“หมวกนิรภัยสีขาว” มาอีกแล้ว! คราวนี้มีเรื่องอะไรอีก?

การเดินตรวจความปลอดภัยของผู้บริหารในมุมมองของพนักงาน

วันทำงานธรรมดาวันหนึ่ง ผมมาเข้ากะ รับมอบหมายงาน แล้วก็ไปทำงาน บางจุดเครื่องมือก็ไม่ถนัดมือ บางจุดอุปกรณ์ก็รวน บางจุดมีอันตรายที่ปล่อยไว้เป็นปีๆ ก็ไม่เคยได้รับการแก้ไข เรื่องพวกนี้เราพูด เขียนรายงาน และร้องขอไปตั้งหลายครั้งแล้ว แต่แล้วได้อะไรขึ้นมา? เคยเป็นยังไงก็เป็นยังงั้น สุดท้ายก็ต้องปรับตัวกันไปเอง เพราะงานมันเดินเองไม่ได้

แล้วจู่ๆ ผู้อำนวยการโรงงานหรือรองผู้อำนวยการอันดับหนึ่งก็เดินมาหาผมแล้วถามว่า “เป็นไง มีปัญหาอะไรบ้าง? มีอะไรที่เป็นอุปสรรคต่อการทำงานอย่างราบรื่นและปลอดภัยไหม?”

ดูเหมือนว่านี่แหละคือโอกาสทอง! เล่าทุกอย่างที่อัดอั้นมานานออกไปเลย แต่ในหัวของผมกลับคิดไปอีกอย่าง “ทำไมจู่ๆ ถึงมาสนใจล่ะ? มีการตรวจอะไรหรือเปล่า? ถ้าเล่าไปตอนนี้ เดี๋ยวผมจะกลายเป็นแพะรับบาปเสียเองไหม? หรือหัวหน้างานจะโดนเล่นงาน? แล้วจะพูดไปทำไม ในเมื่อสุดท้ายก็ไม่มีอะไรเปลี่ยนอยู่ดี?” ดังนั้น ตอบไปสั้นๆ ง่ายกว่าว่า “ทุกอย่างปกติดีครับ ทำงานได้ตามปกติ” ไม่ใช่ว่าผมไม่มีปัญหาหรอกนะ แค่ผมชินแล้วว่าการพูดเรื่องพวกนี้มักจะไร้ประโยชน์ และบางทีอาจนำความเดือดร้อนมาสู่ตัวเองด้วยซ้ำ

เพราะผมมาทำงานไม่ได้เพื่อมาถกเถียงเรื่องข้อบกพร่อง ผมมีงานประจำกะ มีแผนงาน มีอุปกรณ์ที่ต้องรับผิดชอบ ผมแค่ต้องทำงานของตัวเองให้เสร็จและกลับบ้านอย่างปลอดภัยไร้รอยขีดข่วน ส่วนเรื่องที่ว่าสภาพการทำงานบางอย่างห่างไกลจากคำว่าสมบูรณ์แบบนั้น ไม่ต้องรอให้ผู้อำนวยการมาถามผมก็รู้ดีอยู่แล้ว ผมทำงานกับอุปกรณ์พวกนี้ทุกวัน รู้ดีว่าจุดไหนต้องออกแรงมากเกินจำเป็น จุดไหนเครื่องมือไม่เหมาะสม จุดไหนทำงานลำบาก และจุดไหนต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ บางเรื่องผมก็ชินกับมันมากเสียจนไม่คิดว่าเป็นปัญหาด้วยซ้ำ แค่เรียนรู้ที่จะทำงานร่วมกับมันให้ได้เท่านั้นเอง

