Trình điều hướng rủi ro: công cụ CNTT giúp cứu sống con người và tiết kiệm ngân sách như thế nào

Các doanh nghiệp công nghiệp thường đối mặt với một nghịch lý: hàng nghìn vi phạm được đóng lại mỗi quý trong nhật ký điện tử, nhưng tỷ lệ tai nạn lao động lại giảm chậm và những sai phạm tương tự cứ lặp đi lặp lại. Nguyên nhân nằm ở việc chỉ xử lý phần ngọn mà không phân tích nguyên nhân gốc rễ, cùng với sự tách biệt của công nhân khỏi các hệ thống CNTT. Chuyên gia đào tạo chính về rủi ro của PJSC MMK Oksana Angold phân tích cách một liên hợp luyện kim với tổng nhân sự toàn tập đoàn lên tới 56.800 người đã chuyển đổi từ việc ghi nhận lỗi mang tính đối phó sang quản trị mối nguy có ý thức thông qua công cụ CNTT tự phát triển mang tên “Trình điều hướng rủi ro”. Kể từ khi triển khai phương pháp tiếp cận dựa trên rủi ro, hơn 40.000 rủi ro đã được phát hiện tại doanh nghiệp, trong đó khoảng 90% đã được đưa vào trạng thái kiểm soát.

Tại sao sổ giao ca ghi nhận vi phạm không ngăn chặn được sự tái diễn

Trước khi ra mắt sản phẩm mới, nhà máy sử dụng phân hệ bàn giao ca. Dữ liệu thống kê quý I năm 2026 đã cho thấy rõ sự khác biệt giữa hai cách tiếp cận: sổ giao ca ghi nhận 7.451 vi phạm (đã khắc phục 7.277), trong khi “Trình điều hướng rủi ro” trong cùng kỳ đã phát hiện 523 rủi ro và xây dựng 1.139 biện pháp xử lý. Cuộc đánh giá hệ thống cũ đã bóc tách ba vấn đề mang tính hệ thống:

• Chỉ xử lý hậu quả thay vì nguyên nhân gốc rễ: 62% vi phạm (4.600 trường hợp) được đóng một cách hình thức. Ví dụ, vết dầu tràn trên bệ con lăn được ghi nhận và lau sạch năm lần trong năm tuần mà không khắc phục chính điểm rò rỉ. Chỉ trong một quý đã phát hiện hơn 200 sự không phù hợp lặp lại tương tự, làm giảm động lực của nhân sự.
• Công nhân hoàn toàn không được tham gia: chỉ đội ngũ kỹ sư và cán bộ kỹ thuật mới có quyền truy cập hệ thống, vì vậy công nhân chỉ báo cáo miệng các bất cập cho cấp quản lý mà không nhận được phản hồi minh bạch.
• Đánh đồng mức độ của mọi ghi nhận: do thiếu thang đo mức độ nghiêm trọng, các hư hỏng thiết bị lớn cũng có cùng mức ưu tiên với những thiếu sót nhỏ, dẫn đến việc chúng bị tồn đọng không được giải quyết ở cấp công đoạn.

Kiến trúc của “Trình điều hướng rủi ro” và các rào cản chống bệnh hình thức

Ứng dụng di động và web mới được thiết kế chuyên biệt theo nhu cầu của công nhân tại các phân xưởng và nhân viên của nhà thầu chính — Công ty Dịch vụ Hợp nhất (United Service Company), đơn vị trực tiếp xử lý các rủi ro. Công cụ này được xây dựng dựa trên bốn cơ chế thực tiễn:

• Định vị chính xác và trực quan hóa: mặt bằng của các đơn vị được phối hợp cùng các phân xưởng chia nhỏ thành các khu vực và phân khu theo từng trục và nhịp nhà xưởng. Người lao động dùng điện thoại thông minh đính kèm ảnh chụp chi tiết yếu tố nguy hiểm và ảnh toàn cảnh khu vực, đồng thời mô tả nguyên nhân và hậu quả.
• Ma trận đánh giá tự động: hệ thống tự tính toán mức độ nghiêm trọng của rủi ro theo thang màu từ xanh lá đến đỏ. Thuật toán đối chiếu mức độ nghiêm trọng của hậu quả và xác suất xảy ra dựa trên dữ liệu thống kê sự cố của nhà máy trong ba năm gần nhất gắn với từng sự kiện nguy hiểm cụ thể.
• Biện pháp bù đắp và rào cản kiểm tra tái phát sau hai tháng: trong khi giải pháp kiên cố đang chờ thiết kế và phê duyệt ngân sách (như khi lắp đặt cầu thang cố định hoặc thay thế lancan lối xuống thùng rót), các biện pháp kỹ thuật tạm thời sẽ được áp dụng — bậc thang di động, nối cao khung bảo vệ và đánh giá các khu vực lân cận. Hai tháng sau khi đóng một rủi ro nghiêm trọng, chuyên gia đào tạo rủi ro và trưởng công đoạn sẽ kiểm tra lại hiện trường để đảm bảo vấn đề không tái phát. Nếu sự cố quay trở lại, yêu cầu sẽ được trả về để xử lý lại nhằm thay thế các biện pháp hành chính bằng giải pháp kỹ thuật.
• Dừng công việc bằng công cụ số: thủ tục từ chối thực hiện thao tác nguy hiểm được tích hợp thành một tab riêng trong ứng dụng và được quy chế bảo vệ khỏi mọi hình thức kỷ luật. Hơn 20 lần dừng việc chính thức đã giúp giải quyết cả những vấn đề tồn đọng theo mùa từ lâu. Chẳng hạn, việc một công nhân đã qua đào tạo từ chối dùng sức người để cậy lớp than đóng băng mùa đông tại cửa xả đã dẫn đến việc chế tạo các bệ chắn bảo vệ, mua sắm dụng cụ chuyên dụng và phân bổ lại thao tác với nhà thầu.

