Zapobieganie wypadkom przy pracy na podstawie oceny zgodności komunikacyjnej

Czynnik ludzki i komunikacja w HSE

Pomimo rozwoju technologii i automatyzacji procesów, wskaźnik wypadków przy pracy pozostaje znaczny. Analiza materiałów z dochodzeń powypadkowych często wskazuje na osławiony „czynnik ludzki”. W swoim wystąpieniu Natalia Kałmykowa, zastępca kierownika działu HSE w „Ajax Engineering”, szczegółowo analizuje, co kryje się za tym pojęciem, i udowadnia, że jedną z kluczowych, choć często nieoczywistych przyczyn tragedii jest brak zgodności komunikacyjnej w zespole.

Prelegentka podaje przykłady rzeczywistych wypadków podczas wykonywania prac niebezpiecznych gazowo, gdzie ignorowanie ostrzeżeń współpracowników, niewystarczający autorytet kierownika lub nieumiejętność właściwego przekazania informacji o zagrożeniu doprowadziły do ciężkich i śmiertelnych skutków. Te przypadki wyraźnie pokazują, że klimat psychologiczny i zdolność pracowników do skutecznej interakcji ze sobą to nie abstrakcyjne pojęcia, ale krytycznie ważne elementy bezpieczeństwa przemysłowego.

Matematyczne uzasadnienie przyczyn wypadków

W celu zidentyfikowania głębokich przyczyn wypadków prelegentka przeprowadziła zakrojone na szeroką skalę badanie, analizując ponad 1500 wypadków w ciągu 20 lat w jednostkach kompleksu paliwowo-energetycznego. Zastosowanie aparatu matematycznego, w szczególności analizy korelacji Pearsona, pozwoliło ujawnić nieoczywiste prawidłowości.

Na przykład badanie wykazało, że zmianowy system pracy (praca rotacyjna) jest najbardziej narażony na wypadki, co można wytłumaczyć długotrwałą izolacją społeczną. Co ciekawe, najniebezpieczniejszym dniem tygodnia okazała się środa — dzień, w którym po otrzymaniu zadań i wydaniu pozwoleń na pracę rozpoczyna się bezpośrednie wykonywanie robót. Zastosowanie metody „5 dlaczego” oraz budowa skal zdarzeń i warunków potwierdziły: brak zgodności komunikacyjnej jest pierwotną przyczyną większości wypadków związanych z niezadowalającą organizacją pracy.

Zautomatyzowany system oceny zgodności

Opierając się na uzyskanych danych, Natalia opracowała zautomatyzowany system oprogramowania do oceny zgodności komunikacyjnej pracowników. Platformą eksperymentalną do jego wdrożenia było przedsiębiorstwo „Gazprom transgaz Jugorsk”.

System działa w kilku etapach:

• Identyfikacja cech przywódczych: Pracownicy przechodzą test (128 pytań), który określa ich skłonność do dominacji, agresji lub życzliwości. Pozwala to zidentyfikować nieformalnych liderów, którzy mogą zarówno powstrzymać współpracowników przed niebezpiecznymi działaniami, jak i sprowokować konflikt.
• Badanie socjometryczne: Pracownicy są proszeni o wybranie współpracowników, z którymi chcieliby lub, wręcz przeciwnie, kategorycznie nie chcieliby pracować. Ten etap ujawnia ukryte konflikty i poziom spójności zespołu.
• Tworzenie optymalnych brygad: Na podstawie uzyskanych wskaźników program proponuje optymalny skład zmian, wykluczając koncentrację kilku wyraźnych liderów w jednym zespole i identyfikując pracowników wymagających adaptacji.

Warto zauważyć, że znalezienie się pracownika w „czerwonej strefie” (odrzucenie przez zespół) nie jest powodem do zwolnienia. Program oferuje zestaw działań adaptacyjnych: szkolenia, rozmowy z psychologiem, dodatkowe kształcenie. Celem jest nawiązanie komunikacji, a nie pozbycie się specjalisty.

Praktyczne wyniki i perspektywy wdrożenia

Wdrożenie systemu przyniosło imponujące rezultaty. W jednostkach, w których korzystano z programu, od 2021 roku nie odnotowano ani jednego wypadku. Ponadto średni czas wykonywania zadań produkcyjnych skrócił się o 12%, a zadowolenie z relacji interpersonalnych w zespole wzrosło o 15%.

Prelegentka podkreśla, że to narzędzie ma zastosowanie nie tylko w branży naftowo-gazowej, ale także w budownictwie, górnictwie, hutnictwie, a także w ochronie zdrowia (do tworzenia zespołów operacyjnych) i edukacji. Wdrożenie nie wymaga znacznych nakładów finansowych, opierając się na istniejących zasobach kadrowych i sprzętowych przedsiębiorstwa.

Czego dowiesz się z tego webinarium:

• Jak brak zgodności komunikacyjnej w zespole prowadzi do ciężkich wypadków?
• Jakie czynniki (staż pracy, tryb pracy, dzień tygodnia) statystycznie najsilniej wpływają na ryzyko wypadków?
• Jak działa zautomatyzowany system oceny klimatu psychologicznego i identyfikacji liderów?
• Jak prawidłowo dobierać składy brygad produkcyjnych, aby zmniejszyć konfliktowość i zwiększyć bezpieczeństwo?
• Jakie działania adaptacyjne pomogą zintegrować „problemowych” pracowników z zespołem bez konieczności zwolnień?