Tôi từng muốn tìm một bài thuyết trình hay về HSE trên mạng nhưng rồi cảm thấy thất vọng. Những bài thuyết trình về HSE được chia sẻ công khai thường gây phản cảm về mặt thị giác và dập tắt mọi hứng thú học tập. Thông tin văn bản đồ sộ, nhồi nhét thêm các hình ảnh minh họa kiểu "người nhảy múa" rẻ tiền. Nhìn vào một bài thuyết trình như vậy, ta có thể thấy ngay thái độ của người sử dụng đối với công tác HSE.
Các lỗi cơ bản:
👎 Thiếu sự thấu hiểu về đối tượng mục tiêu, không biết thông tin trong bài thuyết trình dành cho ai. Điều này dẫn đến sự khập khiễng hoàn toàn giữa hình ảnh và nội dung văn bản.
Hãy tự mình đánh giá, cùng một khuyến nghị về việc khám sức khỏe định kỳ sẽ có cách diễn đạt khác nhau cho các đối tượng khác nhau:
Đối với nhân viên - hãy kiểm tra tình trạng thể chất của bạn tại buổi khám sức khỏe hàng năm; nếu bạn cảm thấy không khỏe trước khi bắt đầu hoặc trong quá trình làm việc, hãy báo ngay cho quản lý (tổ trưởng, quản đốc).
Đối với quản lý - hãy tìm hiểu về tình trạng thể chất và sức khỏe của nhân viên trước khi bắt đầu công việc. Nghiêm cấm để nhân viên thực hiện các công việc có nguy cơ cao nếu họ có chống chỉ định hoặc đang không khỏe. Điều này có thể dẫn đến tai nạn lao động.
👎 Thiếu cấu trúc bài thuyết trình, thiếu mạch truyện (storytelling) - diễn giả dẫn dắt người nghe đi đâu, qua những giai đoạn nào.
Nhiều diễn giả (giảng viên hoặc chuyên gia HSE) thường chọn cách đưa ra các thuật ngữ cho người nghe. Do đó, các trang thuyết trình bị quá tải văn bản, điều này chẳng giúp ích gì cho người nghe trong việc tự bảo vệ mình hoặc bảo vệ người khác khỏi tai nạn và bệnh nghề nghiệp. Những hành động hoặc sự kiện được trình bày cụ thể trong tiêu đề slide sẽ hướng sự chú ý của người nghe vào những giá trị thực tiễn. Đó chính là cách tạo ra mạch truyện (storytelling).
👎 Thiếu các sự kiện được lựa chọn kỹ lưỡng để làm nổi bật vấn đề. Đó có thể là những con số và hình ảnh có sức thuyết phục tuyệt đối. Nhưng thông thường, điều này rất hiếm trong các bài thuyết trình về HSE. Chỉ toàn chữ là chữ, phần lớn được trích dẫn từ Bộ luật Lao động.
Theo tôi, đây là vấn đề nhức nhối nhất. Những con số chỉ có ý nghĩa khi chúng liên quan mật thiết đến đối tượng mà bài thuyết trình hướng tới. Thống kê tai nạn lao động trên thế giới hay trong nước ít gây tác động hơn nhiều so với số liệu thực tế tại chính đơn vị mình. Để làm được điều này, đừng ngại thu thập dữ liệu, và trước hết, hãy xác định định dạng thu thập và xử lý dữ liệu để sử dụng khi phân tích các tình huống thực tế.
Điều quan trọng là bạn nên học cách làm việc với dữ liệu, ít nhất là trong Excel, hoặc cao hơn là thử tạo bảng điều khiển (dashboard), ví dụ như trong DataLens (nhưng Excel cũng rất tốt).
Thật đáng tiếc, tôi nhận thấy một lỗ hổng lớn trong kỹ năng làm việc với dữ liệu trong Excel. Việc không phân biệt được sự khác nhau giữa giá trị "30" và "30." dẫn đến kết quả sai lệch hoàn toàn không thể sử dụng, hoặc gây thêm việc cho người lập báo cáo phân tích, dù đó chỉ là một báo cáo nhỏ.
Ba quy tắc để có một bài thuyết trình tốt: