Công bố bài phỏng vấn với Đại sứ HSE DAYS Serik Mazhkenov

Vào cuối năm 2020, cuốn sách “An toàn lao động: Nhiệm vụ khả thi” của tác giả Serik Mazhkenov, Đại sứ dự án HSE DAYS, đã chính thức ra mắt.

Cuốn sách này là tuyển tập các bài viết đưa ra những khuyến nghị thực tiễn về việc triển khai các công cụ và giải pháp phát triển văn hóa an toàn lao động, đã được kiểm chứng thực tế trong thời gian tác giả làm việc tại các công ty dịch vụ dầu khí ở Nga và Kazakhstan.

Nhân dịp này, ban biên tập HSE DAYS đã tổ chức buổi phỏng vấn với tác giả cuốn sách, ông Serik Mazhkenov.

Thưa ông Serik Abzalovich, vào cuối năm ngoái ông đã xuất bản cuốn sách “An toàn lao động: Nhiệm vụ khả thi” và nội dung của cuốn sách được các đồng nghiệp của chúng ta đánh giá rất cao. Ông có thể chia sẻ về những lý do đã thúc đẩy ông viết cuốn sách này không?

Cuốn sách ra đời từ một số lý do có liên quan mật thiết với nhau, trong đó tôi muốn nhấn mạnh ba lý do chính:

Thứ nhất. Ai cũng biết rằng bất kỳ doanh nghiệp thành công nào cũng dựa trên 3 yếu tố cốt lõi: chất lượng sản phẩm đầu ra, giao hàng đúng hạn cho khách hàng và tính liên tục (mà nền tảng là sự an toàn) của quy trình sản xuất. Hai yếu tố đầu tiên quyết định hiệu suất hoạt động của doanh nghiệp, còn yếu tố thứ ba quyết định độ tin cậy. Hiệu suất phản ánh các chỉ số ngắn hạn (tài chính, vận hành) trong hoạt động của tổ chức, trong khi độ tin cậy (hay sức sống bền bỉ của tổ chức theo quan điểm của S. Keller và C. Price, các chuyên gia từ McKinsey) lại gắn liền nhiều hơn với hoạt động dài hạn. Độ tin cậy cho thấy khả năng của doanh nghiệp trong việc duy trì mức hiệu suất sản xuất đề ra trong một khoảng thời gian dài.

Thông thường, sự chú ý của một số lãnh đạo tổ chức tập trung nhiều hơn vào các chỉ số hiệu suất, còn vấn đề về độ tin cậy của quy trình sản xuất và an toàn lao động chỉ được họ quan tâm thứ yếu. Rõ ràng thái độ như vậy là thiếu khôn ngoan, về trung và dài hạn có khả năng cao sẽ dẫn đến sự sụp đổ của doanh nghiệp. Chỉ khi người lãnh đạo cân bằng rõ ràng sự quan tâm đối với tất cả các yếu tố cốt lõi của hoạt động kinh doanh, bao gồm cả an toàn lao động, thì doanh nghiệp mới có thể phát triển thành công.

Thứ hai. Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 đã tạo ra trình độ phát triển công nghệ cao và giúp các doanh nghiệp tiếp cận dễ dàng hơn với các nguồn lực khác nhau. Trong điều kiện đó, đại đa số các công nghệ và quy trình sản xuất độc đáo đều có thể dễ dàng bị sao chép, làm triệt tiêu những lợi thế cạnh tranh tiềm năng của bất kỳ công ty nào. Theo các chuyên gia của McKinsey, lợi thế duy nhất của một doanh nghiệp hầu như không thể sao chép chính là văn hóa doanh nghiệp (bao gồm cả văn hóa an toàn) và năng lực lãnh đạo của đội ngũ quản lý. Và đây chính là những giá trị cốt lõi mà chương trình quốc tế VISION ZERO cùng 7 quy tắc vàng của chương trình này tập trung hướng tới, giúp đảm bảo khả năng chống chịu và phục hồi của bất kỳ tổ chức nào trong bối cảnh bất định.

