Xếp hạng an toàn nhà thầu: Tiêu chí thống nhất cho các quyết định tại công trường và trong mua sắm

Quản lý an toàn nhà thầu tại các doanh nghiệp công nghiệp lớn thường vấp phải ba rào cản: dữ liệu phân mảnh, phản ứng chậm trễ và sự đứng ngoài cuộc của đội ngũ vận hành sản xuất. Đánh giá công việc, thống kê sự cố và kết quả kiểm toán được quản lý ở các hệ thống tách biệt, trong khi cấp quản lý trực tiếp lại coi việc giám sát nhà thầu là nhiệm vụ riêng của bộ phận an toàn lao động. Tại Norilsk Nickel, việc xem xét lại cách tiếp cận này bắt đầu sau khi phân tích hơn 30 vụ tai nạn lao động xảy ra với nhân sự nhà thầu trong một năm: dữ liệu về các dấu hiệu cảnh báo sớm đã có sẵn nhưng không được tổng hợp thành một tín hiệu rủi ro thống nhất.

Chuyên gia phương pháp luận cấp cao về phân tích dự báo tại Norilsk Nickel, Viktoriya Perestyuk, phân tích chi tiết cấu trúc và kết quả thí điểm hệ thống xếp hạng nhà thầu — một mô hình tích hợp đánh giá an toàn vào toàn bộ vòng đời của đối tác: từ sơ tuyển và cấp phép vào công trường đến kiểm soát hàng quý và các đợt mua sắm tiếp theo.

Kiến trúc xếp hạng: Ba nguồn dữ liệu và 12 tiêu chí

Mô hình quy tụ ba luồng dữ liệu vào một thang điểm thống nhất từ −100 đến +100 điểm, được tính toán lại hàng quý. Thứ nhất, các trưởng khu vực, phó trưởng khu vực và kỹ sư trưởng trực tiếp đánh giá chỉ huy công trường định kỳ một đến hai tuần một lần theo bảng kiểm gồm bốn phần (mỗi lần mất 30 phút để kiểm tra thực địa và hoàn thiện hồ sơ). Thứ hai, các sự kiện được ghi nhận liên tục: vi phạm quy tắc an toàn cốt lõi, đình chỉ thi công, tai nạn lao động và tự phát hiện rủi ro. Thứ ba, mỗi quý một lần, 15 chuyên gia ATVSLĐ và an toàn công nghiệp sẽ thực hiện cuộc kiểm toán gồm bảy phần nhằm đánh giá năng lực quản lý an toàn có hệ thống của nhà thầu.

Trong đợt thí điểm đầu tiên tại Nhà máy Luyện kim Nadezhda, 24 tiêu chí đã được áp dụng, nhưng thực tế kiểm tra cho thấy sự trùng lặp và tính chủ quan. Trong phiên bản cập nhật triển khai tại mỏ Oktyabrsky và các công trường khác, hệ thống chỉ giữ lại 12 chỉ số khách quan (6 chỉ số cộng điểm và 6 chỉ số trừ điểm):

• Khuyến khích sự minh bạch (+20 và +10 điểm): Cộng 20 điểm cho mỗi vi phạm mà nhà thầu tự phát hiện ở nhân viên của mình hoặc nhà thầu phụ, không có đánh giá kém đối với chỉ huy công trường và tự nguyện khắc phục các tồn tại đúng hạn. Cộng 10 điểm cho các thực hành tốt được chủ đầu tư phê duyệt và quá trình làm việc không bị đình chỉ thi công.
• Cái giá của việc che giấu và vi phạm (từ −10 đến −30 điểm): Một vụ tai nạn nghiêm trọng hoặc chết người sẽ bị trừ 30 điểm trong vòng 6 tháng. Hành vi che giấu chấn thương hoặc kết quả kiểm toán không đạt yêu cầu bị trừ 20 điểm mỗi lỗi, trong khi vi phạm quy tắc cốt lõi dẫn đến đình chỉ thi công, chỉ huy công trường bị đánh giá kém hoặc khoản phạt chưa được giải quyết sẽ bị trừ 10 điểm mỗi trường hợp.

Kết thúc mỗi quý, nhà thầu sẽ được xếp vào một trong bốn vùng: nguy hiểm (dưới 40 điểm), chấp nhận được (40–69 điểm), đáng tin cậy (70–89 điểm) hoặc nhóm dẫn đầu về an toàn (từ 90 điểm trở lên).

