Od wiedzy do umiejętności. Podstawowe zasady praktycznego szkolenia specjalistów HSE

Kontekst i problematyka: dlaczego warto zmienić podejście do szkoleń

W dużych firmach o rozbudowanej strukturze i wielu spółkach zależnych często pojawia się brak równowagi: uwaga skupia się na pracownikach produkcyjnych i wykonawcach, podczas gdy własna funkcja bezpieczeństwa pracy pozostaje bez systemowego rozwoju. Denis Bannykh, kierownik projektów ds. rozwoju programów szkoleniowych w zakresie bezpieczeństwa pracy w Gazprom Nieft, analizuje ten problem na przykładzie obszaru funkcjonalnego HSE.

Prelegent zauważa, że wdrażanie nowych standardów, takich jak system zarządzania ryzykiem zawodowym, wymaga rewizji kompetencji pracowników. Jednak w firmach zatrudniających ponad 10 000 osób trudno jest nawet określić, kto dokładnie zajmuje się HSE, ponieważ stanowiska często są łączone. Aby rozwiązać ten problem, wprowadzono architekturę ról, łączącą specjalistów o tym samym profilu, oraz opracowano model kompetencji zawodowych.

Ocena kompetencji jako punkt wyjścia

Pierwszym krokiem do systemowego szkolenia była ocena personelu. Prelegent podkreśla, że ocena to skuteczne narzędzie do identyfikacji problemów. Wielu pracowników, zwłaszcza z długim stażem, nie widzi potrzeby szkolenia. Testy wiedzy wykazały, że chociaż specjaliści dobrze znają przepisy, wewnętrzne procesy korporacyjne i nowe standardy nie zostały wystarczająco przyswojone.

Ocena pozwoliła nie tylko zidentyfikować luki, ale także odpowiedzieć na pytanie „Po co się uczyć?”, tworząc motywację do rozwoju.

Opracowanie programu zorientowanego na praktykę

W obliczu braku gotowych rozwiązań na rynku, firma zaangażowała wewnętrznych metodyków do stworzenia własnego produktu. W prezentacji szczegółowo omówiono podejście do tworzenia programu opartego na modelu uczenia się przez rozwój. Główna zasada: wiedza zdobyta dzisiaj musi być zastosowana w praktyce już jutro.

Aby osiągnąć ten cel, wykorzystano rzeczywiste narzędzia pracy (np. eksporty z systemu 1C) i aktualne studia przypadków. Program został podzielony na moduły, z których każdy odpowiadał elementowi systemu zarządzania HSE.

Technologie edukacyjne: od teorii do umiejętności

Prelegent pokazuje na przykładzie, jak klasyczny system klasowo-lekcyjny został zastąpiony nowoczesnymi technologiami edukacyjnymi zgodnie z zasadą 10-20-70:

• 10% — formalne szkolenia: webinaria i sesje stacjonarne, dające ogólny przegląd.
• 20% — praca samodzielna i peer-to-peer: uczestnicy łączyli się w grupy, aby rozwiązywać problematyczne przypadki (np. opracowanie matrycy odpowiedzialności) poza czasem zajęć. Kształtowało to postawę podmiotową i odpowiedzialność za wynik.
• 70% — nauka w miejscu pracy: indywidualne plany rozwoju (IPR), pozwalające na ćwiczenie umiejętności w rzeczywistych warunkach. Prelegent przyznaje, że zarządzanie tymi 70% to obecne wyzwanie dla firmy.

Warsztaty stacjonarne i grywalizacja

W celu przećwiczenia praktycznych umiejętności zorganizowano moduł stacjonarny, inspirowany mechaniką konkursu WorldSkills. Uczestnicy zanurzali się w symulowanym środowisku (np. w warsztacie naprawczym), gdzie oceniali stan HSE, badali incydenty i bronili opracowanych środków przed kierownictwem.

Ważnym elementem stała się grywalizacja: zwycięska drużyna była zwolniona z oceny kompetencji, co stało się silnym czynnikiem motywującym do aktywnego udziału i samodzielnej nauki.

Kluczowe wnioski i rola błędów w nauce

Na zakończenie prelegent podkreśla kilka krytycznie ważnych warunków udanego szkolenia:

• Obecność klienta biznesowego: cele szkoleniowe muszą być ściśle powiązane z celami biznesowymi (np. zmniejszeniem liczby wypadków). Bez tego szkolenie traci sens.
• Wartość błędów: dobre szkolenie to takie, w którym uczestnik popełnia błędy w bezpiecznym środowisku (w sali), otrzymuje informację zwrotną i wyciąga wnioski. Jeśli nie ma błędów, program jest nieskuteczny.
• Spójność systemu: opracowanie modelu kompetencji, testów i samego programu musi być skoordynowane, najlepiej w jednych rękach, aby uniknąć sprzeczności.

Czego dowiesz się z tego webinarium:

• Jak zbudować system szkoleń dla funkcji HSE w dużej firmie?
• Dlaczego ocena kompetencji jest niezbędna przed rozpoczęciem szkolenia?
• Jak stosować zasadę 10-20-70 do kształtowania umiejętności praktycznych?
• Jak wykorzystać mechanikę WorldSkills do symulacji rzeczywistych sytuacji w pracy?
• Dlaczego obecność klienta biznesowego jest kluczowa dla sukcesu programu edukacyjnego?
• Jak uczynić błędy narzędziem efektywnej nauki?