Wdrożenie dodatkowych narzędzi wizualizacji w celu doskonalenia systemu informowania pracowników o potencjalnych zagrożeniach

Jednym z kluczowych zadań dla przedsiębiorstw wszystkich branż jest zapewnienie bezpiecznych warunków pracy oraz obniżenie wskaźnika wypadkowości. Wypadki przy pracy nie tylko szkodzą zdrowiu pracowników, ale także przynoszą straty ekonomiczne i wizerunkowe firmom.

W spółce ZARUBEZHNEFT-dobycha Kharyaga rejestrowane są nie tylko wypadki, ale także zdarzenia potencjalnie wypadkowe, w tym te z udziałem pracowników firm podwykonawczych. W ciągu ostatnich 4 lat (uwzględniając podwykonawców) doszło do 4 wypadków przy pracy. Corocznie obserwuje się spadek wskaźnika częstotliwości wypadków LTIFR u podwykonawców, natomiast w ZARUBEZHNEFT-dobycha Kharyaga wskaźnik ten od 2016 roku wynosi zero.

Odnotowuje się również spadek liczby zdarzeń potencjalnie wypadkowych, co potwierdza skuteczność istniejących narzędzi mających na celu ograniczanie ryzyka. Niemniej jednak, liczba takich zdarzeń pozostaje dość wysoka, co świadczy o niewystarczającej świadomości pracowników na temat istniejących ryzyk i zagrożeń na stanowiskach pracy.

Biorąc pod uwagę dużą liczbę już wdrożonych w firmie narzędzi ułatwiających przekazywanie informacji pracownikom, w 2025 roku dział HSE zaproponował wprowadzenie prostych i łatwych w odbiorze środków wizualizacji. Badania pokazują, że ludzki mózg przetwarza informacje wizualne szybciej niż tekstowe. Około 90% informacji, które przyswajamy, ma charakter wizualny. Elementy wizualne mogą wywoływać reakcje emocjonalne, co sprzyja lepszemu zapamiętywaniu i zrozumieniu.

Po przeprowadzeniu benchmarkingu stwierdzono, że wiele firm skutecznie stosuje narzędzia wizualizacji w obszarze HSE.

Materiały wideo analizujące wypadki w obiektach przemysłowych takich firm jak Gazprom, Rosneft i Evraz stanowią ważne narzędzie poprawy bezpieczeństwa pracy oraz informowania pracowników o zagrożeniach i ryzyku zawodowym.

Firma Evraz opublikowała serię filmów „Pamiętaj o bezpieczeństwie”, opowiadających o ludziach, których życie legło w gruzach z powodu naruszenia wymogów HSE. Filmy te zyskały ponad 800 000 wyświetleń na platformie YouTube, co świadczy o popularności tego formatu.

Z kolei Gazpromneft emituje dla pracowników filmy „5 kroków do bezpieczeństwa”. Natomiast z doświadczeń firmy Rosatom wynika, że wdrożenie materiałów wideo o zawodach robotniczych z naciskiem na aspekty bezpieczeństwa i demonstracją skutków niestosowania ŚOI pozwoliło zwiększyć świadomość personelu na temat ryzyk i zagrożeń z 80% do 95%. Ponadto Rosatom wykorzystuje kalendarze biurkowe jako narzędzie wizualizacji z opisem istniejących ryzyk i zagrożeń na stanowiskach pracy.

Jako przykład narzędzia wizualizacji stosowanego w grupie kapitałowej można podać SOP – standardowe procedury operacyjne, w których określono najbardziej efektywny i bezpieczny algorytm wykonywania czynności. Każda SOP zawiera blok ostrzegawczy z informacjami o czynnikach niebezpiecznych i potencjalnych zagrożeniach podczas wykonywania prac, rodzajach wymaganych środków ochrony indywidualnej i zbiorowej, a także znaki zakazu.

