Od rutyny do świadomości: dlaczego zasady bezpieczeństwa przestają działać
Nawet w dużych międzynarodowych firmach z rozbudowanym systemem HSE pojawia się problem: zasady istnieją, ale pracownicy przestają zwracać na nie uwagę. Mózg przyzwyczaja się do rutyny, a codzienne operacje wykonywane są „na autopilocie”. Maksim Iwanow, dyrektor działu HSE w Total Vostok Sp. z o.o. (grupa TotalEnergies), analizuje ten problem na przykładzie wewnętrznego badania firmy. Ankieta wykazała, że 20% pracowników nie wiedziało o korporacyjnym celu „zero wypadków śmiertelnych”, a 50% prac nie było codziennie kontrolowanych pod kątem przestrzegania zasad bezpieczeństwa. Aby zmienić tę sytuację, firma wdrożyła trzy praktyczne inicjatywy mające na celu zwiększenie świadomości i zaangażowania personelu.
Inicjatywa 1: „Zielone światło dla bezpieczeństwa”
Pierwszym narzędziem, które zostało szczegółowo omówione w prezentacji, jest procedura „Zielone światło dla bezpieczeństwa”. Stosuje się ją bezpośrednio przed rozpoczęciem prac i zajmuje ona nie więcej niż pięć minut. Jej istota polega na tym, że odpowiedzialny kierownik zadaje wykonawcom cztery otwarte pytania dotyczące nadchodzącego zadania i używanych narzędzi.
- Wyjście z trybu rutynowego: Otwarte pytania zmuszają pracowników do zastanowienia się i omówienia swoich działań, co zwiększa czujność.
- Integracja z procesem: Procedura może być przeprowadzana jako osobne wydarzenie lub stanowić część odprawy (toolbox talk) przy wydawaniu pozwolenia na pracę.
- Prawo do wstrzymania prac: Jeśli odpowiedzi wskazują na brak zrozumienia procesu lub ryzyk, prace nie są rozpoczynane (włącza się „czerwone światło”) aż do pełnego wyjaśnienia sytuacji.
Inicjatywa 2: Wspólne obchody bezpieczeństwa
Drugie podejście to przeprowadzanie wspólnych obchodów terenów produkcyjnych z udziałem pracowników firmy, podwykonawców oraz kadry kierowniczej wyższego szczebla. Prelegent podkreśla, że 84% wypadków w grupie dotyczy właśnie pracowników podwykonawców, dlatego ich zaangażowanie jest krytycznie ważne.
- Skupienie na wysokim ryzyku: Obchody nie muszą obejmować całego terenu; mogą koncentrować się na najbardziej niebezpiecznych pracach w danym momencie.
- Demonstracja przywództwa: Udział dyrektora generalnego i najwyższego kierownictwa (zgodnie z zatwierdzonym harmonogramem) pokazuje rzeczywiste zaangażowanie zarządu w kwestie bezpieczeństwa.
- Pozytywne wzmocnienie: Podczas obchodów odnotowywane są nie tylko naruszenia, ale także dobre praktyki („zielone kartki”), co pozytywnie wpływa na atmosferę pracy.
Inicjatywa 3: Karty kontrolne dla prac krytycznych
Analiza incydentów w firmie wykazała pięć obszarów o maksymalnym ryzyku: prace na wysokości, prace przy urządzeniach pod napięciem (lub ciśnieniem), operacje podnoszenia ładunków, prace w przestrzeniach zamkniętych oraz prace niebezpieczne pod względem pożarowym. Dla nich opracowano specjalne karty kontrolne.
- Wizualizacja ryzyk: Na jednej stronie karty przedstawiona jest typowa sytuacja z ponumerowanymi strefami ryzyka, na drugiej — konkretne pytania kontrolne (np. „Czy w strefie upadku ładunku znajdują się ludzie?”).
- Dostępność dla wszystkich: Narzędzie pozwala nawet niespecjalistom skutecznie oceniać bezpieczeństwo specyficznych prac.
- Analityka bez kar: Podczas wypełniania kart nie odnotowuje się nazwisk sprawców naruszeń, a jedynie nazwy firm. Stymuluje to ujawnianie problemów, a nie ich ukrywanie.
Czego dowiesz się z tego webinarium:
- Jak wyprowadzić pracowników ze stanu „rutynowej ślepoty” przed rozpoczęciem niebezpiecznych prac?
- Jak zorganizować wspólne obchody bezpieczeństwa z podwykonawcami i najwyższym kierownictwem?
- Jak korzystać z kart kontrolnych do monitorowania pięciu najbardziej niebezpiecznych rodzajów prac?
- Jak oceniać skuteczność wdrożonych inicjatyw i integrować je z KPI menedżerów?