีเตอร์ เซนจ์ ผู้ริเริ่มแนวคิด “องค์กรแห่งการเรียนรู้” และผู้เขียนหนังสือ “วินัยประการที่ห้า ศิลปะและแนวปฏิบัติขององค์กรแห่งการเรียนรู้”
หากจะสรุปบทเรียนสำคัญที่สุด คำแนะนำของผมคือ อย่ารีบร้อนนำการตรวจติดตามพฤติกรรมความปลอดภัยมาใช้โดยปราศจากการวิเคราะห์อย่างลึกซึ้งและการเตรียมความพร้อมที่เหมาะสม นี่ไม่ใช่ทางลัดสำเร็จรูป แต่เป็นหนึ่งในโจทย์ที่ซับซ้อนที่สุดของ จิตวิทยาการบริหารจัดการ
โปรดเขียนบอกไว้ในช่องแสดงความคิดเห็น หากคุณต้องการแลกเปลี่ยนพูดคุยเกี่ยวกับแนวทางเชิงระบบและวิธีการนำการตรวจติดตามพฤติกรรมความปลอดภัยไปปรับใช้จริง
ในปัจจุบัน การสังเกตความปลอดภัยแทบจะเป็นไปไม่ได้เลยหากปราศจากระบบอัตโนมัติ แต่เราจะสร้างระบบนี้ขึ้นมาได้อย่างรวดเร็วโดยไม่สร้างภาระด้านงบประมาณและทรัพยากรมากเกินไปได้อย่างไร?
ในกลุ่มธุรกิจ Downstream เราสามารถค้นพบทางออกที่เหมาะสมที่สุดได้ดังนี้:
ทั้งนี้ เราเลือกใช้ระบบคำร้องอิเล็กทรอนิกส์ที่เรียบง่ายและเสถียร ซึ่งเราใช้งานกันมานานแล้ว มาเป็นแพลตฟอร์มพื้นฐาน
แน่นอนว่าระบบดังกล่าวต้องได้รับการปรับปรุงครั้งใหญ่และขยายฟังก์ชันการทำงานเพิ่มเติม ซึ่งทีมผู้เชี่ยวชาญด้าน IT ของเราก็ทำภารกิจนี้ได้อย่างยอดเยี่ยม ผมหวังว่าพวกเขาจะได้อ่านบทความนี้ และขอขอบคุณจากใจจริงสำหรับความร่วมมือที่มีประสิทธิภาพและผลงานอันยอดเยี่ยม!
แน่นอนว่าเรายังคงต้องใช้งบประมาณอยู่บ้าง แต่เป็นจำนวนที่น้อยมาก และดำเนินการตามขั้นตอนการทำงานปกติโดยแบ่งปันค่าใช้จ่ายร่วมกันระหว่างโรงงานต่างๆ
ท้ายที่สุด เราจึงได้สิ่งเหล่านี้มาอย่างรวดเร็ว:
ยิ่งไปกว่านั้น ทั้งตัวโปรแกรมการสังเกตการณ์และแพลตฟอร์ม IT ต่างก็มีความพร้อมสมบูรณ์สำหรับการขยายผลไปทั่วทั้งกลุ่มบริษัท UC RUSAL และหากจำเป็น เรายังสามารถนำเสนอโซลูชันแบบครบวงจรนี้ให้กับบริษัทภายนอกได้อีกด้วย
เพื่อให้เห็นภาพโครงสร้างของระบบ ผมขอแสดงหน้าจอเมนูหลัก (ภาพที่ 3) ซึ่งสะท้อนการจัดสรรเครื่องมือสำหรับแต่ละบทบาทพื้นฐานทั้งสามได้อย่างชัดเจน:

ดังที่คุณทราบแล้วว่า ผู้สังเกตการณ์เปรียบเสมือน “หูและตา” ของระบบควบคุมความปลอดภัยของเรา เพื่อส่งเสริมแนวคิดเรื่องการมีส่วนร่วมของทุกคน เราจึงมอบบทบาทนี้ให้กับผู้ใช้งานระบบสารสนเทศ “มองรอบตัว” ทุกคนโดยไม่มีข้อยกเว้น
