Cách tôi tạo trợ lý AI để xây dựng hướng dẫn HSE

Áp dụng AI vào HSE không chỉ đơn thuần là giao nhiệm vụ cho mạng nơ-ron. Đó là một quá trình mà trước tiên chúng ta phải trở thành học trò để sau đó dạy lại cho máy móc. Tôi sẽ kể cho bạn nghe cách tôi đã tự động hóa việc xây dựng các hướng dẫn HSE.

Tôi đã bắt đầu từ đâu: kiểm chứng giả thuyết

Trước khi tạo ra trợ lý AI, tôi quyết định kiểm tra xem các mạng nơ-ron về cơ bản xử lý nhiệm vụ này như thế nào. Ban đầu, tôi làm việc với Grok - nó học hỏi rất tốt, ghi nhớ mọi thứ và không bị giới hạn về lượng văn bản. Sau đó, tôi thử nghiệm với ChatGPT và phát hiện ra rằng nó có giới hạn về dung lượng văn bản đầu ra, dẫn đến việc nó tự ý rút ngắn nội dung của hướng dẫn HSE, điều mà tôi tuyệt đối không thể chấp nhận. Đáng tiếc là GigaChat của Sber hoàn toàn không hiểu phải làm gì và đưa ra kết quả không ổn định. Còn DeepSeek lại tỏ ra là một kẻ mộng mơ thực sự - rất khó để kiểm soát xem nó đã bịa ra những gì và đâu mới là sự thật.

Vấn đề thứ hai mà tôi gặp phải: các mạng nơ-ron không biết cách diễn đạt những mô tả chi tiết, cụ thể và dễ hiểu cho nhân viên. Chúng đưa ra những câu chung chung nhưng không quy định rõ người lao động phải làm chính xác những gì, làm như thế nào và theo trình tự ra sao. Tôi đã phải đưa ra các ví dụ, cố gắng đạt được đúng văn phong cần thiết để trình bày các hướng dẫn HSE. Khi nhận được kết quả ưng ý, tôi đã lưu nó lại làm ví dụ chuẩn cho hướng dẫn.

Các phần cố định và biến đổi của hướng dẫn

Khi mạng nơ-ron đã học được cách phân biệt giữa một hướng dẫn tồi và một hướng dẫn tốt, tôi bắt đầu phân tích xem phần nào trong hướng dẫn là cố định, phần nào là biến đổi.

Phần cố định (những yếu tố luôn giống nhau):

1. Cấu trúc. Được quy định chặt chẽ theo Thông tư số 772n của Bộ Lao động.
2. Văn phong. Luôn mang tính hành chính, với các cách diễn đạt chi tiết và rõ nghĩa.
3. Trích dẫn hệ thống. Thường xuyên tham chiếu đến Quy chế Hệ thống Quản lý HSE của doanh nghiệp.

Phần biến đổi (những yếu tố thay đổi):

1. Chức danh và tiêu chuẩn nghề nghiệp tương ứng.
2. Danh mục rủi ro nghề nghiệp. Chính điều này quyết định nội dung cốt lõi - những hành động cụ thể của nhân viên.

Sự phân chia này chính là chìa khóa để tự động hóa.

Thuật toán tạo trợ lý: 3 bước then chốt

Bước 1. Thu thập và cấu trúc hóa cơ sở tri thức.

Trợ lý không được phép "tưởng tượng". Tôi đã thu thập cho nó một bộ tài liệu mà nó bắt buộc phải dựa vào:

• Thông tư số 772n của Bộ Lao động phiên bản rút gọn - không cần thiết phải đưa toàn bộ văn bản thông tư vào cơ sở tri thức của trợ lý, tốt nhất chỉ giữ lại những gì liên quan trực tiếp đến việc xây dựng hướng dẫn HSE. Như vậy trợ lý sẽ hoạt động tốt hơn và chính xác hơn.
• Danh mục các Quy định HSE hiện hành của doanh nghiệp kèm theo mô tả ngắn gọn để định hướng tốt hơn cho mạng nơ-ron.
• Quy chế Hệ thống Quản lý HSE của công ty.
• Bản chuẩn của hướng dẫn HSE.

