Wszyscy wiedzą, że podstawą zatrudnienia w organizacji jest zawarcie umowy o pracę. To właśnie w niej określa się główne aspekty ustaleń między pracownikiem a pracodawcą: miejsce pracy, funkcję zawodową, datę rozpoczęcia pracy, wynagrodzenie, warunki pracy, czas pracy i odpoczynku, charakter pracy, gwarancje oraz rekompensaty.
Podczas wykonywania swojej działalności zawodowej pracownik może spotkać się z naruszeniem swoich praw. Kto i co może chronić prawa pracownika w organizacji?
Podstawą ochrony interesów pracownika w organizacji jest organizacja związkowa. To właśnie dzięki obecności związku zawodowego w organizacji powstaje układ zbiorowy pracy.
Układ zbiorowy pracy — akt prawny regulujący stosunki społeczno-pracownicze w organizacji lub u indywidualnego przedsiębiorcy, zawierany przez pracowników i pracodawcę reprezentowanych przez ich przedstawicieli (zgodnie z definicją art. 40 Kodeksu Pracy Federacji Rosyjskiej).
Jest on zawierany między pracodawcą a pracownikiem i ma na celu poprawę warunków pracy w organizacji oraz zapewnia gwarancje i rekompensaty. Z reguły gwarancje i rekompensaty wskazane w układzie zbiorowym są wyższe niż te oferowane przez państwo. Ponadto to właśnie układ zbiorowy może przewidywać zapewnienie wypoczynku sanatoryjnego i uzdrowiskowego dla osób pracujących w szkodliwych warunkach oraz wiele innych świadczeń.
Rozważmy przykład naruszenia praw pracownika przy rekompensacie za pracę w szkodliwych warunkach oraz sposoby kontroli takich naruszeń.
Załóżmy, że podczas przeprowadzania specjalnej oceny warunków pracy pracodawca może podać nieprawdziwe informacje, a wyniki oceny nie będą odzwierciedlać faktycznych wartości oddziaływania szkodliwych czynników na pracownika.
W rzeczywistości wpływa to na ustalenie klasy warunków pracy, a w konsekwencji na poziom dodatku do wynagrodzenia ustalonego przez państwo. Najczęściej naruszenia zdarzają się przy ocenie hałasu i czynników chemicznych.
W przypadku podejrzenia naruszeń ze strony pracodawcy, związek zawodowy ma prawo przeprowadzić niezależną ekspertyzę wyników oceny specjalnej. Tym samym może ustalić faktyczne prawa pracownika i wywalczyć należną rekompensatę.
Możliwości związków zawodowych w zakresie ochrony praw pracowniczych w części dotyczącej przestrzegania przepisów prawa pracy są dość szerokie. W ramach kontroli społecznej związki zawodowe mogą monitorować przestrzeganie ustaleń dotyczących wynagrodzeń, bezpieczeństwa na stanowiskach pracy itd.
Co więcej, wszystkie lokalne akty normatywne muszą być uzgadniane ze związkiem zawodowym. Jego członkowie uczestniczą również w przeprowadzaniu specjalnej oceny warunków pracy i wchodzą w skład komisji.
Dlatego wkład związku zawodowego w dobrostan pracowników jest nieoceniony.