ผู้ใช้งานทุกคนสามารถเข้าถึงฟังก์ชันพื้นฐานของระบบได้ดังนี้:
ทุกครั้งที่ผู้สังเกตการณ์ส่งรายงาน ระบบจะส่งการแจ้งเตือนทางอีเมลโดยอัตโนมัติเพื่อยืนยันการลงทะเบียนในระบบ นี่เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการแจ้งข้อมูลแบบครบวงจรให้ผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่ายทราบถึงอันตรายที่ตรวจพบ มาตรการแก้ไขที่วางแผนไว้ และสถานะการดำเนินการ
นอกจากนี้ ผู้สังเกตการณ์ยังมีแดชบอร์ดส่วนตัวที่ช่วยให้สามารถดำเนินการต่อไปนี้ได้แบบเรียลไทม์:
นี่คือพื้นที่ทำงานที่ออกแบบมาโดยเฉพาะสำหรับผู้จัดการโรงงานย่อยและหัวหน้าพื้นที่ขนาดใหญ่ เครื่องมือหลัก 5 ประการช่วยให้พวกเขาควบคุมดูแลความปลอดภัยในหน่วยงานได้อย่างสมบูรณ์:
เจ้าหน้าที่ฝ่าย HSE ตลอดจนผู้บริหารระดับสูงของสถานประกอบการจะได้รับสิทธิ์พิเศษในระบบสารสนเทศ “มองรอบตัว” ภารกิจหลักของพวกเขาคือการกำกับดูแลการปฏิบัติตามกฎระเบียบ รวมถึงประเมินคุณภาพและประสิทธิผลของการดำเนินงานทั่วทั้งโรงงานและในแต่ละหน่วยงานย่อย
พวกเขาสามารถมองเห็นข้อมูลวิเคราะห์แบบครบวงจร และหากจำเป็นก็สามารถเข้าไปแทรกแซงกระบวนการได้ในทุกขั้นตอน ตั้งแต่ได้รับรายงานเบื้องต้นไปจนถึงการขจัดอันตรายที่ตรวจพบให้หมดสิ้นไป:
พนักงานส่วนใหญ่ในพื้นที่การผลิตไม่มีคอมพิวเตอร์อยู่ใกล้มือ แต่เมื่อตรวจพบอันตราย พวกเขาต้องลงมือดำเนินการทันที เราแก้โจทย์นี้ด้วย 3 วิธี:


อย่างไรก็ตาม ณ จุดนี้ผมต้องขอย้ำข้อคิดง่ายๆ ประการหนึ่งว่า การเปลี่ยนผ่านสู่ดิจิทัลและเทคโนโลยีสมัยใหม่เป็นสิ่งที่จำเป็นอย่างยิ่ง แต่ไม่ควรประเมินความสำคัญของสิ่งเหล่านี้สูงเกินจริง เพราะเทคโนโลยีไม่ใช่ตัวกำหนดการเปลี่ยนแปลงที่แท้จริงในพฤติกรรมของพนักงานและวัฒนธรรมองค์กร
💡 หากปัญหาการจัดการความรู้สามารถแก้ไขได้ด้วยเทคโนโลยีสารสนเทศเพียงอย่างเดียว เราคงแก้ปัญหานั้นสำเร็จไปตั้งแต่เมื่อ 20 ปีก่อนแล้ว แท้จริงแล้วเทคโนโลยีเป็นเพียง 10% ของความสำเร็จ ส่วนอีก 90% คือผู้คนและวัฒนธรรม — โทมัส เดเวนพอร์ต หนึ่งในนักวิจัยชั้นนำด้านการจัดการความรู้และการวิเคราะห์ธุรกิจ
ในตอนต่อไปซึ่งเป็นบทสรุปสุดท้ายของบทความนี้ ผมจะมาเล่าถึงเรื่องต่อไปนี้:
โปรดติดตามตอนต่อไป ห้ามพลาด!