Khi sự sai lệch trở thành quy chuẩn

Trong quản lý an toàn nhà thầu, điều khiến tôi trăn trở là: điều gì xảy ra sau khi một rủi ro được phát hiện? Một ghi nhận vi phạm có thể được đăng ký, thảo luận và đóng lại. Nhưng liệu điều kiện làm việc có thay đổi trước ca làm tiếp theo?

Hai cuộc điều tra quốc tế cho thấy một thực hành nguy hiểm có thể tiếp tục tồn tại như thế nào ngay bên trong hệ thống kiểm soát hiện hành.

Ngày 11 tháng 8 năm 2025, tại U.S. SteelClairtonCokeWorks đã xảy ra vụ nổ: 2 người thiệt mạng, 11 người bị thương. Trong báo cáo cuối cùng ngày 10 tháng 8 năm 2026, CSB mô tả việc rửa van bằng nước dưới áp lực có sự tham gia của nhà thầu. Phương pháp này đã được áp dụng ít nhất 3 năm dù không có quy trình bằng văn bản. Áp lực đã làm hỏng van, dẫn đến rò rỉ khí và nổ.

Tại ga NorwoodJunction ngày 1 tháng 7 năm 2025 đoàn tàu đã khởi hành khi cầu dẫn hành khách vẫn chưa được tháo rời. Không có ai bị thương. RAIB xác định: loại cầu dẫn được sử dụng không phù hợp; cầu dẫn phù hợp đã không có từ tháng 9 năm 2021 và các đợt kiểm tra không phát hiện ra điều này. Báo cáo được công bố ngày 22 tháng 6 năm 2026. Nhưng liệu chúng ta có tin rằng không ai biết hay không ai nhận ra điều đó?

Các trường hợp này khác nhau về nguyên nhân và hậu quả. Đối với tôi, bài học quản lý chung từ chúng là tính lặp lại của thao tác và tính định kỳ của công tác kiểm tra chưa thể khẳng định độ tin cậy của rào chắn bảo vệ.

Đối với nhà thầu, điều này đặc biệt quan trọng tại điểm giao thoa trách nhiệm. Chủ đầu tư hiểu rõ thiết bị, nhà thầu nắm vững công nghệ thi công, đốc công tổ chức ca làm việc. Ai là người kiểm tra tính an toàn trong giải pháp chung của họ?

Sơ tuyển nhà thầu giúp đánh giá sự sẵn sàng của công ty. Trước khi bắt đầu công việc cụ thể, cần kiểm tra tính khả thi của phương pháp và các rào chắn tới hạn. ICMM trong hướng dẫn năm 2026 cũng gắn việc quản lý các kiểm soát tới hạn với việc kiểm tra khả năng hoạt động thực tế và các hành động dựa trên kết quả.

Tôi đề xuất gắn việc kiểm tra này với cuộc trao đổi trực tiếp tại hiện trường về công việc thực tế với người lao động. Có thể bắt đầu như sau: “Hãy chia sẻ xem lần gần nhất các anh thực hiện nhiệm vụ này như thế nào. Có điểm nào phải thay đổi kế hoạch so với hướng dẫn an toàn đầu ca không?” Câu trả lời cần lắng nghe mà không quy kết nguyên nhân từ trước. Không thể hứa hẹn miễn trừ trách nhiệm hoàn toàn; nhưng nhất thiết phải đảm bảo sự bảo vệ khỏi áp lực đối với những báo cáo trung thực.

Tiếp theo cần có quyết định quản lý: khi mất rào chắn tới hạn, phải dừng công việc liên quan, đảm bảo an toàn cho con người, xác định người chịu trách nhiệm khôi phục và kiểm tra các điều kiện để tái khởi động. Đốc công cần có thẩm quyền, thời gian và sự hỗ trợ từ chủ đầu tư. Điều quan trọng là phải có phản hồi cho người đã báo cáo sự cố.

Trong việc đánh giá nhà thầu, tôi sẽ đưa vào tần suất lặp lại của các hỏng hóc rào chắn và tỷ lệ các biện pháp có kết quả được xác nhận tại hiện trường. Bản thân số lượng báo cáo là một chỉ số hai mặt: sự gia tăng báo cáo có thể thể hiện sự cởi mở hơn. Việc giảm số lần dừng công việc cũng không thể tự động coi là thành công.

Trong đợt kiểm tra hiện trường tới, hãy đề nghị đốc công phân tích một thao tác quen thuộc mà họ phải thực hiện khác với kế hoạch. Quyết định nào của ban quản lý sẽ giúp ca làm việc tiếp theo thực hiện công việc đó một cách an toàn?