Làm thế nào để đánh giá hiệu quả triển khai các Tiêu chuẩn an toàn?

Thưa các đồng nghiệp, trong bài viết này, tôi muốn chia sẻ với các bạn kinh nghiệm áp dụng phương pháp "đánh giá mức độ trưởng thành của tổ chức", vốn được nhiều công ty lớn của Nga và quốc tế sử dụng để "đánh giá mức độ văn hóa an toàn", nhằm mục đích đánh giá sự tuân thủ của cơ sở sản xuất đối với các yêu cầu của Tiêu chuẩn an toàn tập đoàn (sau đây gọi là Tiêu chuẩn).

Nhiều doanh nghiệp công nghiệp lớn (và cả quy mô vừa) từ lâu đã thực hiện các thực hành tốt liên quan đến việc xây dựng và triển khai các Tiêu chuẩn an toàn nội bộ của riêng mình (sau đây gọi là Tiêu chuẩn). Các tiêu chuẩn này được xây dựng dựa trên kinh nghiệm hiện có, đánh giá rủi ro, phân tích các loại sự cố (tai nạn lao động, sự cố kỹ thuật, tình huống nguy hiểm, v.v.), các thực hành tốt nhất trong ngành và kinh nghiệm quốc tế. Thông thường, khi một Tiêu chuẩn như vậy được soạn thảo, ngay ở phần đầu của tài liệu đã nêu rõ rằng các yêu cầu của Tiêu chuẩn không phải là toàn diện, nhưng bao gồm các yêu cầu bắt buộc tối thiểu, bổ sung cho các yêu cầu quy định hiện hành của nhà nước và địa phương. Về bản chất, Tiêu chuẩn nhằm mục đích thống nhất và hợp nhất các yêu cầu bắt buộc chính về an toàn lao động và phòng cháy chữa cháy khi thực hiện một loại công việc nguy hiểm cụ thể (ví dụ: làm việc trên cao, công việc phát sinh nhiệt, làm việc trong không gian hạn chế, v.v.).

Và ở giai đoạn triển khai các yêu cầu của Tiêu chuẩn, vai trò của "người dẫn dắt" (nhân viên chịu trách nhiệm được chỉ định làm "lãnh đạo" quy trình triển khai các yêu cầu của Tiêu chuẩn) khác biệt rất nhiều so với giai đoạn khi Tiêu chuẩn đã được triển khai và cần thực hiện giám sát việc tuân thủ các yêu cầu — xem Bảng 1.

Bảng 1 – Vai trò của "Người dẫn dắt" Tiêu chuẩn

Căn cứ vào thực tế này, cũng như kết quả thực tế của các cuộc đánh giá nội bộ được thực hiện tại Tập đoàn ROUST, chúng tôi nhận thấy rằng các yêu cầu của Tiêu chuẩn có thể đã được triển khai, nhưng hiệu quả triển khai các yêu cầu này có thể thay đổi đáng kể giữa các cơ sở khác nhau. Ví dụ, tại Tập đoàn ROUST đã triển khai "Tiêu chuẩn về khóa an toàn thiết bị" (Tiêu chuẩn LOTO). Các "Người dẫn dắt" Tiêu chuẩn có trách nhiệm từ tất cả các cơ sở của Tập đoàn đã gửi báo cáo xác nhận rằng các yêu cầu của Tiêu chuẩn đã được triển khai: nhân viên đã được đào tạo, đã mua sắm ổ khóa và thiết bị khóa theo quy định của Tiêu chuẩn, đã xây dựng Sơ đồ khóa thiết bị (thẻ LOTO), v.v. Tuy nhiên, kết quả đánh giá nội bộ cho thấy không phải tất cả các vận hành viên đã qua đào tạo về Tiêu chuẩn LOTO đều biết và tuân thủ đầy đủ 6 bước khóa thiết bị, không phải tất cả vận hành viên đều được đào tạo lại theo quy định của Tiêu chuẩn, tại một số khu vực cụ thể còn thiếu một phần ổ khóa và/hoặc thiết bị khóa, dẫn đến việc thực tế không thể thực hiện công việc một cách an toàn khi thiết bị được đưa ra sửa chữa, v.v. Điều này đã thúc đẩy chúng tôi triển khai các bảng kiểm tra (checklist) chi tiết, được xây dựng theo nguyên tắc "đánh giá mức độ trưởng thành của tổ chức" để đánh giá mức độ tuân thủ hiện tại của cơ sở đối với các yêu cầu của Tiêu chuẩn tập đoàn. Thông qua các bảng kiểm tra này, rất dễ dàng để xác định chính xác điểm yếu của cơ sở đối với một Tiêu chuẩn cụ thể và những gì cần phải cải thiện.

Tại sao Tập đoàn ROUST lại đi đến kết luận rằng một hệ thống đánh giá sự tuân thủ các yêu cầu Tiêu chuẩn như vậy là cần thiết?

Chúng tôi đã xác định rằng tất cả các yêu cầu của Tiêu chuẩn có thể được chia thành 3 nhóm – Bảng 2.

Bảng 2 – Phân chia các yêu cầu của Tiêu chuẩn theo nhóm

Như tôi đã nêu ở trên, các Tiêu chuẩn an toàn xác định rõ ràng những biện pháp và yêu cầu nào phải được triển khai và thực hiện để giảm thiểu tối đa rủi ro xảy ra tai nạn, sự cố và các tình huống nguy hiểm khác. Tuy nhiên, các Tiêu chuẩn không mô tả hoặc chứa đựng thông tin về việc các yêu cầu đó phải được triển khai như thế nào. Chính khía cạnh này cho phép chúng ta đánh giá hiệu quả thông qua bảng kiểm tra được xây dựng trên phương pháp "đánh giá mức độ trưởng thành của tổ chức".

Bảng kiểm tra đánh giá sự tuân thủ các yêu cầu của Tiêu chuẩn là một danh mục các yêu cầu quy định trong Tiêu chuẩn, được chia thành ba danh mục rủi ro – Bảng 3.

Bảng 3 – Các danh mục rủi ro

Đồng thời, bảng kiểm tra cũng quy định hệ thống đánh giá 5 điểm ("đánh giá mức độ trưởng thành") – Bảng 4, trong đó:

• 0 – Hoàn toàn không tuân thủ
• 2 – Tuân thủ cơ bản
• 3 – Tuân thủ một phần
• 4 – Tuân thủ đáng kể
• 5 – Tuân thủ hoàn toàn

Bảng 4 – Hệ thống đánh giá

Thông qua các ví dụ cụ thể, tôi muốn chỉ ra cách thức phương pháp đánh giá này cho phép đo lường hiệu quả triển khai các yêu cầu khác nhau của Tiêu chuẩn, lấy ví dụ từ "Tiêu chuẩn về vận hành an toàn thiết bị xếp dỡ".

Bảng 5 – Yêu cầu (Mức độ 3)

Bảng 6 – Yêu cầu (Mức độ 2)

Bảng 7 – Yêu cầu (Mức độ 1)

Kết quả cuối cùng sau khi đánh giá bằng bảng kiểm tra được xây dựng theo nguyên tắc "đánh giá mức độ trưởng thành", chúng ta sẽ hiểu được mức độ hiệu quả trong việc triển khai từng yêu cầu cụ thể của Tiêu chuẩn.

Thưa các đồng nghiệp, các bạn đánh giá hiệu quả triển khai các Tiêu chuẩn an toàn tại cơ sở của mình như thế nào? Các bạn nghĩ sao về việc sử dụng phương pháp đánh giá này khi kiểm tra các yêu cầu của Tiêu chuẩn An toàn?