Obchód liniowy – narzędzie do rozwiązywania problemów, a nie szukania winnych
Każdy specjalista w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (HSE) wie, że aby zapobiegać wypadkom, konieczne jest regularne prowadzenie działań profilaktycznych pozwalających na identyfikację odchyleń, które mogą prowadzić do negatywnych skutków. Odchyleniami tymi mogą być zarówno niebezpieczne działania i warunki, jak i podstawowe przyczyny wystąpienia wypadku. Jednym z uniwersalnych narzędzi, szeroko stosowanych przez wiele przedsiębiorstw, jest tak zwany „Obchód liniowy” (LO). Głównymi zadaniami tego narzędzia są zapobieganie wypadkom, profilaktyka urazów przy pracy, wykrywanie niezgodności oraz odchyleń od norm. Główny sens tej metody polega na dokładnym sprawdzeniu stanowisk pracy, terenu hal i obszarów przyległych, a także ocenie pracy urządzeń i sposobu wykonywania zadań przez personel. W centrum uwagi znajdują się zarówno warunki zewnętrzne, jak i działania pracowników, co pozwala na identyfikację i eliminację potencjalnych zagrożeń.
Aby obchód liniowy nie zmienił się w narzędzie do szukania winnych i nie stał się elementem karnym w strukturze zapewnienia bezpieczeństwa, można w niego wbudować szereg proaktywnych narzędzi, które „podkręcą” obchód, czyniąc go instrumentem do poszukiwania rozwiązań problemów i nawiązywania komunikacji między pracownikami a kadrą kierowniczą. Pomoże to również zaangażować pracowników w kwestie bezpieczeństwa, ucząc ich dostrzegania ryzyk. Jednym z takich narzędzi może stać się „Polowanie na ryzyka”. Integrując te dwa narzędzia, będziemy mogli przesunąć środek ciężkości z wykrywania naruszeń na poszukiwanie rozwiązań zapobiegających ich powstawaniu. Staje się to możliwe, ponieważ „Polowanie na ryzyka”, w przeciwieństwie do obchodu liniowego, jest procesem identyfikacji konkretnie ryzyk na terenie firmy siłami grup roboczych, w celu opracowania środków eliminujących wykryte odchylenia i zapobiegających ich ponownemu wystąpieniu. Przy identyfikacji ryzyk zastanawiamy się, jak człowiek może ucierpieć i jak tego uniknąć, natomiast gdy mówimy o naruszeniu, zadajemy jedynie pytanie: „Kto to zrobił?”. Znalezienie winnego jest łatwe, ale nie daje nam to rozwiązania problemu.
Walka z rutyną i „zamazanym spojrzeniem”
„Polowanie na ryzyka” rozwiązuje jeszcze jedno ważne zadanie. Możemy zidentyfikować nie tylko problem leżący „na powierzchni”, ale także znaleźć i zarejestrować ryzyka ukryte na pierwszy rzut oka. A jak powstają te ukryte ryzyka i jak je znaleźć?
Ryzyko staje się niewidoczne dopiero wtedy, gdy przebywamy w jego pobliżu przez odpowiednio długi czas i pojawia się efekt „zamazanego spojrzenia”. Mówiąc prościej, jeśli człowiek długo pracuje z określonym zagrożeniem i nic się nie działo, staje się to normą. Pracownik przestaje wyraźnie odczuwać niebezpieczny czynnik, nawet jeśli rozumie, że on istnieje. W walce z ukrytymi ryzykami pomagają nam „Polowania krzyżowe”. Polegają one na tym, że pracownicy jednego działu według określonego harmonogramu przychodzą do innego działu, gdzie przeprowadzają „Polowanie”. Pozwala to nam nie tylko pozbyć się rutyny, ale także maksymalnie zaangażować zespół w proces poszukiwania ryzyk na „obcym terenie”. Tym samym usuwamy z głów personelu trwałe, błędne przekonanie – „To nie moje, nie będę się tym zajmować” – i przekształcamy je w: „Każde ryzyko jest ważne, pracownik może ucierpieć, jeśli nie naświetlę problemu”.
Szkolenie i angażowanie pracowników
Aby narzędzie „Polowanie na ryzyka” działało efektywnie, niezbędne jest szkolenie i stałe wsparcie personelu ze strony trenerów oraz specjalistów ds. zarządzania ryzykiem zawodowym. W firmie Metalloinvest takie konsultacje odbywają się regularnie dla wszystkich szczebli kierowniczych, a personel operacyjny przechodzi kurs wprowadzający z zakresu podejścia opartego na ryzyku, co pozwala znacznie zwiększyć efektywność stosowania metody. Angażujemy pracowników w proces zapewnienia bezpieczeństwa poprzez proste przekonania, które zaszczepiamy w ich umysłach:
Dla każdego pracownika ocena i identyfikacja ryzyk powinny stać się nawykiem i naturalnym procesem zintegrowanym z codzienną pracą. W ten sposób metoda „Polowanie na ryzyka” pomaga czynić życie bezpieczniejszym nie tylko w produkcji, ale i w codziennej działalności pracowników.
Wyniki pracy i priorytety firmy
Stosowanie takiego narzędzia jak „Polowanie na ryzyka” pomaga nie tylko wykrywać i eliminować oczywiste oraz ukryte ryzyka, ale także szukać przyczyn źródłowych ich powstawania, co pozwala zmniejszyć prawdopodobieństwo ich ponownego wystąpienia. W okresie od 2022 do października 2024 roku dzięki „Polowaniu na ryzyka” w zakładach firmy Metalloinvest odnotowano ponad 32 000 ryzyk, z czego ponad 240 to ryzyka śmiertelne (z których 190 zminimalizowano lub wyeliminowano, a dla pozostałych opracowano i wdrożono środki kompensacyjne, które pozostają pod kontrolą do momentu ich usunięcia). Opracowano ponad 95 000 działań skierowanych na eliminację właśnie przyczyn źródłowych powstawania tych ryzyk, co pozytywnie wpłynęło na spadek wypadkowości w firmie.
Ochrona życia i zdrowia pracowników jest priorytetem dla firmy Metalloinvest. W tym celu wykorzystywane są wszystkie dostępne zasoby organizacyjne, administracyjne i techniczne, aby kształtować kulturę bezpiecznych zachowań w pracy i poza nią.