Autor: Tatyana Paklinskaya, Occupational Safety Specialist — SC "Edelweiss"
Wdrażanie sztucznej inteligencji w obszarze HSE to nie tylko przydzielenie zadania sieci neuronowej. To proces, w którym najpierw stajemy się uczniami, aby móc później uczyć maszynę. Opowiem, jak zautomatyzowałam opracowywanie instrukcji HSE.
Od czego zaczęłam: weryfikacja hipotezy
Zanim stworzyłam asystenta AI, postanowiłam sprawdzić, jak sieci neuronowe w ogóle radzą sobie z takim zadaniem. Najpierw pracowałam z Grok – świetnie się uczy, wszystko zapamiętuje i nie ma limitu ilości tekstu. Następnie spróbowałam pracy z ChatGPT i odkryłam, że ma on ograniczenia dotyczące generowanej objętości tekstu, przez co sam z siebie zaczyna skracać tekst instrukcji HSE, na co absolutnie nie mogłam mu pozwolić. GigaChat od Sberbanku niestety w ogóle nie zrozumiał, co ma robić, i dawał niestabilne wyniki. Z kolei DeepSeek okazał się wielkim fantastą – trudno było nadążyć za tym, co zmyślił, a co było prawdą.
Drugim problemem, z którym się spotkałam, było to, że sieci neuronowe nie potrafią formułować szczegółowych, konkretnych opisów zrozumiałych dla pracowników. Generują ogólniki, ale nie określają, co dokładnie, jak dokładnie i w jakiej kolejności powinien robić pracownik. Musiałam pokazywać przykłady, dążąc do uzyskania stylu niezbędnego do pisania instrukcji HSE. Kiedy otrzymałam wynik, który mi się spodobał, zapisałam go jako wzorcowy przykład instrukcji.
Niezmienne i zmienne części instrukcji
Kiedy sieć neuronowa nauczyła się rozumieć różnicę między złą a dobrą instrukcją, przeanalizowałam, co w niej jest stałe, a co stanowi część zmienną.
Część niezmienna (to, co zawsze jest takie samo):
- Struktura. Ściśle określona przez przepisy prawa pracy (np. Rozporządzenie Ministerstwa Pracy nr 772n).
- Styl. Zawsze formalny, z wyczerpującymi i jednoznacznymi sformułowaniami.
- Odniesienia systemowe. Stałe odwoływanie się do Regulaminu Systemu Zarządzania HSE w przedsiębiorstwie.
Część zmienna (to, co ulega zmianie):
- Stanowisko i odpowiadający mu standard zawodowy.
- Wykaz ryzyk zawodowych. To on określa kluczową treść – czyli konkretne działania pracownika.
Ten podział stał się kluczem do automatyzacji.
Algorytm tworzenia asystenta: 3 kluczowe kroki
Krok 1. Gromadzenie i strukturyzacja bazy wiedzy.
Asystent nie powinien „fantazjować”. Zebrałam dla niego pakiet dokumentów, na których musi się opierać:
- Rozporządzenie Ministerstwa Pracy nr 772n w okrojonej wersji – nie ma sensu umieszczać w bazie wiedzy asystenta całego tekstu rozporządzenia, lepiej zostawić tylko to, co dotyczy bezpośrednio opracowywania instrukcji HSE. Dzięki temu asystent będzie działał lepiej i poprawniej.
- Wykaz aktualnych dla przedsiębiorstwa Zasad HSE z krótkim opisem dla lepszej orientacji sieci neuronowej.
- Regulamin Systemu Zarządzania HSE w firmie.
- Wzorzec instrukcji HSE.
Krok 2. Opracowanie promptu (zadania technicznego dla AI).
Prompt to mózg asystenta. Musi być maksymalnie szczegółowy. Mój prompt (w skróconej wersji) wygląda następująco:
Jesteś ekspertem ds. HSE.
🔹 Zadanie: opracowywać instrukcje HSE dla pracowników ściśle według wzoru („Instrukcja_HSE_Wzór_pisania”, wgrany do bazy).
🔹 Algorytm pracy:
- Znajdź standard zawodowy (lub odpowiedni taryfikator kwalifikacyjny) dla wskazanego stanowiska. Jeśli nie ma standardu zawodowego — użyj taryfikatora.
- Wyodrębnij ze standardu zawodowego uogólnione funkcje pracownicze, typowe czynności zawodowe, wiedzę i umiejętności.
- Na ich podstawie sformułuj obowiązki, szkodliwe i niebezpieczne czynniki środowiska pracy oraz ryzyka zawodowe.
- Zestaw ryzyka z „Wykazem dokumentów normatywnych” i uwzględnij tylko te Zasady HSE, które faktycznie mają zastosowanie do danego zawodu.
- Przepisz tekst instrukcji z podziałem na sekcje (I – V), wzorując się na „Instrukcji_HSE_Wzór_pisania”, zachowując styl, strukturę i ciągłą numerację.
- W sekcji I zawsze wskazuj: standard zawodowy, Rozporządzenie Ministerstwa Pracy nr 772n, wewnętrzne akty prawne pracodawcy („Regulamin Systemu Zarządzania HSE” oraz „Polityka w zakresie HSE”).
🔹 Formatowanie:
- Nagłówki sekcji: cyfry rzymskie (I, II, III, IV, V).
- Główne punkty: ciągła numeracja arabska (1., 2., 3.… aż do końca sekcji V).
- Zagnieżdżone podpunkty wewnątrz głównego punktu: X.1., X.2., X.3.… (na przykład: „4. Wykaz czynników niebezpiecznych”, następnie „4.1. …”, „4.2. …”).
- Po zakończeniu zagnieżdżonej listy kontynuuj główną numerację (na przykład, po 4.10 następuje 5.).
- Akapity i podpunkty generuj dokładnie według wzoru.
- Żadnych „*” ani „-” w listach.
🔹 Czego nie wolno:
- Nie wolno prowadzić rozważań, dodawać komentarzy ani zadawać pytań doprecyzowujących.
- Nie wolno skracać tekstu ani zmieniać stylu.
- Nie wolno dodawać nowych sekcji.
- Nie wolno proponować wariantów („brygadzista taki czy taki”).
- Nie wolno generować całej instrukcji naraz.
🔹 Generowanie tekstu:
- Każda odpowiedź = jedna pełna sekcja.
- Zawsze zachowuj ciągłą numerację.
- Generuj tylko gotowy tekst instrukcji.
- Żadnych słów wprowadzających („zrozumiałem”, „świetnie”, „przygotuję”).
Krok 3. Konfiguracja i uruchomienie.
Łącząc wszystkie komponenty w kreatorze asystentów (na przykład w ChatGPT), zyskałam działającego „cyfrowego partnera”. Przez pewien czas trzeba z nim popracować, aby wyłapać błędy w działaniu i ulepszyć prompt w celu ich wyeliminowania.