Văn hóa an toàn và vai trò lãnh đạo trong công tác HSE

Trong thế giới hiện đại, nơi tiến bộ công nghệ và đổi mới không ngừng biến đổi các quy trình sản xuất, các vấn đề về HSE (Sức khỏe, An toàn và Môi trường) đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Bằng cách tập trung vào an toàn và sức khỏe của người lao động, các công ty không chỉ tuân thủ các yêu cầu pháp lý mà còn thể hiện trách nhiệm xã hội, cam kết phát triển bền vững và sự quan tâm đến nhân viên của mình. Trong bối cảnh này, vai trò lãnh đạo trong HSE trở nên đặc biệt quan trọng, vì chính những người quản lý là người định hướng và tạo ra bầu không khí cho toàn bộ văn hóa an toàn trong tổ chức.

Điều kiện sản xuất hiện đại không chỉ đặc trưng bởi công nghệ cao mà còn bởi thị trường lao động không ngừng thay đổi, quá trình toàn cầu hóa và các yêu cầu ngày càng cao về trách nhiệm môi trường và xã hội. Trong môi trường năng động như vậy, các vấn đề HSE trở nên phức tạp và đa diện hơn, đòi hỏi các nhà lãnh đạo không chỉ tuân thủ các quy chuẩn và tiêu chuẩn hiện có mà còn phải liên tục tìm kiếm các phương pháp đổi mới để đảm bảo an toàn và sức khỏe cho nhân viên.

Sự cam kết của các nhà lãnh đạo công ty đối với các nguyên tắc HSE không chỉ tạo nền tảng cho một hệ thống an toàn hiệu quả mà còn là yếu tố quan trọng trong việc xây dựng hình ảnh tích cực của công ty như một nhà tuyển dụng có trách nhiệm và hấp dẫn. Điều này góp phần thu hút những nhân viên tài năng, tăng cường lòng trung thành của họ và giảm tỷ lệ nghỉ việc, vốn là khía cạnh then chốt cho sự thành công của bất kỳ tổ chức nào trong nền kinh tế hiện đại.

Vai trò lãnh đạo trong HSE phải bắt đầu từ cấp quản lý cao nhất. Sự cam kết của các nhà lãnh đạo đối với các nguyên tắc an toàn và bảo vệ sức khỏe tại nơi làm việc đóng vai trò là chất xúc tác để hình thành văn hóa doanh nghiệp tương ứng.

Những nhà lãnh đạo thể hiện rõ ràng sự cam kết của mình đối với HSE sẽ thiết lập các tiêu chuẩn cho toàn bộ tổ chức. Điều này bao gồm các hành động thực tế như trực tiếp tham gia vào các thực hành an toàn, phân bổ nguồn lực cho các chương trình HSE và đảm bảo nhân viên được tiếp cận với các chương trình đào tạo và nâng cao trình độ. Khi lời nói của nhà lãnh đạo đi đôi với việc làm trong vấn đề an toàn, nó sẽ tạo nền tảng cho một nền văn hóa nơi an toàn trở thành ưu tiên hàng đầu ở mọi cấp độ.

Vậy tiêu chí để xác định mức độ văn hóa an toàn là gì, và liệu có thể đo lường được nó không? Hoàn toàn có thể, và có một số phương pháp luận cho việc này.

Hãy xem xét tầm quan trọng của vai trò lãnh đạo của người quản lý trong các vấn đề HSE thông qua ví dụ về "Thang đo văn hóa an toàn" của Patrick Hudson. Theo phương pháp này, văn hóa an toàn của một tổ chức được chia thành năm cấp độ: bệnh lý, phản ứng, tính toán, tiên phong và sáng tạo (Hình 1).

Mỗi cá nhân đều nằm trên một trong những bậc thang này. Điều này phụ thuộc vào kinh nghiệm sống, thái độ đối với công việc và cuộc sống của họ. Đồng thời, những nhân viên mới thường tiếp nhận các chuẩn mực hành vi đã hình thành trong tập thể và làm theo. Quy tắc này hoạt động theo cả hai hướng - tích cực và tiêu cực. Điều này là do nhân viên không muốn trở thành "con cừu đen" và tách rời khỏi tập thể.

Thông thường, các tổ chức đặt ra các chỉ số như "Không tai nạn lao động", "Không sự cố liên quan đến an toàn sản xuất". Các chuyên gia HSE lập kế hoạch hình thành văn hóa an toàn tại nơi sản xuất, nhưng đáng tiếc là không phải lúc nào các chỉ số và kế hoạch này cũng được thực hiện.

Trong tình huống này, cần tìm hiểu xem các nhà lãnh đạo của tổ chức đang ở cấp độ nào trên thang đo văn hóa an toàn. Nếu họ ở cấp độ bệnh lý hoặc phản ứng, thì không thể kỳ vọng vào bất kỳ hành động thực tế nào để giảm thiểu tai nạn và hình thành văn hóa an toàn.