Chu trình quản lý tại công trường, cơ chế phạt linh hoạt và mua sắm

Để điểm số không chỉ nằm trên bảng biểu hình thức, một chu trình năm bước đã được thiết lập: quan sát, xếp hạng, đối thoại hàng tuần tại cuộc họp giao ban với giám đốc và kỹ sư trưởng, khắc phục và kiểm soát. Đối với chỉ huy công trường, cơ chế xử lý theo ba cấp độ được áp dụng: lần đánh giá kém đầu tiên dẫn đến buổi làm việc giữa trưởng khu vực và chỉ huy công trường, lần thứ hai sẽ đưa ra phân tích tại cuộc họp với các kỹ sư trưởng, và lần thứ ba sẽ buộc chỉ huy công trường phải rời khỏi dự án.

Công tác xử lý vi phạm hợp đồng cũng thay đổi. Ban đầu, mọi vi phạm đều bị lập biên bản phạt 100% thông qua bộ phận pháp chế. Tuy nhiên, hàng tháng, một hội đồng do năm phó chủ tịch đứng đầu sẽ xem xét các đơn kiến nghị: dựa trên vị trí trong bảng xếp hạng và tốc độ khắc phục tồn tại, nhà thầu có thể được miễn giảm từ 20% đến 100% số tiền phạt (các đối tác đã được miễn giảm tổng cộng khoảng 6 triệu rúp), đồng thời các đơn vị dẫn đầu về an toàn được hưởng chế độ tự kiểm soát từ một đến hai tháng mà không bị thanh tra. Trong công tác mua sắm, việc rơi vào vùng đỏ sẽ trở thành yếu tố loại trực tiếp ngay cả khi nhà thầu chào giá thấp nhất trong gói thầu.

Kết quả thí điểm và xác minh chéo người kiểm tra

Quá trình chuẩn bị nhân rộng mô hình từ 51 nhà thầu (62 hợp đồng) lên 385 đơn vị (623 hợp đồng) đã thử thách cả phía đối tác lẫn chủ đầu tư. Một mặt, phản hồi thực tế đã chứng minh tính hiệu quả: một nhà thầu sau khi nhận 0 điểm ở lần kiểm toán đầu tiên và 26 điểm ở lần thứ hai đã chủ động yêu cầu hỗ trợ, tuyển dụng chuyên gia an toàn lao động và tự đề xuất đợt kiểm toán thứ ba, đạt tới 87 điểm. Tuy nhiên, diễn giả cũng tách biệt rõ hiệu quả vận hành và số liệu thống kê: bốn tháng không xảy ra chấn thương tại công trường thí điểm chưa đủ để chứng minh tác động trực tiếp của bảng xếp hạng lên chỉ số LTIFR — mối liên hệ này cần được xác nhận qua một tập dữ liệu dài hạn hơn.

Mặt khác, gánh nặng thu thập chỉ số thủ công đã được giải quyết nhờ phát triển phần mềm CNTT nội bộ tích hợp AI, còn căn bệnh hình thức của người kiểm tra được khắc phục bằng cơ chế “kiểm tra đột xuất”. Nếu một người kiểm tra chấm điểm đạt cho nhà thầu khoảng 10 lần liên tiếp mà không có sự cải thiện thực tế nào tại hiện trường, một cuộc xác minh sẽ được chỉ định: nếu dữ liệu không được xác nhận, nhân viên đó sẽ phải chịu hình thức kỷ luật, ngược lại, ba lần kiểm tra được xác nhận chính xác liên tiếp sẽ mang lại phần thưởng.

Những nội dung chính từ bài trình bày này

• Làm thế nào để rút gọn số lượng tiêu chí xếp hạng nhà thầu từ 24 xuống 12, loại bỏ tính chủ quan khi kiểm tra tại công trường?
• Tại sao việc cộng 20 điểm khi tự phát hiện vi phạm và trừ 20 điểm khi che giấu lại làm thay đổi thái độ của nhà thầu đối với việc ghi nhận rủi ro?
• Cơ chế đình chỉ ba cấp độ đối với chỉ huy công trường và quy trình miễn giảm tới 100% tiền phạt thông qua hội đồng nhà thầu vận hành như thế nào?
• Cơ chế “kiểm tra đột xuất” đối với nhân sự kiểm tra nội bộ được thiết kế ra sao và khi nào việc phúc tra bảng kiểm của họ được kích hoạt?
• Những bài toán về CNTT và tổ chức nào cần phải giải quyết khi mở rộng quy mô đánh giá từ một nhà máy lên hàng trăm hợp đồng?