W toku swojej działalności analizowałem najlepsze podejścia do szkolenia personelu w obszarze BHP. Szczególną uwagę zwróciłem na podejście zadaniowe z wykorzystaniem nowoczesnych technologii edukacyjnych jako fundament podnoszenia jakości kształcenia kadry kierowniczej i specjalistów HSE. Przedstawiono również zasady wdrażania podejścia zadaniowego w szkoleniach HSE dla kadry zarządzającej i specjalistów. Istotnym rezultatem przestrzegania zasad podejścia zadaniowego jest kształtowanie kultury bezpieczeństwa pracy, która odgrywa znaczącą rolę w obniżaniu poziomu chorób zawodowych i wypadkowości w przedsiębiorstwach, a także w budowaniu efektywnego systemu zarządzania HSE w organizacji.
Podstawą skutecznego funkcjonowania systemu zarządzania HSE, a co za tym idzie – ograniczania poziomu chorób zawodowych i wypadków przy pracy, jest posiadanie wysoko wykwalifikowanych specjalistów w dziedzinie bezpieczeństwa, co bezpośrednio zależy od poziomu kompetencji kierownictwa organizacji w tym zakresie. Zgodnie z przepisami Federacji Rosyjskiej wszyscy pracownicy, w tym kadra kierownicza i specjaliści, są zobowiązani do odbycia szkolenia i sprawdzenia wiedzy z zakresu wymagań BHP w trybie określonym przez Rząd FR [art. 225 Kodeksu Pracy FR]. Jednak zdaniem wielu ekspertów w tej dziedzinie „istnieją pewne niedociągnięcia związane z jakością prezentacji materiałów wykładowych, formalnym procesem organizacji szkoleń oraz brakiem lub słabym wykorzystaniem nowoczesnych metod i technologii nauczania. Głównymi przyczynami tych braków są: szerokie angażowanie do nauczania mało kompetentnych specjalistów o powierzchownej wiedzy z zakresu BHP, nieposiadających doświadczenia pedagogicznego; niewystarczające wyposażenie organizacji szkoleniowych w nowoczesne środki techniczne wspierające proces dydaktyczny”. Można zatem stwierdzić, że istnieje problem podnoszenia jakości szkoleń kadry kierowniczej i specjalistów, oparty na wypracowaniu niezbędnych kompetencji: wiedzy, umiejętności i zdolności zgodnych ze standardem zawodowym. Rozwiązywanie praktycznych zadań, umiejętność prawidłowego stosowania przepisów prawnych oraz szybkie reagowanie na sytuacje zagrażające bezpieczeństwu pracowników wymaga nie tylko doświadczenia życiowego, ale także określonych umiejętności, które można zdobyć w procesie szkolenia zorientowanego na praktykę, opartego na zasadach podejścia zadaniowego oraz rozwoju twórczego i konstruktywnego myślenia. Ponieważ „tylko poprzez własną działalność człowiek przyswaja naukę i kulturę, sposoby poznawania i przekształcania świata, kształtuje i doskonali cechy osobowe”, proces uczenia się należy zorganizować tak, aby uczestnicy samodzielnie wykazali aktywność w procesie edukacyjnym. Pod pojęciem podejścia zadaniowego, opracowanego w pracach L.S. Wygotskiego, A.N. Leontjewa, W.W. Dawydowa i innych, rozumie się taki sposób organizacji aktywności uczących się, w którym biorą oni czynny udział w procesie dydaktycznym, a wiedzę „zdobywają” (tj. wypracowują w procesie rozwiązywania postawionych zadań) samodzielnie, a nie po prostu otrzymują ją od wykładowców. Koncepcja uczenia się przez działanie została zaproponowana już na początku XX wieku przez amerykańskiego naukowca J. Deweya i zakładała naukę oraz poznanie poprzez pokonywanie trudności i rozwiązywanie praktycznych problemów. Podstawą podejścia zadaniowego nie jest zestaw technologii edukacyjnych, lecz pewna baza metodologiczna określająca kierunek aktywności uczących się.
Aby realizować efektywne szkolenie w oparciu o podejście zadaniowe, należy przestrzegać określonych zasad dydaktycznych:
Przy uwzględnieniu tych zasad rozwiązywanie postawionych zadań staje się integralną częścią działalności. Zasady podejścia zadaniowego można realizować poprzez organizację np. gier biznesowych. W tym czasie następuje kształtowanie zarówno określonych cech behawioralnych (rozwój kultury bezpieczeństwa pracy), jak i umiejętności strategicznych, istotnych dla prognozowania w obszarze bezpieczeństwa. W teorii takiej działalności wyróżnia się czynności wyznaczania celów, programowania, planowania, kontroli i oceny, a z perspektywy samej działalności – czynności przekształcające, wykonawcze i kontrolne. Dużą wagę w ogólnej strukturze kształtowania aktywności przywiązuje się do działań samokontroli i samooceny. Proces szkolenia kadry kierowniczej i specjalistów będzie ukierunkowany na rozwój kultury bezpieczeństwa, ponieważ koncentruje się na kształtowaniu świadomości uczącego się – a mianowicie, że organizacja HSE i bezpieczeństwa produkcji nie jest zestawem określonych wymogów, lecz konkretną postawą życiową i ważnym elementem funkcjonowania jako całości, gdzie wiedza jest zdobywana w kontekście modelu przyszłej i obecnej działalności.