Błędy poznawcze w ocenie ryzyka środowiskowego. Przykład błędnych przekonań

Poszukiwanie ryzyk środowiskowych to bardzo zajmujące zajęcie. Jednak samo znalezienie ryzyka to nie wszystko – trzeba je jeszcze prawidłowo ocenić. Przytoczę ciekawy przykład, w którym logika zawiodła.

Dane:

• Zakład górniczo-przetwórczy prowadzący wydobycie odkrywkowe.
• W pobliżu wyrobiska znajduje się magazyn oleju napędowego.
• Magazyn jest nowy, z doskonałą betonową obwałową na obwodzie.
• W wyrobisku przeprowadzane są masowe wybuchy.
• Odnotowano przypadki upadku niewielkich odłamków w pobliżu magazynu paliwa.
• W mediach wciąż żywe są dyskusje na temat wycieku oleju napędowego na północy Kraju Krasnojarskiego.

Decyzja grupy:

• Prawdopodobieństwo wystąpienia ryzyka uznano za maksymalne – 5 na 5 możliwych punktów.
• Szkody wynikające z realizacji ryzyka uznano za maksymalne – 5 na 5 możliwych punktów.
• Łącznie ryzyku przypisano maksymalną możliwą ocenę 25 punktów.

Jaka była logika grupy?

Masowe wybuchy odbywają się co tydzień. Przy każdym wybuchu pojawiają się odłamki skalne.

Prawdopodobieństwo wystąpienia ryzyka jest maksymalne – wydaje się to logiczne.

Jeśli magazyn paliwa ulegnie uszkodzeniu mechanicznemu, całe paliwo wycieknie. Maksymalna możliwa szkoda to katastrofa ekologiczna – to również wydaje się logiczne.

Czy zatem grupa oceniła ryzyko prawidłowo?

Spróbujmy to przeanalizować.

Przy ocenie ryzyka przyjęto korelować prawdopodobieństwo zdarzenia z konsekwencjami właśnie tego konkretnego zdarzenia. Co zrobiła grupa? Powiązała prawdopodobieństwo dość częstego zdarzenia (odrzut odłamka) z najpoważniejszymi konsekwencjami innego zdarzenia (całkowity wyciek oleju napędowego). Myślę, że dla wszystkich jest jasne, iż prawdopodobieństwo zdarzenia nr 1 (odrzut odłamka skalnego) i zdarzenia nr 2 (odrzut dużego odłamka skalnego, uderzenie w magazyn i jego zniszczenie) znacząco się od siebie różnią.

Pytanie do grupy: jakie jest prawdopodobieństwo zdarzenia nr 2 (odrzut dużego odłamka, uderzenie w magazyn i jego zniszczenie)?

Hipotetycznie możliwe, ale prawdopodobieństwo jest skrajnie niskie – odpowiedziała jednogłośnie grupa.

Ustaliliśmy kwestię prawdopodobieństwa, a co z konsekwencjami?

Tutaj również jest o czym rozmawiać. Bardzo często przy ocenie ryzyka zapomina się o istniejących środkach ochronnych. W naszym przypadku jest to betonowa obwałowa magazynu, mająca na celu przejęcie całego wyciekającego paliwa.

Pytanie do grupy: ile paliwa może wyciec do środowiska, biorąc pod uwagę istniejące środki ochronne?

Może nie wyciec wcale – odpowiedziała grupa.

Grupie zaproponowano wybór: pozostawić pierwotną maksymalną ocenę ryzyka lub ocenić je ponownie. Grupa dokonała ponownej oceny, w wyniku której ryzyko otrzymało niższą notę.

A co Wy byście zrobili?