Opublikowano wywiad z ambasadorem HSE DAYS Serikiem Mażkienowem

Pod koniec 2020 roku ukazała się książka „HSE: misja wykonalna”, której autorem jest ambasador projektu HSE DAYS, Serik Mażkienow.

Książka ta stanowi zbiór artykułów zawierających praktyczne zalecenia dotyczące wdrażania różnych narzędzi i rozwiązań w zakresie rozwoju kultury bezpieczeństwa pracy, sprawdzonych podczas pracy autora w firmach świadczących usługi naftowe w Rosji i Kazachstanie.

W związku z tym redakcja HSE DAYS zorganizowała wywiad z autorem książki, Serikiem Mażkienowem.

Seriku Abzałowiczu, pod koniec ubiegłego roku wydał Pan książkę „HSE: misja wykonalna”, której treść została bardzo wysoko oceniona przez naszych kolegów. Proszę opowiedzieć o powodach, które skłoniły Pana do jej napisania?

Książka powstała z kilku powiązanych ze sobą powodów, wśród których chciałbym wyróżnić trzy główne:

Po pierwsze. Powszechnie wiadomo, że każdy odnoszący sukcesy biznes opiera się na 3 kluczowych elementach: jakości wytwarzanych produktów, terminowości dostaw do klienta oraz ciągłości (której podstawą jest bezpieczeństwo) procesu produkcyjnego. Pierwsze dwa elementy odpowiadają za efektywność działalności przedsiębiorstwa, a trzeci – za jego niezawodność. Efektywność odzwierciedla krótkoterminowe wskaźniki (finansowe, operacyjne) działalności organizacji, podczas gdy niezawodność (lub żywotność według S. Kellera i C. Price'a, ekspertów McKinsey) jest w większym stopniu związana z działalnością długoterminową. Niezawodność pokazuje zdolność przedsiębiorstwa do zapewnienia określonego poziomu efektywności produkcji przez długi czas.

Często uwaga poszczególnych menedżerów organizacji skupia się bardziej na wskaźnikach efektywności, a kwestiom niezawodności procesów produkcyjnych i bezpieczeństwa pracy poświęcają oni uwagę na szarym końcu. Oczywiste jest, że takie podejście jest nierozsądne, co w średniej i długiej perspektywie z dużym prawdopodobieństwem prowadzi do zniszczenia biznesu. Tylko przy wyraźnej równowadze uwagi menedżerów wobec wszystkich kluczowych elementów biznesu, w tym bezpieczeństwa pracy, możliwy jest pomyślny rozwój firmy.

Po drugie. Czwarta rewolucja przemysłowa wygenerowała wysoki poziom rozwoju technologicznego i ułatwiła firmom dostęp do różnych zasobów. W tych warunkach zdecydowana większość unikalnych technologii i procesów produkcyjnych może być dość łatwo odtworzona, co niweluje potencjalną przewagę konkurencyjną każdej firmy. Jedyną przewagą firmy, zdaniem tych samych ekspertów McKinsey, która jest praktycznie niemożliwa do skopiowania, jest kultura korporacyjna firmy (w tym kultura bezpieczeństwa) oraz cechy przywódcze menedżerów. I to są właśnie te kluczowe wartości, na których skupia się międzynarodowa koncepcja VISION ZERO i jej 7 złotych zasad, które w warunkach niepewności zapewniają odporność każdej organizacji.

Po trzecie. Oczywiste jest, że nośnikami i promotorami nowej kultury bezpieczeństwa w przedsiębiorstwach są specjaliści ds. HSE. Nakłada to na nich odpowiednie obowiązki: wysoki poziom kwalifikacji w dziedzinie bezpieczeństwa pracy, zrozumienie swojej roli i listy zadań do rozwiązania w organizacji, a także opanowanie skutecznych technik zarządzania zachowaniem ludzkim. Aby zilustrować to stwierdzenie, można posłużyć się następującą metaforą: podczas przygotowywania ciasta, aby dobrze wyrosło, należy dodać do niego wysokiej jakości drożdże. Z wadliwymi lub słabej jakości drożdżami ciasto nie wyrośnie. W organizacjach odpowiednikami takich drożdży są specjaliści ds. bezpieczeństwa pracy, którym należy dostarczać wysokiej jakości informacje i wiedzę, wyposażać ich w działające i skuteczne narzędzia zarządzania oraz wspierać w realizacji ich propozycji i zaleceń mających na celu podniesienie poziomu bezpieczeństwa pracy.

Te powody skłoniły mnie do wydania książki, w której przedstawiłem swoją wizję i skuteczne podejścia mające na celu rozwój poziomu kultury bezpieczeństwa pracy w organizacjach. Podstawą tych podejść i praktycznych zaleceń jest wieloletnie doświadczenie w pracy na stanowisku kierownika służb HSE w największych firmach naftowych w Kazachstanie i Rosji.

Na jakie narzędzia opisane w Pana książce chciałby Pan zwrócić uwagę kolegów?

Przede wszystkim chcę zaznaczyć, że wszystkie podejścia i zalecenia przedstawione w książce zostały przetestowane przez autora w praktyce i udowodniły swoją skuteczność. Wszystkie są ważne i efektywne, ale wśród nich chciałbym zwrócić uwagę czytelników na następujące:

Cztery etapy rozwoju bezpieczeństwa pracy. Uważam, że specjaliści ds. HSE muszą znać ewolucję rozwoju bezpieczeństwa pracy, aby jasno zrozumieć, jakie kluczowe problemy i zadania są rozwiązywane na każdym etapie oraz jakie skuteczne narzędzia przyczyniają się do ich pomyślnego rozwiązania.

Osobisty system świadomego bezpieczeństwa pracy (OSSBP) – tutaj znajduje się opis oryginalnej metodyki 3. etapu rozwoju bezpieczeństwa pracy (bezpieczeństwo behawioralne). Metodyka OSSBP ma na celu rozwój kultury bezpieczeństwa pracy każdego pracownika przedsiębiorstwa w oparciu o nowy paradygmat budowania relacji między organizacją a człowiekiem – „system-system”.

Metodyka efektywnego wykorzystania potencjału HiPPO (highest paid person's opinion, czyli opinia najlepiej zarabiającej osoby). Status HiPPO oznacza najwyższy poziom pozycji pracownika w hierarchii przedsiębiorstwa i świadczy o priorytecie opinii takiego menedżera dla podwładnych. Odkrywane są możliwości skutecznego wykorzystania potencjału HiPPO do rozwoju kultury bezpieczeństwa pracy.

Technologia szkoleniowa TWI (ang. Training Within Industry, czyli szkolenie w przemyśle). Główną przyczyną urazów w miejscu pracy są wielokrotnie powtarzane nieprawidłowe działania pracowników, których źródłem jest brak szkolenia w zakresie bezpiecznych metod pracy. W celu zmniejszenia urazowości proponuje się wykorzystanie metodyki TWI — technologii szybkiego szkolenia pracowników na stanowiskach pracy w zakresie prawidłowego i świadomego wykonywania operacji roboczych bez ryzyka dla wykonawcy i otoczenia. Praktyka stosowania metodyki szkoleniowej TWI wykazała jej skuteczność w podnoszeniu poziomu bezpieczeństwa pracy.

Jestem przekonany, że te i inne narzędzia przedstawione w książce będą nieocenioną pomocą dla moich kolegów, zwłaszcza młodych, w rozwoju i doskonaleniu kultury bezpieczeństwa w miejscach pracy.

Seriku Abzałowiczu, dziękujemy za wywiad i życzymy dalszych sukcesów!