Kultura bezpieczeństwa HSE – kwalifikacyjne i psychologiczne przygotowanie wszystkich pracowników Firmy, przy którym zapewnienie bezpieczeństwa pracy jest priorytetem i wewnętrzną potrzebą, prowadzącą do świadomości osobistej odpowiedzialności oraz samokontroli podczas wykonywania wszystkich rodzajów prac mających wpływ na bezpieczeństwo. Kultura jest wynikiem (produktem) indywidualnych i grupowych wartości, postaw, percepcji, kompetencji i wzorców zachowań, które określają zaangażowanie, styl i profesjonalizm organizacji w kwestiach zarządzania zdrowiem i bezpieczeństwem. Kultura bezpieczeństwa opiera się na wartościach firmy i ma charakter proaktywny w stosunku do zapobiegania urazom i awariom.
Przedmiot badań: obszar bezpieczeństwa pracy (kultura)
Obiekt badań: kwalifikacyjne i psychologiczne przygotowanie pracowników do zapewnienia bezpieczeństwa w procesie pracy
Hipoteza badawcza: prawidłowo skonstruowana Polityka firmy wraz z późniejszym zarządzaniem procesem zmian zachowań pracowników pozwala na kształtowanie kultury pracy, w której naturalna skłonność do popełniania błędów i pomyłek prowadzących do urazów lub awarii, będzie skutecznie kompensowana elastycznością zbiorowej odpowiedzialności za zapewnienie bezpieczeństwa pracy.
Cel: stworzenie proaktywnego poziomu kultury bezpieczeństwa HSE wśród pracowników firmy, w którym każdy pracownik stawia własne bezpieczeństwo oraz bezpieczeństwo swoich współpracowników ponad zadania produkcyjne.
Zadania: stworzenie warunków, w których bezpieczeństwo jest priorytetowym celem i wewnętrzną potrzebą każdego pracownika, oraz obniżenie wskaźnika wypadków przy pracy.
Kultura pracy określa bezpieczeństwo działalności operacyjnej jako najwyższy priorytet poprzez:
System kultury bezpieczeństwa HSE opiera się na czterech zasadach:
Do głównych elementów wpływających na kulturę bezpieczeństwa HSE należą:
Wskaźniki Systemu to współczynniki obliczeniowe służące do określenia poziomu dojrzałości Systemu w Firmie oraz porównania z poziomami rozwoju kultury HSE w innych rosyjskich i zagranicznych firmach z branży naftowo-gazowej.
Wskaźniki Systemu dzielą się na podstawowe i dodatkowe.
Podstawowe i dodatkowe wskaźniki są wykorzystywane do porównań z wynikami innych rosyjskich i zagranicznych
firm z branży naftowo-gazowej.
Indykatory Systemu to pytania podzielone według rodzajów opracowanych ankiet, które są oceniane w celu określenia poziomu rozwoju Systemu w Firmie oraz wyznaczenia kierunków jego doskonalenia.
Każdy pracownik Firmy powinien wypełniać odpowiednie rodzaje opracowanych ankiet.
W Systemie przyjęto następującą klasyfikację poziomów:
Charakterystykę poziomów Systemu przedstawiono w tabeli 1.
|
Nazwa poziomu kultury HSE |
Charakterystyka poziomu kultury HSE |
|
Poziom 1. Początkowy |
Hasło: Nie obchodzi mnie to, dopóki mnie nie złapią. Bezpieczeństwo pracy w organizacji jest definiowane jako zbiór technicznych i organizacyjnych środków, zasad i norm. Bezpieczeństwo i higiena pracy nie są określone jako najwyższy priorytet. Wiele nieszczęśliwych wypadków, awarii i incydentów uważa się za nieuniknione i nieodłącznie związane z pracą. Kierownictwo organizacji nie jest zainteresowane zapewnieniem bezpieczeństwa pracownikom. |
|
Poziom 2. Reaktywny |
Hasło: Kultura HSE jest ważna, podejmujemy działania w odpowiedzi na zaistniałe awarie. Poziom wypadkowości w firmie jest średni w danym sektorze przemysłu. Nieszczęśliwym wypadkom, awariom i incydentom można zapobiec, ale większość z nich wynika z niebezpiecznych zachowań pracowników i kierownictwa. Indykatory Systemu mają charakter opóźniony (wskaźniki lagujące). Kierownictwo przyjmuje postawę reaktywną w kwestiach kultury HSE, stosowany jest system motywacyjny oparty na karach. Kierownictwo skupia się na usuwaniu skutków nieszczęśliwych wypadków, awarii i incydentów, a nie na zapobieganiu im. |
|
Poziom 3. Przewidywalny |
