Certyfikacja na eksperta PEE w Rosprirodnadzor: doświadczenia z przygotowań i pułapki

Od lat towarzyszysz procesom państwowej ekspertyzy ekologicznej (PEE): analizujesz materiały, odpowiadasz na uwagi, bronisz rozwiązań projektowych. A teraz wyobraź sobie, że musisz usiąść po drugiej stronie stołu i oceniać dokumentację zewnętrznej organizacji jako ekspert. To dwie różne role i przygotowanie do nich wygląda zupełnie inaczej.

Czy zgromadzone doświadczenie praktyczne wystarczy, aby doświadczony ekolog przemysłowy przeszedł certyfikację w Rosprirodnadzor? Na co warto zwrócić uwagę z wyprzedzeniem? Sprawdźmy.

Zacznij od zasad gry

W pierwszej kolejności zapoznaj się z samą Procedurą certyfikacji ekspertów. Dokumentem bazowym jest rozporządzenie Rosprirodnadzor z dnia 21.02.2025 r. nr 110 [1], a zmiany do niego wprowadzono rozporządzeniem z dnia 12.11.2025 r. nr 726 [2]. Przygotowywanie się na podstawie pierwotnej wersji bez sprawdzenia poprawek to pewny sposób na stratę czasu.

Następnie określ obszary certyfikacji i uczciwie zestaw je ze swoim doświadczeniem. Łącznie przewidziano 15 obszarów certyfikacji:

• ocena oddziaływania na środowisko geologiczne, racjonalne wykorzystanie i ochrona kopalin;
• ocena oddziaływania na wody podziemne;
• ocena oddziaływania na obszary chronione;
• ochrona i racjonalne wykorzystanie zasobów gruntowych;
• ocena oddziaływania na pokrywę glebową;
• gospodarowanie odpadami produkcyjnymi i konsumpcyjnymi;
• ochrona powietrza atmosferycznego;
• ocena oddziaływania czynników fizycznych na środowisko;
• ochrona wód powierzchniowych;
• ochrona świata roślinnego;
• ochrona świata zwierzęcego;
• ochrona wodnych zasobów biologicznych;
• przemysłowa kontrola środowiskowa i monitoring;
• sytuacje awaryjne i ocena skutków ich oddziaływania na środowisko;
• stosowanie najlepszych dostępnych technik.

Dodatkowo można przejść certyfikację na przewodniczącego komisji PEE. Załóżmy, że od wielu lat pracujesz z odpadami w działającym zakładzie. Czy oznacza to, że równie pewnie orientujesz się w wymaganiach dotyczących projektowania obiektów gospodarki odpadami oraz w ocenie ich oddziaływania? Niekoniecznie. Dla siebie wybrałem kierunki, w których zgodnie z wewnętrznym przekonaniem mam najgłębszą wiedzę ekspercką.

Przy okazji sprawdź dokumenty potwierdzające wykształcenie i staż pracy pod kątem zgodności z wymogami Procedury. Nazwa stanowiska w świadectwie pracy nie zawsze pokazuje, czym faktycznie się zajmowałeś. Dlatego dokumenty potwierdzające lepiej zacząć zbierać wcześniej, zwłaszcza jeśli Twoja kariera przebiegała przez kilku pracodawców. Młodzi i początkujący specjaliści nie uzyskają statusu eksperta – wymagany wiek osoby przystępującej do certyfikacji to co najmniej 30 lat.

Składamy wniosek

Wybrałeś już obszary certyfikacji i przygotowałeś niezbędne skany dokumentów – co dalej? Aby złożyć wniosek, należy wejść na stronę internetową Rosprirodnadzor https://rpn.gov.ru/expert_attestation/i zalogować się za pomocą osobistego konta Gosuslugi. Po autoryzacji należy wprowadzić dane paszportowe, numer podatkowy INN, zaznaczyć wybrane obszary certyfikacji, a także przesłać skany dokumentów:

• wniosek o certyfikację (formularz zgodny z Procedurą);
• informacja o działalności z ostatnich 5 lat poprzedzających rok przeprowadzenia certyfikacji (forma dowolna);
• kopia dyplomu ukończenia studiów wyższych;
• informacje o przebiegu zatrudnienia (można pobrać wyciąg z elektronicznej karty pracy ETK);
• zaświadczenie o karalności (lub niekaralności) oraz (lub) o fakcie ścigania karnego (można uzyskać przez Gosuslugi w formacie elektronicznym);
• 2 kolorowe zdjęcia (3×4 cm);
• zgoda na przetwarzanie danych osobowych (formularz zgodny z Procedurą).

Ważne jest, aby rozmiar przesyłanych plików nie przekraczał 1 MB, w przeciwnym razie system wyświetli błąd. Jeśli wszystko zostało wykonane prawidłowo, system nada numer rejestracyjny wniosku o certyfikację. Po rozpatrzeniu wniosku na podany adres e-mail przyjdzie wiadomość z wynikami weryfikacji; jeśli decyzja jest pozytywna, jak w moim przypadku, podana zostanie data, godzina i miejsce przeprowadzenia certyfikacji. W moim przypadku inspektor Rosprirodnadzor zadzwoniła na telefon komórkowy, aby upewnić się, że otrzymałem wiadomość na skrzynkę e-mail.

Co czeka na egzaminie

Egzamin kwalifikacyjny odbywa się w formie testu komputerowego (punkty 63, 68–73 Procedury). Format wygląda następująco:

• Jeden obszar: 30 pytań (10 ogólnych i 20 specjalistycznych), czas — nie więcej niż godzina.
• Kilka obszarów jednocześnie: za każdy dodatkowy obszar dodawanych jest 20 pytań specjalistycznych i 40 minut. Blok ogólny pozostaje złożony z 10 pytań.
• Przewodniczący komisji eksperckiej: 30 pytań ogólnych. W przypadku jednoczesnej certyfikacji jako przewodniczący i ekspert dodawane są do nich pytania specjalistyczne z zadeklarowanych obszarów [1].

Dlatego zaplanuj przygotowania pod swój wariant certyfikacji, a szczegóły organizacyjne sprawdź w otrzymanym powiadomieniu.

Jak liczone są punkty — i dlaczego wynik procentowy bywa mylący

Próg zaliczenia określa punkt 86 Procedury i zależy on od liczby wybranych obszarów certyfikacji:

• Jeden obszar: co najmniej 25 poprawnych odpowiedzi z 30, w tym co najmniej 8 ogólnych.
• Kilka obszarów: co najmniej 17 poprawnych odpowiedzi specjalistycznych w każdym obszarze. W przypadku pytań ogólnych obowiązują warunki tego samego punktu.
• Przewodniczący komisji: co najmniej 25 poprawnych odpowiedzi ogólnych. Przy jednoczesnej certyfikacji przewodniczącego i eksperta — dodatkowo co najmniej 17 odpowiedzi specjalistycznych w każdym obszarze [1].

Stąd praktyczny wniosek: podczas treningów nie wystarczy patrzeć na końcowy wynik procentowy. Licz błędy osobno dla bloku ogólnego i dla każdego kierunku. W przeciwnym razie dobra znajomość jednego tematu stworzy iluzję, że jesteś gotowy do całego egzaminu.

Pułapka „zawsze tak robiliśmy”

W codziennej pracy ekolog jest zazwyczaj głęboko zanurzony w swoim zakresie zadań, natomiast podczas przygotowań do certyfikacji trzeba przypomnieć sobie również wymagania, które w Twoim zakładzie stosowane są rzadko.

Istnieje też bardziej zdradliwy nawyk — odpowiadanie zgodnie z utartą praktyką. „Zawsze robiliśmy właśnie tak” lub „organ regulacyjny wcześniej akceptował takie podejście” to przydatne argumenty w sporze roboczym, ale nie zastępują one uzasadnienia prawnego. Test sprawdza co innego: czy rozumiesz, jaka reguła ma zastosowanie i jakie warunki ograniczają jej działanie.

