Celem stosowania aktywnych praktyk podczas szkoleń jest przeprowadzenie pracownika od stanu „Nie chcę, nie potrzebuję tego” do stanu „Podoba mi się sam proces!”.
Amerykańscy psycholodzy Edward Deci i Richard Ryan doszli do wniosku, że między motywacją wewnętrzną a zewnętrzną nie ma wyraźnej granicy i możliwe są przejścia. Przedstawili oni koncepcję, według której motywacja stanowi kontinuum, w ramach którego może zachodzić ewolucja od braku motywacji do motywacji wewnętrznej poprzez różne stadia motywacji zewnętrznej.
Pierwszy etap — amotywacja — to stan, w którym człowiek nie ma chęci do działania. Przyczynami mogą być poczucie bezsensu danej czynności, brak kompetencji w jej zakresie lub brak wiary w to, że włożony wysiłek przyniesie rezultat.
Najbardziej prymitywny etap motywacji zewnętrznej można nazwać regulacją zewnętrzną, w której zachowanie próbuje się kształtować poprzez nagrody i kary, a kontrolę nad nim sprawuje otoczenie zewnętrzne i inni ludzie.
Regulacja introjekcyjna — występuje wtedy, gdy motywacja zewnętrzna została częściowo zinternalizowana (nie chcę, ale muszę). Działania są podejmowane, aby uniknąć poczucia winy, wstydu, lęku lub na przykład po to, by poczuć dumę, zachować lub poprawić samoocenę.
Regulacja identyfikacyjna — gdy motywacja zewnętrzna jest uświadamiana jako zewnętrzna, ale zostaje utożsamiona z ważnymi wewnętrznymi pobudkami. Pracownik postrzega działanie jako własny wybór, zaczyna cenić aktywność, którą wcześniej wykonywał pod zewnętrzną kontrolą, i uznaje za właściwe zachowania, które wcześniej były narzucone z zewnątrz. Na przykład: pracownik został raz zaangażowany w przegląd i opiniowanie instrukcji HSE; w trakcie tego procesu jego sugestie zostały uwzględnione w nowej wersji dokumentu, co sprawia, że później sam chce brać udział w opiniowaniu instrukcji, a czynność ta staje się wartością samą w sobie. Im bliżej etapu identyfikacji znajduje się człowiek, tym większe wykazuje zainteresowanie i czerpie satysfakcję z działania, dążąc do osiągania wyników.
Regulacja zintegrowana — połączenie motywacji wewnętrznej i zewnętrznej. Pracownik czerpie przyjemność z aktywności wykonywanej w celu osiągnięcia zewnętrznego celu. Jest to najbardziej autonomiczna i samostanowiąca forma motywacji zewnętrznej. Przykładem takiej samoregulacji jest pełnomocnik ds. HSE. Na tym etapie można zaobserwować duże zaangażowanie w proces, lepszą jakość wykonania, wyższe osiągnięcia oraz tendencję do kontynuowania działań.
Motywacja wewnętrzna.
Zachowanie motywowane wewnętrznie ułatwia wykonywanie zadań, sprzyja wybieraniu trudniejszych wyzwań oraz wywołuje poczucie radosnego podekscytowania i satysfakcji z pracy. Może ono trwać długo nawet przy braku zewnętrznych wzmocnień. W każdym rodzaju aktywności dana osoba może rozpocząć proces od dowolnego etapu — nie zawsze musi on zaczynać się od amotywacji.