Hasło: W Firmie istnieje system zarządzania i kontroli bezpieczeństwa. Poziom nieszczęśliwych wypadków i incydentów jest niski, osiągnął fazę „plateau”. Kierownictwo jest przekonane, że angażowanie pracowników w kwestie bezpieczeństwa pracy jest ważne dla wprowadzania długoterminowych ulepszeń, ale nie w bieżącej pracy. Kierownictwo analizuje złożone przyczyny nieszczęśliwych wypadków, awarii i incydentów w pracy, uznając za główną z nich niedoskonałości w zarządzaniu personelem. Większość menedżerów stara się działać na rzecz poprawy zdrowia i zwiększenia bezpieczeństwa personelu. Większość personelu jest zaangażowana w zasadę odpowiedzialności za własne bezpieczeństwo. Bezpieczeństwo wykonywania prac podlega okresowemu monitorowaniu. W organizacji istnieje system zarządzania i kontroli bezpieczeństwa pracy. |
|
Poziom 4. |
Hasło: Pracujemy nad problemami, które na bieżąco identyfikujemy. Kierownictwo przyjmuje zasadę ponoszenia osobistej odpowiedzialności za własne bezpieczeństwo oraz bezpieczeństwo pracowników. Firma dopuszcza możliwość wstrzymania procesów technologicznych i niezależnie od kosztów; wprowadzono wymóg nieplanowanych szkoleń i certyfikacji w zakresie HSE dla pracowników związanych z tymi procesami. W organizacji prowadzone są działania mające na celu stosowanie środków prewencyjnych zapobiegających awariom, nieszczęśliwym wypadkom i incydentom. Bezpieczne wykonywanie prac podlega częstemu monitorowaniu, a jego wyniki są jawne. Wypadki niezwiązane z pracą podlegają monitorowaniu; dużą wagę przywiązuje się do prowadzenia zdrowego stylu życia. |
|
Poziom 5. |
Hasło: Bezpieczeństwo to nie tylko sposób pracy, ale i styl życia. Organizacja utrzymuje stabilny, wieloletni okres bez odnotowanych awarii, nieszczęśliwych wypadków czy wysokiego poziomu potencjalnego ryzyka incydentów. Wysoki stopień uwagi poświęcanej kwestiom zapewnienia bezpieczeństwa pracy nie ulega obniżeniu. Organizacja stale poszukuje sposobów na ulepszenie mechanizmów kontroli stanu bezpieczeństwa pracy oraz oceny wpływu szkodliwych i niebezpiecznych czynników produkcji oraz ryzyk zawodowych. Wszyscy pracownicy podzielają przekonanie, że zdrowie i bezpieczeństwo to kluczowy aspekt ich pracy, i przestrzegają zasad zapobiegania urazom niezwiązanym z pracą. Organizacja wykonuje znaczącą pracę w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i zdrowia personelu poza pracą. |
W celu ilościowego określenia poziomu rozwoju kultury bezpieczeństwa HSE zastosowano metodę „ślepego ankietowania” pracowników w oparciu o opracowane pytania. Każdemu pytaniu pracownik udzielający odpowiedzi na indykatory ankiety przypisuje wartość od 0 do 1 włącznie, z krokiem 0,1. Im więcej zidentyfikowano braków, tym bliższa jedności (100%) powinna być wartość ocenianego indykatora.
Na podstawie wyników ankietowania pracowników określono średnią ocenę z badania dla wszystkich obszarów łącznie. Sporządzono wykresy kołowe rozkładu ocen komponentów kultury HSE przez pracowników z kategorii „Kadra inżynieryjno-techniczna” oraz „Personel robotniczy”.
W niniejszej metodyce omówiono zagadnienia teorii i praktyki stosowania metody ilościowej oceny poziomu kultury bezpieczeństwa HSE, a także stopień wpływu na tę ocenę szeregu działań opracowanych w celu podniesienia tego poziomu. W wyniku realizacji tej pracy osiągnięto postawione zadania:
Metodyka wykazała swoją użyteczność i skuteczność.
Prawidłowo skonstruowana polityka Firmy wraz z późniejszym zarządzaniem procesem zmian zachowań pracowników pozwoliła, na przykładzie jednego z oddziałów, zapewnić kształtowanie kultury pracy, w której naturalna skłonność człowieka do popełniania błędów i pomyłek prowadzących do urazów i awarii, będzie skutecznie kompensowana elastycznością zbiorowej odpowiedzialności za zapewnienie bezpieczeństwa oraz wysokim stopniem odpowiedzialności kierownictwa za tworzenie warunków wykluczających istnienie sprzecznych zadań i celów produkcyjnych.