Thứ ba. Rõ ràng, những người mang và truyền tải văn hóa an toàn mới tại các doanh nghiệp chính là các chuyên gia trong lĩnh vực an toàn lao động. Điều này đặt lên vai họ những nghĩa vụ tương ứng: trình độ chuyên môn cao trong lĩnh vực an toàn lao động, hiểu rõ vai trò của mình cũng như danh mục các nhiệm vụ cần giải quyết trong tổ chức, và nắm vững các phương pháp quản lý hành vi con người hiệu quả. Để minh họa cho nhận định này, có thể sử dụng hình ảnh ẩn dụ sau: khi nhào bột làm bánh, để bột nở tốt thì cần phải thêm men chất lượng cao. Với loại men hỏng hoặc kém chất lượng, bột sẽ không thể nở được. Trong các tổ chức, các chuyên gia an toàn lao động đóng vai trò tương tự như loại men đó; họ cần được cung cấp thông tin và kiến thức chất lượng, được trang bị các công cụ quản lý thiết thực và hiệu quả, cũng như được hỗ trợ trong việc hiện thực hóa các đề xuất và khuyến nghị nhằm nâng cao mức độ an toàn lao động.

Những lý do này đã thúc đẩy tôi xuất bản cuốn sách, trong đó tôi trình bày tầm nhìn của mình cùng các phương pháp tiếp cận hiệu quả nhằm phát triển văn hóa an toàn lao động trong các tổ chức. Nền tảng của những phương pháp tiếp cận và khuyến nghị thực tiễn này là kinh nghiệm nhiều năm làm việc ở vị trí trưởng phòng an toàn lao động tại các công ty dịch vụ dầu khí lớn nhất ở Kazakhstan và Nga.

Ông muốn lưu ý các đồng nghiệp về những công cụ nào được mô tả trong cuốn sách của mình?

Trước hết, tôi muốn lưu ý rằng tất cả các phương pháp tiếp cận và khuyến nghị nêu trong sách đều đã được tác giả kiểm chứng trong thực tế và chứng minh được tính hiệu quả. Tất cả đều quan trọng và thiết thực, nhưng trong số đó tôi muốn hướng sự chú ý của độc giả vào những nội dung sau:

Bốn giai đoạn phát triển của an toàn lao động. Tôi cho rằng các chuyên gia an toàn lao động cần nắm được quá trình tiến hóa của an toàn lao động để hiểu rõ những vấn đề và nhiệm vụ trọng tâm nào cần được giải quyết ở từng giai đoạn, cũng như những công cụ hiệu quả nào sẽ giúp giải quyết chúng thành công.

Hệ thống an toàn lao động có ý thức cá nhân (PSOBT) – phần này trình bày phương pháp nguyên bản thuộc giai đoạn thứ 3 trong quá trình phát triển an toàn lao động (an toàn dựa trên hành vi). Phương pháp PSOBT hướng tới việc phát triển văn hóa an toàn lao động cho từng người lao động tại doanh nghiệp dựa trên mô hình mới trong việc xây dựng mối quan hệ giữa tổ chức và cá nhân – mô hình “hệ thống – hệ thống”.

Phương pháp tận dụng hiệu quả tiềm năng của HiPPO (highest paid person's opinion hay ý kiến của người được trả lương cao nhất). Vị thế HiPPO biểu thị cấp bậc cao nhất của một nhân sự trong hệ thống phân cấp của doanh nghiệp và cho thấy mức độ ưu tiên đối với ý kiến của người lãnh đạo đó đối với cấp dưới. Nội dung này làm rõ các cơ hội tận dụng hiệu quả tiềm năng của HiPPO để phát triển văn hóa an toàn lao động.

Phương pháp đào tạo TWI (tiếng Anh: Training Within Industry hay đào tạo trong công nghiệp). Nguyên nhân chính gây ra tai nạn lao động trong sản xuất là những thao tác sai được lặp đi lặp lại nhiều lần của người lao động, bắt nguồn từ việc thiếu đào tạo về các phương pháp làm việc an toàn. Để giảm thiểu tai nạn lao động, phương pháp TWI được đề xuất sử dụng — đây là công nghệ đào tạo nhanh cho người lao động ngay tại nơi làm việc để thực hiện các thao tác công việc một cách chính xác và có ý thức mà không gây rủi ro cho bản thân người thực hiện và những người xung quanh. Thực tiễn áp dụng phương pháp đào tạo TWI đã chứng minh tính hiệu quả trong việc nâng cao mức độ an toàn lao động.

Tôi tin chắc rằng những công cụ này cùng các công cụ khác được trình bày trong sách sẽ mang lại sự hỗ trợ vô giá cho các đồng nghiệp của tôi, đặc biệt là những người trẻ, trong việc phát triển và hoàn thiện văn hóa an toàn tại nơi làm việc.

Thưa ông Serik Abzalovich, chúng tôi xin cảm ơn ông về buổi phỏng vấn và chúc ông gặt hái thêm nhiều thành công trong tương lai!