Jak ocenić efektywność wdrażania Standardów bezpieczeństwa?
Koleżanki i Koledzy, w niniejszym artykule chciałbym podzielić się z Wami doświadczeniem w stosowaniu metody „oceny dojrzałości organizacji”, która jest wykorzystywana w wielu dużych międzynarodowych i rosyjskich firmach do „oceny poziomu kultury bezpieczeństwa”, w celu oceny zgodności zakładu produkcyjnego z wymaganiami korporacyjnych Standardów bezpieczeństwa (dalej – Standardy).
Wiele dużych (i nie tylko) przedsiębiorstw przemysłowych od dawna wdraża dobre praktyki związane z opracowywaniem i wprowadzaniem własnych korporacyjnych Standardów bezpieczeństwa (dalej – Standardy), które bazują na dotychczasowych doświadczeniach, ocenie ryzyka, analizie różnego rodzaju zdarzeń (wypadków, awarii, incydentów itp.), najlepszych praktykach branżowych oraz doświadczeniach międzynarodowych. Zazwyczaj, gdy opracowywany jest taki Standard, już na samym początku dokumentu wskazuje się, że wymagania Standardu nie są wyczerpujące, lecz zawierają minimalne obowiązkowe wymagania, stanowiące uzupełnienie obowiązujących państwowych i lokalnych przepisów. W swej istocie Standard ma na celu ujednolicenie i połączenie głównych obowiązkowych wymagań BHP i ochrony przeciwpożarowej podczas wykonywania niebezpiecznych prac (np. prac na wysokości, prac ogniowych, prac w przestrzeniach ograniczonych i zamkniętych itp.).
Na etapie wdrażania wymagań Standardów rola „lidera” (odpowiedzialnego pracownika wyznaczonego na „lidera” procesu wdrażania wymagań Standardu) znacznie różni się od etapu, w którym Standard jest już wdrożony i wymagane jest monitorowanie przestrzegania jego zapisów – patrz tabela 1.
Tabela 1 – Rola „Lidera” Standardu
Biorąc pod uwagę ten fakt, a także faktyczne wyniki audytów wewnętrznych przeprowadzanych w GK „RUST”, zauważyliśmy, że wymagania Standardu mogą być wdrożone, ale efektywność tego wdrożenia może się znacznie różnić w zależności od zakładu. Na przykład w GK „RUST” wdrożono „Standard bezpiecznego blokowania urządzeń” (Standard LOTO). Odpowiedzialni „Liderzy” Standardu ze wszystkich zakładów Grupy złożyli raport potwierdzający wdrożenie wymagań: pracownicy zostali przeszkoleni, zakupiono kłódki i blokady przewidziane w Standardzie, opracowano Karty Blokowania Urządzeń (karty LOTO) itd. Jednak w wyniku audytu wewnętrznego okazuje się, że nie wszyscy operatorzy przeszkoleni ze Standardu LOTO znają i przestrzegają wszystkich 6 kroków blokowania urządzeń, nie wszyscy operatorzy przeszli szkolenie okresowe przewidziane w Standardzie, na konkretnym odcinku brakuje części kłódek i/lub blokad, co w praktyce uniemożliwia bezpieczne wykonanie prac podczas wyłączenia sprzętu do naprawy itp. Skłoniło nas to do wdrożenia szczegółowych list kontrolnych, opracowanych zgodnie z zasadą „oceny dojrzałości organizacji”, aby ocenić bieżący poziom zgodności zakładu z wymaganiami korporacyjnych Standardów. Dzięki tym listom kontrolnym bardzo łatwo jest określić, gdzie dokładnie znajduje się słaby punkt w danym zakładzie w odniesieniu do konkretnego Standardu i nad czym należy popracować.
Dlaczego w GK „RUST” doszliśmy do wniosku, że taki system oceny zgodności z wymaganiami Standardów jest niezbędny?
Ustaliliśmy, że wszystkie wymagania Standardów można podzielić na 3 grupy – tabela 2.
Tabela 2 – Podział wymagań Standardów na grupy
Standardy bezpieczeństwa, jak wspomniałem wyżej, jasno określają, jakie środki i wymagania muszą zostać wdrożone i zrealizowane, aby maksymalnie zredukować ryzyko wystąpienia wypadków, awarii i innych zdarzeń. Jednak Standardy nie opisują ani nie zawierają informacji o tym, w jaki sposób poszczególne wymagania powinny zostać wdrożone. I właśnie ten aspekt pozwala nam skutecznie ocenić lista kontrolna opracowana na podstawie metody „oceny dojrzałości organizacji”.
Lista kontrolna oceny zgodności z wymaganiami Standardu to wykaz wymagań przewidzianych w Standardzie, które są podzielone na trzy kategorie ryzyka – tabela 3.
Tabela 3 – Kategorie ryzyka
Lista kontrolna przewiduje również 5-punktowy system oceny („ocena dojrzałości”) – tabela 4, gdzie:
- 0 – całkowita niezgodność
- 2 – podstawowa zgodność
- 3 – częściowa zgodność
- 4 – znaczna zgodność
- 5 – pełna zgodność
Tabela 4 – System oceny
Na konkretnych przykładach chciałbym pokazać, jak ta metoda oceny pozwala ocenić efektywność wdrażania poszczególnych wymagań Standardów na przykładzie „Standardu bezpiecznej eksploatacji wózków widłowych”.
Tabela 5 – Wymaganie (poziom 3)
Tabela 6 – Wymaganie (poziom 2)
Tabela 7 – Wymaganie (poziom 1)
Na wyjściu, po zakończeniu audytu przy użyciu listy kontrolnej opracowanej według zasady „oceny dojrzałości”, rozumiemy, jak skutecznie wdrożono dane wymaganie Standardu.
Koleżanki i Koledzy, a jak Wy oceniacie efektywność wdrażania Standardów bezpieczeństwa w swoich zakładach? Jak sądzicie, na ile słuszne jest stosowanie takiej oceny podczas audytu wymagań Standardów Bezpieczeństwa?