Wizualizacja wymogów HSE obejmuje tworzenie materiałów poglądowych i składa się z następujących etapów:

1. Opracowanie i wydanie cyklu 3-5 minutowych filmów wideo „Pracuję bezpiecznie” dla poszczególnych rodzajów prac, dotyczących prawidłowego wykonywania operacji roboczych z demonstracją środków ochrony indywidualnej, a także wskazaniem zagrożeń i skutków naruszenia ustalonych wymogów. Filmy te będą prezentowane pracownikom podczas różnego rodzaju szkoleń. Pozwalają one w przystępny i łatwy do przyswojenia sposób zobrazować zagrożenia i ryzyko zawodowe.
2. Opracowanie animowanych filmów wideo z analizą wypadków, które miały miejsce w obiektach ZARUBEZHNEFT-dobycha Kharyaga. Filmy będą przedstawiać kronikę wydarzeń wraz z określeniem przyczyn źródłowych zdarzenia. Takie podejście pomoże pracownikom lepiej zrozumieć, jak unikać podobnych sytuacji w przyszłości. Ponadto, pokazując wyciągnięte wnioski i podjęte środki zapobiegawcze, firma demonstruje swoje zaangażowanie w bezpieczeństwo i troskę o pracowników.

1. Opracowanie serii fotoplakatów o skutkach niestosowania środków ochrony indywidualnej pod hasłem „Wybierz życie – stosuj ŚOI!”. Wiele osób może nie zdawać sobie sprawy z rzeczywistych konsekwencji rezygnacji z używania środków ochronnych. Stworzenie materiałów poglądowych przyczyni się do zwiększenia świadomości pracowników na temat znaczenia stosowania ŚOI i skutków, do jakich może prowadzić ich brak. Realizacja projektu zaowocuje bardziej odpowiedzialnym podejściem pracowników do własnego bezpieczeństwa i zdrowia. Plakaty proponuje się umieszczać w miejscach wykonywania prac. Ponadto mogą one służyć jako narzędzie szkoleniowe. Mogą zostać włączone do programów HSE, gdzie wraz z wyjaśnieniem ryzyk i wymogów dotyczących ŚOI pracownicy zyskują możliwość zobaczenia, jak dokładnie mogą objawiać się skutki nieprzestrzegania zasad bezpieczeństwa.
2. Wizualizacja „12 Kluczowych Zasad Bezpieczeństwa” w formie biurkowego lub ściennego kalendarza z wyrywanymi kartami. Taki kalendarz stanie się nie tylko codziennym źródłem informacji o dacie, ale także pozwoli przypominać o ryzykach i zagrożeniach związanych z aktywnością zawodową. Każdy miesiąc może być poświęcony odrębnej kluczowej zasadzie (12 miesięcy – „12 Zasad”). Kalendarz może zostać zaprojektowany z wykorzystaniem wyrazistych, informacyjnych obrazów i ilustracji. Przyciąga to uwagę i sprawia, że informacje są łatwiejsze do zapamiętania.

Przykładami materiałów do wizualizacji zagrożeń mogą być plakaty o skutkach niestosowania ŚOI oraz strony kalendarza biurkowego. Podczas przygotowywania materiałów można wykorzystać możliwości sztucznej inteligencji (AI) w celu redukcji przyszłych kosztów finansowych, na przykład ChatGPT 4.5 DeepSeek na podstawie opisu słownego (tzw. promptu).

Połączenie zaproponowanych metod wizualizacji tworzy kompleksowe podejście do informowania pracowników o zagrożeniach i ryzyku na stanowiskach pracy. Skuteczność będzie mierzona nie tylko spadkiem liczby wypadków i zdarzeń potencjalnie wypadkowych, ale także zmianą stosunku pracowników firmy i podwykonawców do kwestii bezpieczeństwa, a także wzrostem poziomu świadomości i zaangażowania personelu.

Ponadto nie trzeba ograniczać się do proponowanych narzędzi wizualizacji i rodzajów prac, lecz wykorzystując to podejście, można je dostosowywać do każdego obiektu w zależności od pojawiających się potrzeb.

Podsumowując, można wyciągnąć wniosek, że w celu zmniejszenia częstotliwości występowania incydentów musimy stale doskonalić system zarządzania HSE.

Wdrożenie elementów wizualizacji zagrożeń i ryzyk na stanowiskach pracy nie pociąga za sobą dużych nakładów finansowych, ale jest wysoce skutecznym narzędziem obniżania wskaźnika wypadkowości, poprawy warunków pracy i w konsekwencji wzrostu wydajności. Tym samym, inwestując w bezpieczeństwo, kładziemy fundament pod zrównoważony wzrost i rozwój firmy w przyszłości.