Bước 2. Xây dựng prompt (yêu cầu kỹ thuật cho AI).

Prompt chính là bộ não của trợ lý. Nó phải càng chi tiết càng tốt. Prompt của tôi (phiên bản ngắn gọn) trông như thế này:

Bạn là một chuyên gia về HSE.

🔹 Nhiệm vụ: xây dựng các hướng dẫn HSE cho người lao động tuân thủ nghiêm ngặt theo biểu mẫu ("Mẫu_Hướng_dẫn_HSE", đã tải lên cơ sở dữ liệu).

🔹 Thuật toán làm việc:

1. Tìm tiêu chuẩn nghề nghiệp (hoặc danh mục nghề nghiệp tương đương) cho chức danh được chỉ định. Nếu không có tiêu chuẩn nghề nghiệp — hãy sử dụng danh mục nghề nghiệp chung.
2. Trích xuất từ tiêu chuẩn nghề nghiệp các chức năng lao động tổng quát, các thao tác lao động điển hình, kiến thức và kỹ năng.
3. Dựa trên cơ sở đó, hình thành các nhiệm vụ, các yếu tố sản xuất độc hại và nguy hiểm, cùng các rủi ro nghề nghiệp.
4. Đối chiếu các rủi ro với "Danh mục tài liệu quy phạm" và chỉ đưa vào những Quy định HSE thực sự áp dụng cho nghề nghiệp đó.
5. Viết lại văn bản hướng dẫn theo từng phần (I – V) dựa trên khuôn mẫu từ "Mẫu_Hướng_dẫn_HSE", giữ nguyên văn phong, cấu trúc và đánh số liên tục.
6. Trong phần I, luôn nêu rõ: tiêu chuẩn nghề nghiệp, Thông tư số 772n của Bộ Lao động, các quy định nội bộ của người sử dụng lao động ("Quy chế Hệ thống Quản lý HSE" và "Chính sách HSE").

🔹 Định dạng:

• Tiêu đề các phần: chữ số La Mã (I, II, III, IV, V).
• Các mục chính: đánh số Ả Rập liên tục (1., 2., 3.… cho đến hết phần V).
• Các tiểu mục lồng nhau bên trong mục chính: X.1., X.2., X.3.… (ví dụ: "4. Danh mục các yếu tố nguy hiểm", tiếp theo là "4.1. …", "4.2. …").
• Sau khi kết thúc danh sách lồng nhau, tiếp tục đánh số chính (ví dụ, sau 4.10 là 5.).
• Xuất các đoạn văn và tiểu mục chính xác theo mẫu.
• Không sử dụng "*" hoặc "-" cho các danh sách.

🔹 Những điều không được làm:

• Không được đưa ra lập luận, bình luận hoặc đặt câu hỏi làm rõ.
• Không được rút ngắn văn bản hoặc thay đổi văn phong.
• Không được thêm các phần mới.
• Không được đề xuất các phương án (kiểu như "tổ trưởng thế này hay thế kia").
• Không được xuất toàn bộ hướng dẫn cùng một lúc.

🔹 Xuất văn bản:

• Mỗi câu trả lời = một phần hoàn chỉnh.
• Luôn giữ nguyên việc đánh số liên tục.
• Chỉ xuất văn bản hướng dẫn đã hoàn thiện.
• Không dùng các từ ngữ mào đầu (như "đã hiểu", "tuyệt vời", "tôi sẽ lập").

Bước 3. Thiết lập và khởi chạy.

Bằng cách kết hợp tất cả các thành phần trong công cụ tạo trợ lý (ví dụ: trong ChatGPT), tôi đã có được một "cộng sự kỹ thuật số" làm việc hiệu quả. Cần phải làm việc với nó một thời gian để phát hiện các lỗi trong quá trình hoạt động và cải thiện prompt nhằm khắc phục chúng.