Mój przepis na każde sporne pytanie to cztery kroki:

1. Określ przedmiot regulacji.
2. Znajdź odpowiedni przepis.
3. Przeczytaj go łącznie z wyjątkami.
4. Dopiero potem sformułuj odpowiedź.

Szczególnie uważnie podchodź do słów „ma prawo”, „jest zobowiązany”, „z wyjątkiem”, a także do terminów i podstaw podejmowania decyzji. Pominięty warunek może całkowicie zmienić sens odpowiedzi.

Jak pracowałem z pytaniami

Korzystałem z testów treningowych i analizy odpowiedzi z odniesieniami do aktów prawnych wygenerowanych przy pomocy sztucznej inteligencji, a także czytałem źródła pierwotne — akty normatywne. Główną zaletą takiego podejścia jest to, że szybko ujawnia ono luki w wiedzy. Pytanie wydaje się znajome, ale wyjaśnienie bez podpowiedzi, dlaczego wybrano właśnie ten przepis, nie zawsze się udaje.

Jako podstawę weź wykaz pytań z załącznika nr 5 do Procedury. Do samodzielnej pracy wygodnie jest prowadzić tabelę: pytanie, odpowiedź, odniesienie do artykułu lub punktu oraz krótkie wyjaśnienie. Jeśli odpowiedź budzi wątpliwości, oznacz ją i wróć do źródła pierwotnego. Wyuczanie się na pamięć niesprawdzonej odpowiedzi utrwala błąd i utrudnia dalsze przygotowania.

Trenować warto w dwóch trybach:

• Szkoleniowy: szczegółowo analizuj błędy i czytaj dokumenty regulacyjne.
• Kontrolny: odpowiadaj w ograniczonym czasie i bez podpowiedzi.

Drugi tryb to nie fanaberia. Punkt 65 Procedury zabrania korzystania na egzaminie z aktów prawnych, internetu, materiałów pomocniczych, notatek oraz środków łączności [1]. Dlatego umiejętność szybkiego znajdowania przepisu podczas przygotowań musi stopniowo przekształcić się w zdolność do samodzielnego odtworzenia jego treści.

Co zostaje po przygotowaniach

Głównym bonusem, moim zdaniem, jest usystematyzowanie wymagań, z którymi pracujesz od lat. Kiedy analizujesz wszystko po kolei, wyraźniejsze stają się granice między wymogami ustawy, treścią aktów wykonawczych a utartymi podejściami konkretnego przedsiębiorstwa.

Przydaje się to od razu w projektach. Uzasadnienie staje się dokładniejsze, jeśli jest w nim wprost powiedziane, jakie wymaganie dotyczy rozpatrywanego obiektu, jakie dane wyjściowe potwierdzają jego spełnienie i dlaczego przyjęte rozwiązanie jest dopuszczalne. Takie podejście pomaga zarówno przy przygotowywaniu materiałów, jak i podczas omawiania uwag komisji eksperckiej.

Jak bezpośrednio przebiega certyfikacja

Przyszedłem na certyfikację 15 minut przed rozpoczęciem, ponieważ byłem w tym biurze Rosprirodnadzor po raz pierwszy. Trzeba było odebrać przepustkę i wejść do wskazanego w powiadomieniu gabinetu, w moim przypadku znajdował się on na drugim piętrze. W gabinecie przywitał mnie pracownik urzędu, który poprosił o wypełnienie dokumentów – dziennika rejestracji i karty osoby certyfikowanej. W dość dużym pomieszczeniu stał jeden komputer osobisty, na którego monitorze zamontowane były od razu dwie kamery internetowe. Na komputerze uruchomiony był klient wideokonferencji, a także nagrywanie ekranu. Po słowie wstępnym przedstawicieli Zarządu Centralnego Rosprirodnadzor i wyjaśnieniu zasad testowania przeszedłem bezpośrednio do samych zadań. Testy są podzielone według obszarów certyfikacji, w pytaniach może być jedna lub kilka poprawnych odpowiedzi, a po wybraniu odpowiedzi i przejściu do kolejnego pytania nie można wrócić w celu ponownego sprawdzenia, nawet jeśli pozostało dużo czasu. Po zakończeniu testu od razu zobaczysz, ile poprawnych odpowiedzi udzieliłeś, a tym samym dowiesz się, czy pomyślnie przeszedłeś certyfikację w wybranym obszarze, czy nie. W pytaniach jest mnóstwo bardzo subtelnych niuansów wymagających dosłownego nauczenia się na pamięć artykułów ustaw federalnych, rozporządzeń rządu i innych dokumentów normatywnych. W ten sposób dwa podobne pod względem sensu warianty odpowiedzi mogą różnić się jednym lub dwoma słowami, a czasami doprecyzowaniem w nawiasie, co nie jest rzadkością w przepisach środowiskowych. Właśnie na takich pytaniach oblałem wiele obszarów certyfikacji, przy czym gdzieniegdzie zabrakło 1–2 poprawnych odpowiedzi, a w innych miejscach poprawnych odpowiedzi uzbierało się około 60%. Rezultat – pomyślna certyfikacja tylko w jednym obszarze: „gospodarowanie odpadami”.

Wnioski i rekomendacje

Nie wybieraj od razu wielu obszarów certyfikacji – lepiej dobrze przygotować się do dwóch obszarów i pomyślnie je zdać, niż oblać wszystkie zadeklarowane. Przy certyfikacji na przewodniczącego komisji PEE należy nauczyć się na pamięć wszystkich głównych artykułów Ustawy Federalnej „O ekspertyzie ekologicznej” oraz przepisów o PEE, zwracając uwagę na wszystkie sformułowania „z wyjątkiem”, „oprócz”, „w tym”, a także doprecyzowania w nawiasach. W specjalistycznych obszarach certyfikacji również jest bardzo dużo podchwytliwych pytań – na przykład przy certyfikacji z zakresu odpadów naucz się na pamięć art. 11 Ustawy Federalnej „O odpadach produkcyjnych i konsumpcyjnych”, a przy certyfikacji z zakresu przemysłowej kontroli środowiskowej (PKŚ) i monitoringu — Rozporządzenia Ministerstwa Zasobów Naturalnych Rosji z dnia 18.02.2022 r. nr 109. Podczas przygotowań do certyfikacji polecam albo wydrukować główne akty prawne na papierze, albo pracować na tablecie z rysikiem, zaznaczając tekst i robiąc notatki w dokumencie. Mój kluczowy wniosek — bazując wyłącznie na doświadczeniu i bez wyuczenia się przepisów na pamięć, praktykującemu ekologowi bardzo trudno jest pomyślnie przejść certyfikację.

A jak przebiegały Twoje przygotowania? Próbowałeś już uzyskać certyfikat eksperta PEE, czy dopiero się przymierzasz? Które tematy okazały się najbardziej zaskakujące i co pomogło Ci je opanować?

Podzielcie się doświadczeniami i pytaniami w komentarzach — podyskutujmy razem.

Źródła normatywne

[1] Rozporządzenie Rosprirodnadzor z dnia 21.02.2025 r. nr 110 w sprawie zatwierdzenia procedury certyfikacji ekspertów PEE, ze zmianami z dnia 12.11.2025 r. W artykule wykorzystano punkty 63, 65, 68–73, 86 oraz załącznik nr 5. Oficjalna publikacja: https://publication.pravo.gov.ru/document/0001202503050007

[2] Rozporządzenie Rosprirodnadzor z dnia 12.11.2025 r. nr 726 w sprawie wprowadzenia zmian do załącznika do rozporządzenia nr 110. Oficjalna publikacja: https://publication.pravo.gov.ru/document/0001202601260003