Sposoby zwiększenia niezawodności zawodowej operatora w celu zapobiegania urazom i błędom wpływającym na integralność sprzętu (na przykładzie przemysłu azotowego i testowania silników odrzutowych)

Czynnik ludzki w złożonych systemach ergatycznych

Rozwój technologii i automatyzacja procesów produkcyjnych paradoksalnie zwiększają znaczenie czynnika ludzkiego. W złożonych systemach człowiek-maszyna, niezależnie od tego, czy jest to produkcja chemiczna, czy testowanie silników lotniczych, całkowite wyeliminowanie prawdopodobieństwa błędu jest niemożliwe. Tradycyjne metody HSE, skupiające się na ocenie ryzyka w miejscu pracy i wydawaniu ŚOI, często okazują się bezsilne wobec indywidualnych cech psychofizjologicznych pracowników. W swoim wystąpieniu Witalij Dmitruk, opierając się na wieloletnim doświadczeniu w przemyśle azotowym i obecnej praktyce w Centralnym Instytucie Silników Lotniczych (CIAM), analizuje podejścia do zwiększania niezawodności zawodowej operatorów. Głównym zadaniem jest zbudowanie systemu, w którym pojedynczy błąd człowieka nie prowadzi do fatalnych skutków dla personelu i unikalnego sprzętu.

Integracja psychologii z systemem bezpieczeństwa pracy

Jednym z kluczowych zasobów w zakresie ograniczania wypadkowości prelegent nazywa ścisłą współpracę służb HSE z psychologiem korporacyjnym. Standardowe procedury weryfikacji kwalifikacji nie dają obrazu tego, jak człowiek zachowa się w sytuacji awaryjnej. Wdrożenie wsparcia psychologicznego pozwala na pracę z pierwotnymi przyczynami niebezpiecznych zachowań.

• Kontrola wejściowa (Filtr 1): Testy psychometryczne podczas rekrutacji ujawniają skłonność do ryzyka, impulsywność i niezdolność do zachowania zimnej krwi. Pozwala to na odrzucenie kandydatów z wewnętrznym ryzykiem niebezpiecznych zachowań lub przekierowanie ich na mniej krytyczne stanowiska.
• Ocena kompatybilności: Wykorzystanie testów (np. typologii MBTI) przy tworzeniu zmian zmniejsza wewnętrzne napięcie w zespole. Wyeliminowanie konfliktów interpersonalnych bezpośrednio wpływa na koncentrację operatorów.
• Kontrola przedzmianowa (Filtr 2): Szybka ocena stanu pracowników przed wykonaniem prac o podwyższonym ryzyku (analogicznie do testów na posiadanie broni) pomaga wykryć stres, zmęczenie lub spadek szybkości reakcji, zapobiegając dopuszczeniu do pracy niegotowego pracownika.

Symulatory VR: ćwiczenie refleksu w warunkach stresu

Tradycyjne szkolenia charakteryzują się niską skutecznością — w pamięci pracowników pozostaje tylko niewielka część informacji. Aby przekształcić wiedzę w trwałe umiejętności, prelegent na przykładzie swojego przedsiębiorstwa pokazuje wykorzystanie technologii wirtualnej rzeczywistości (VR). Szkolenia w VR rozwiązują jednocześnie kilka praktycznych problemów.

Po pierwsze, system pozwala na bezpieczne symulowanie sytuacji awaryjnych (pożar, porażenie prądem, ratownictwo wysokościowe). Po drugie, w scenariuszu uwzględniane są czynniki stresu i presji czasu: ograniczenia czasowe i rozpraszające zadania poznawcze. Praktyka pokazuje, że w takich warunkach nawet doświadczeni specjaliści zaczynają popełniać krytyczne błędy (np. zapominają o napięciu krokowym). Regularne treningi w VR niszczą nadmierną pewność siebie i kształtują odruchowe nawyki bezpiecznego zachowania, doprowadzone do automatyzmu.

Odporność systemu na awarie i koncepcja Vision Zero

Analizując podejścia w branży lotniczej, gdzie udział czynnika ludzkiego w incydentach sięga 90%, prelegent proponuje adaptację koncepcji Vision Zero. Istotą jest stworzenie środowiska odpornego na błędy. System zarządzania musi być skonstruowany tak, aby celowe naruszenie zasad było technicznie niemożliwe lub ekonomicznie nieopłacalne, a niezamierzony błąd był neutralizowany poprzez redundancję i powielanie kontroli w ramach zmiany.

Czego dowiesz się z tego webinarium:

• Jak uzasadnić potrzebę zatrudnienia psychologa na etacie w dziale HSE i jakie konkretne zadania mu powierzyć?
• Jakie metody testowania pomagają wykryć skłonność pracowników do niebezpiecznych zachowań na etapie rozmowy kwalifikacyjnej?
• Jak wykorzystać technologie VR do tworzenia stresujących scenariuszy i niszczenia fałszywej pewności siebie u doświadczonych pracowników?
• W jaki sposób można zaadaptować zasady bezpieczeństwa lotniczego, aby zmniejszyć liczbę wypadków w zakładach przemysłowych?
• Jak zorganizować przedzmianową kontrolę stanu psychofizjologicznego personelu przed pracami o podwyższonym ryzyku?