และพอมีคนมาถามว่าต้องเปลี่ยนอะไรบ้าง ผมก็นึกไม่ออกในทันทีว่าจะเริ่มจากตรงไหนดี จะให้เล่าทั้งหมดเลยไหม? ปัญหาครึ่งหนึ่งเราก็เคยคุยกันในที่ประชุมก่อนเริ่มงานไปแล้ว อีกครึ่งหนึ่งทั้งหัวหน้างานและหัวหน้าแผนกต่างก็รู้ดีอยู่แล้ว จะพูดซ้ำไปทำไม? และที่สำคัญที่สุด ผมยังต้องดูให้แน่ใจก่อนว่าพวกเขาอยากฟังคำตอบของผมจริงๆ หรือเปล่า

ถ้าผู้บริหารยกขบวนกันมาเป็นคณะใหญ่ มีหัวหน้างานของผมยืนอยู่ข้างๆ และมีผู้จัดการคนอื่นๆ รายล้อม ผมคงไม่กล้าเปิดอกพูดตรงๆ หรอก เพราะพรุ่งนี้ผมก็ต้องมาเข้ากะและทำงานร่วมกับคนกลุ่มเดิมอีก แต่จะเป็นอีกเรื่องหนึ่งเลย ถ้าผู้อำนวยการหรือรองผู้อำนวยการเดินเข้ามาหาโดยไม่มีหัวหน้าโดยตรงของผมตามมาด้วย แล้วไถ่ถามอย่างเป็นกันเองว่าทำงานเป็นอย่างไรบ้าง เขาไม่เร่งรัด ไม่พูดแทรก และไม่พยายามอธิบายทันทีว่าทำไมผมถึงคิดผิด เขาแค่ถามและพยายามทำความเข้าใจ

ที่ Nornickel การพบปะพูดคุยแบบนี้เรียกว่า การเดินตรวจความปลอดภัยของผู้บริหาร (Safety Walk-Throughs) ซึ่งเป็นหนึ่งในเครื่องมือของโครงการ “ภาวะผู้นำด้านความปลอดภัย” และสำหรับผมในฐานะคนทำงาน สิ่งสำคัญไม่ใช่ชื่อเรียก แต่คือการที่ผู้บริหารไม่ได้มาเพื่อจับผิดผม แต่มาเพื่อทำความเข้าใจสภาพแวดล้อมที่ผมทำงานอยู่จริงๆ แต่ถึงอย่างนั้น ผมก็คงไม่เล่าทุกอย่างที่สะสมมาทั้งหมดในทันทีหรอก มันยังไม่ชิน! ขอลองยกปัญหาเล็กๆ สักเรื่องขึ้นมาพูดก่อน เพื่อดูท่าทีว่าจะออกมาเป็นอย่างไร พวกเขาจะเริ่มหาคนผิดไหม? จะบอกหรือเปล่าว่าผมควรแก้ปัญหานี้ด้วยตัวเอง? หรือเรื่องที่ผมเล่าจะกลายเป็นงานที่ถูกสั่งกลับมาให้ผมทำเพิ่มเสียเอง?

และถ้าผู้บริหารให้ความสนใจ จดบันทึกปัญหา และสัญญาว่าจะไปตรวจสอบให้ แน่นอนว่านั่นเป็นเรื่องที่ดี แต่สำหรับผม ตอนนี้ยังไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลง คำสัญญาแบบนี้ผมเคยได้ยินมาแล้ว สำหรับผม สิ่งสำคัญไม่ใช่ว่าพวกเขาตั้งใจฟังผมมากแค่ไหน แต่คือสิ่งที่จะเกิดขึ้นหลังจากการพูดคุยต่างหาก สมมติว่าผมเล่าไปแล้วว่าเครื่องมือใช้งานไม่ถนัด หรืออุปกรณ์ต้องได้รับการซ่อมแซมมานานแล้ว ปัญหาถูกบันทึกลงในระบบ มีการแต่งตั้งผู้รับผิดชอบ และกำหนดกรอบเวลาชัดเจน เยี่ยมเลย ทีนี้ก็รอดูว่าจะเกิดอะไรขึ้นต่อไป ถ้าปัญหาได้รับการแก้ไขก็ถือว่ายอดเยี่ยม แต่ถ้ายัง อย่างน้อยก็ควรอธิบายให้รู้ว่าเพราะอะไรและต้องรอผลเมื่อไหร่ ผมไม่ได้ต้องการให้ทุกอย่างถูกเสกให้เสร็จภายในวันพรุ่งนี้หรอก ผมเข้าใจดีว่าบางครั้งมันก็ไม่ง่าย สิ่งสำคัญคืออย่าลืม และอย่าให้ต้องคอยทวงถามเป็นสิบๆ ครั้ง และเมื่อผมเห็นว่ามีการแก้ไขบางอย่างให้ดีขึ้นจริงๆ ทัศนคติของผมก็จะเปลี่ยนไป แปลว่าที่พูดไปนั้นไม่สูญเปล่า บางทีอาจจะคุ้มที่จะเล่าปัญหาเรื่องอื่นให้ฟังด้วยก็ได้?

แน่นอนว่า ถ้าตลอดหลายปีที่ผ่านมาไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลงเลย แค่การพูดคุยเพียงครั้งเดียวคงไม่ทำให้ผมเชื่อได้ทันทีว่าต่อจากนี้ทุกอย่างจะต่างออกไป ผมคงต้องรอดูว่าพวกเขาแก้ปัญหาอย่างไร เพื่อนร่วมงานพูดถึงเรื่องนี้อย่างไร และมีใครโดนเพ่งเล็งจากการพูดความจริงหรือไม่ เพราะผมยังต้องทำงานร่วมกับคนเหล่านี้ต่อไป และถ้าผมเห็นว่าปัญหาได้รับการแก้ไขจริงๆ โดยไม่มีใครถูกลงโทษจากการร้องเรียน ผมก็จะเริ่มกล้าพูดอย่างอิสระมากขึ้น ไม่จำเป็นต้องรอให้ผู้อำนวยการเดินมาถามอีกต่อไป ผมสามารถบอกได้เองเลยว่ามีอะไรไม่ถูกต้อง และบางครั้งก็อาจเสนอแนะวิธีแก้ไขได้ด้วย เพราะอย่างไรเสีย ผมก็ทำงานอยู่ที่นี่ทุกวัน และรู้บางเรื่องดีกว่าคนที่เห็นหน้างานเฉพาะตอนมาเดินตรวจ

ว่ากันตามตรง ผมไม่ได้ต้องการความสนใจเป็นพิเศษจากผู้บริหารหรอก สิ่งที่ผมต้องการคืออุปกรณ์ที่ได้มาตรฐาน เครื่องมือที่พร้อมใช้งาน ข้อกำหนดที่เข้าใจง่าย และโอกาสในการทำงานของตัวเองได้อย่างสบายใจโดยไม่ต้องเสี่ยงอันตรายเกินจำเป็น ถ้าเพื่อให้ได้สิ่งเหล่านี้มา ผมต้องเล่าให้ผู้อำนวยการฟังว่าที่หน้างานของเรามีปัญหาอะไรบ้าง แล้วทำไมจะไม่เล่าล่ะ? ขอแค่มันเกิดผลลัพธ์ขึ้นจริงก็พอ เพราะสำหรับผม มันไม่สำคัญหรอกว่าผู้บริหารจะเดินตรวจกี่ครั้ง หรือจดคำถามลงในระบบไปกี่ข้อ สิ่งที่สำคัญสำหรับผมคือ หลังจากนั้นการทำงานมันปลอดภัยขึ้นจริงหรือไม่ ถ้ามันปลอดภัยขึ้น ครั้งต่อไปที่มีคำถามว่า “มีปัญหาอะไรบ้าง?” ผมอาจจะไม่ตอบด้วยคำพูดติดปากเดิมๆ ว่า “ทุกอย่างปกติดีครับ” อีกแล้วก็ได้