Tạo động lực không gian lận và lập ngân sách xuyên suốt

Mức độ tích cực của từng nhân viên được theo dõi trên bảng điều khiển sự tham gia với chỉ báo ba màu, nơi ghi nhận việc đào tạo, chủ động báo cáo rủi ro và dừng công việc. Khi phát hiện mối nguy thường xuyên, người lao động được tích điểm để đổi lấy hàng hóa trên cổng thông tin nội bộ, còn đối với các rủi ro nghiêm trọng sẽ có tiền thưởng: 3.000 rúp cho nhân viên xuất sắc nhất tổ và 13.000 rúp ở cấp phân xưởng. Các biện pháp trừng phạt bị loại bỏ: nếu công nhân không tự dọn giẻ lau dính dầu, họ sẽ được trao đổi nhắc nhở mang tính xây dựng, còn nếu tại công đoạn thiếu thùng chứa chuyên dụng thì hệ thống sẽ ghi nhận đó là một rủi ro về cơ sở hạ tầng.

Việc đưa ra tiền thưởng đã làm phát sinh những hành vi trục lợi: một số nhân viên cố tình dịch chuyển các tấm sàn kim loại, chụp ảnh khe hở như một mối nguy gây chấn thương nhỏ rồi đặt các tấm sàn về chỗ cũ. Để chống gian lận, ứng dụng đã bổ sung tính năng từ chối rủi ro kèm theo nhận xét của người kiểm duyệt. Đồng thời, đối với các báo cáo được chấp nhận, người gửi có thể theo dõi toàn bộ lịch sử xử lý cho đến bức ảnh xác nhận hoàn tất khắc phục cuối cùng.

Để các vấn đề nghiêm trọng không bị tắc nghẽn tại cơ sở, một chuỗi họp năm cấp đã được triển khai: từ các buổi rà soát hàng ngày tại công đoạn và hàng tuần tại phân xưởng cho đến hội đồng kỹ thuật, ủy ban quản trị rủi ro và các cuộc họp hàng quý với Tổng giám đốc. Nhờ chuỗi liên kết này, hàng loạt cảnh báo của công nhân về tình trạng mái nhà xưởng đã được tổng hợp thành bản đồ phân tích các khu vực trọng yếu và nhận được nguồn vốn mục tiêu theo biên bản chỉ đạo của lãnh đạo cao nhất, giúp tổng số vụ tai nạn lao động trong bảy tháng đầu năm 2026 giảm 7%.

Những điều bạn sẽ nắm được từ bài trình bày này

• Tại sao khi 97% vi phạm trong sổ giao ca đã được khắc phục trên giấy tờ thì vẫn có tới 62% vấn đề tái diễn, và làm thế nào để phá vỡ vòng luẩn quẩn này.
• Cách thức hoạt động của thuật toán tự động tính toán mức độ nghiêm trọng của rủi ro dựa trên dữ liệu thống kê sự cố trong ba năm và danh mục phân loại sự kiện nguy hiểm.
• Cách tổ chức kiểm soát chống tái phát rủi ro nghiêm trọng sau hai tháng và đảm bảo an toàn cho công đoạn trong thời gian chờ xây dựng các giải pháp thiết kế.
• Làm thế nào để ngăn chặn hành vi cố tình tạo dựng rủi ro giả nhằm lấy tiền thưởng và điểm tích lũy mà không làm mất đi tính minh bạch của luồng phản hồi.
• Cách kết nối các báo cáo của nhân sự trực tiếp sản xuất và nhà thầu dịch vụ với việc phân bổ ngân sách thông qua chuỗi họp năm cấp.