Có một câu nói phổ biến: "An toàn không phải là về các quy tắc, mà là về con người". Nghe thì có vẻ hay, nhưng bạn chỉ thực sự hiểu được nó khi ngừng nhìn công nhân từ trên xuống — từ văn phòng, từ các quy định, từ danh sách kiểm tra — và cố gắng nhìn nhận ca làm việc của họ qua chính đôi mắt của họ.
Con người trước vai trò
Trước khi là một nhà lãnh đạo an toàn, chúng ta là con người. Và bản chất con người bạn luôn thể hiện rõ qua bất kỳ chức vụ nào. Công nhân không nghe những câu từ trong mệnh lệnh — họ cảm nhận ngữ điệu, ánh mắt và sự sẵn lòng lắng nghe. Nếu người lãnh đạo truyền đi sự sợ hãi và kiểm soát, họ sẽ nhận lại sự tuân thủ hình thức và những vi phạm tiềm ẩn. Nếu người lãnh đạo truyền đi sự tôn trọng và sự quan tâm chân thành đến cách công việc thực tế diễn ra — họ sẽ nhận được sự cởi mở và tin tưởng. Văn hóa an toàn không sinh ra trong các văn bản, mà trong hàng ngàn tương tác nhỏ: cách bạn chào hỏi trên công trường, liệu bạn có hỏi câu "anh làm việc như vậy có thuận tiện không?", liệu bạn có nhận thấy sự mệt mỏi trong ánh mắt của một người trước khi bắt đầu ca làm việc hay không.
Công nhân không sao chép hướng dẫn — họ sao chép hành vi của người lãnh đạo. Nếu chính người lãnh đạo đi đường tắt "vì mục tiêu tốc độ", thì không có chữ ký nào dưới bản hướng dẫn có thể bù đắp được điều đó.
Tại sao cần đặt mình vào vị trí của công nhân
Cụm từ "đặt mình vào vị trí của công nhân" (xỏ chân vào đôi giày của họ) không phải là về sự thấu cảm như một từ ngữ thời thượng, mà là về sự trung thực nghề nghiệp cơ bản. Nếu bạn ngồi trong văn phòng và viết tiêu chuẩn cho một thao tác mà bạn chưa từng tự tay thực hiện trong điều kiện thực tế — với sự mệt mỏi thực sự, áp lực thời gian thực sự và thiết bị thực sự — bạn có nguy cơ viết ra một tài liệu trông rất tuyệt trên giấy tờ nhưng hoàn toàn không thể thực hiện được trong thực tế.
Khi một nhà lãnh đạo an toàn thực sự trải qua ca làm việc bên cạnh công nhân, mặc cùng loại trang thiết bị bảo hộ lao động (PPE), leo lên cùng một chiếc thang, làm việc với cùng một công cụ — có hai điều sẽ xảy ra. Thứ nhất, họ nhìn thấy những rào cản thực sự: độ cao không thuận tiện, thiếu ánh sáng, thiếu thời gian giữa các thao tác. Thứ hai, họ giành được quyền được nói. Công nhân không lắng nghe người chỉ biết "ban hành" quy tắc, mà lắng nghe người hiểu được cái giá để thực hiện quy tắc đó.
Chính từ vị trí của người công nhân, những giải pháp hiệu quả mới được ra đời — không phải vì ở đó "dễ dàng" hơn, mà vì ở đó người ta thấy được sự thật mà từ văn phòng không thể nhìn thấy được.
Tại sao các tiêu chuẩn định mức không còn hiệu quả như trước?
Các tiêu chuẩn và quy định của nhà nước là nền tảng quan trọng, là bộ khung của hệ thống. Nhưng chỉ dựa duy nhất vào chúng trong điều kiện hiện đại có nghĩa là bạn đang chậm chân. Tiêu chuẩn được viết dựa trên kinh nghiệm quá khứ: nó ghi lại những gì đã xảy ra và đã được phân tích. Trong khi đó, sản xuất, công nghệ, tốc độ thay đổi, thành phần đội ngũ — tất cả đều thay đổi nhanh hơn tốc độ cập nhật của cơ sở pháp lý.
Ngoài ra, tiêu chuẩn theo định nghĩa là mang tính trung bình. Nó không biết đến công trường cụ thể, ca làm việc cụ thể, hay một con người cụ thể với tình trạng sức khỏe của họ ngày hôm nay. Việc tuân thủ mù quáng theo "con chữ" mà không hiểu "tinh thần" của an toàn sẽ tạo ra ảo tưởng về sự kiểm soát: về mặt hình thức mọi thứ đều được tuân thủ, nhưng rủi ro vẫn còn đó. Văn hóa an toàn hiện đại không yêu cầu hủy bỏ các tiêu chuẩn, mà yêu cầu một sự bổ trợ phía trên chúng — đó là sự lãnh đạo sống động, biết nhìn thấy tình huống vượt ra ngoài danh sách kiểm tra, nghe thấy các tín hiệu từ thực địa và đưa ra quyết định nhanh hơn tốc độ thay đổi của quy định.
An toàn ngày nay không phải là sự phù hợp với văn bản, mà là trạng thái nhận thức của toàn bộ đội ngũ.
Top 5 nguyên tắc của một nhà lãnh đạo an toàn thực thụ:
Ví dụ cá nhân quan trọng hơn mệnh lệnh. Công nhân tin vào những gì họ thấy trong hành động của bạn, chứ không phải những gì được viết trong bản hướng dẫn.
Thường xuyên đặt mình vào vị trí của công nhân. Hãy ra công trường, tự tay thực hiện các thao tác — chỉ có như vậy bạn mới thấy được những rào cản thực sự và tạo dựng được niềm tin.
Lắng nghe các tín hiệu, không chỉ các báo cáo. Rủi ro thực sự nằm trong các cuộc trò chuyện, trong những khoảng lặng, trong những điều mà mọi người không nói ra vì sợ hãi.
Tiêu chuẩn là mức tối thiểu, không phải là trần nhà. Hãy sử dụng các quy định như một nền tảng, nhưng đưa ra quyết định dựa trên tình hình thực tế, chứ không chỉ dựa trên con chữ của tài liệu.
Xây dựng an toàn thông qua sự tin tưởng, không phải qua sự sợ hãi. Sự cởi mở trong việc thừa nhận sai lầm là con đường duy nhất để mọi người báo cáo về rủi ro trước khi sự cố xảy ra, chứ không phải sau đó.
Văn hóa an toàn không bắt đầu từ một mệnh lệnh từ trên xuống, mà từ một con người sẵn sàng bước xuống — vào vị trí, vào ca làm việc, vào thực tế của đội ngũ mình.