Cần hiểu rằng chúng ta - những chuyên gia HSE, những nhà lãnh đạo - chỉ có thể dẫn dắt nhân viên đến mức độ văn hóa an toàn mà chính chúng ta đang đứng. Đó là lý do tại sao vai trò lãnh đạo của người quản lý trong các vấn đề an toàn lại quan trọng đến vậy.

Hãy xem xét một số bước thực tế để hình thành và phát triển văn hóa an toàn trong tổ chức.

Nêu gương cá nhân

Ảnh hưởng của các nhà lãnh đạo đặc biệt rõ rệt khi họ thể hiện sự cam kết với an toàn thông qua ví dụ cá nhân. Điều này có thể được thể hiện qua việc thường xuyên tham gia các buổi đào tạo an toàn, tuân thủ các quy trình an toàn bình đẳng như những nhân viên khác và chủ động tham gia vào các hoạt động nhằm cải thiện điều kiện làm việc. Cách tiếp cận này không chỉ nhấn mạnh tầm quan trọng của an toàn đối với ban lãnh đạo mà còn thúc đẩy nhân viên tuân theo các tiêu chuẩn và thực hành đã đề ra.

Xây dựng và triển khai chính sách an toàn

Tạo ra các nguyên tắc chính sách an toàn rõ ràng, dễ hiểu và dễ tiếp cận, nhấn mạnh ưu tiên của các vấn đề HSE trong công ty.

Tôi xin nêu ra một số công cụ đã chứng minh được hiệu quả trong thực tế:

• tuyên bố cá nhân về an toàn – đây là văn bản cam kết của Tổng giám đốc về tầm quan trọng của các vấn đề HSE, nêu rõ các quy tắc chính mà lãnh đạo và nhân viên tổ chức phải tuân thủ;
• các quy tắc then chốt (quy tắc vàng) về an toàn – tập hợp các yêu cầu cơ bản và cấp thiết nhất bắt buộc phải tuân thủ trong tổ chức.

Đào tạo và phát triển

Sự khởi xướng và hỗ trợ từ phía ban lãnh đạo doanh nghiệp đối với các chương trình giáo dục và đào tạo an toàn liên tục cho nhân viên ở mọi cấp độ. Điều quan trọng là chuyển từ thái độ đào tạo hình thức sang việc truyền đạt thực sự các kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện công việc an toàn. Quá trình này đòi hỏi sự tham gia và hỗ trợ từ những người quản lý trực tiếp.

Hiện tại, trong công ty, chúng tôi sử dụng các công cụ đào tạo nhân viên sau:

• xây dựng và sử dụng các quy trình vận hành tiêu chuẩn (SOP) – đây là tài liệu mô tả trình tự thực hiện các thao tác công nghệ đúng đắn và an toàn;
• cổng thông tin đào tạo – đây là nguồn tài nguyên nơi nhân viên tham gia các khóa đào tạo bắt buộc và bổ sung theo các chương trình đã xây dựng; ngoài ra, chúng tôi còn phát triển các video clip theo từng loại công việc, giúp tăng tốc độ đào tạo và làm cho thông tin trở nên trực quan, dễ hiểu hơn;
• tổ chức các buổi đào tạo và tập huấn trực tiếp. Chúng tôi đã xây dựng một số chương trình đào tạo trực tiếp cho nhân viên công ty. Các chương trình được chia theo cấp độ. Đối với các nhà quản lý, trọng tâm chính của đào tạo là vai trò lãnh đạo trong an toàn.

Giao tiếp và sự cởi mở

Giao tiếp cởi mở và trung thực giữa ban lãnh đạo và nhân viên đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành văn hóa an toàn. Những nhà lãnh đạo thường xuyên trao đổi với nhân viên về các chủ đề an toàn, lắng nghe các đề xuất và lo ngại của họ, đồng thời thực sự xem xét chúng, sẽ tạo ra một bầu không khí tin cậy. Điều này khuyến khích nhân viên tham gia nhiều hơn vào các quy trình HSE và chủ động tham gia ngăn ngừa sự cố.

Để thực hiện hướng đi này, chúng tôi sử dụng một số công cụ. Đầu tiên là chatbot. Hiện nay ai cũng có điện thoại và sử dụng các ứng dụng nhắn tin.

Dựa trên một trong số đó, chúng tôi đã tạo ra một chatbot về HSE, nơi nhân viên có thể báo cáo các sự cố, vi phạm, đề xuất cải tiến và truy cập cổng thông tin đào tạo. Ngoài ra, nhân viên có thể đính kèm ảnh vào báo cáo của mình.

Công cụ này cho phép phản ứng kịp thời với các tình huống khác nhau trong lĩnh vực HSE và góp phần thu hút nhân viên tham gia vào các vấn đề an toàn.

Công cụ thứ hai là đường dây trực tiếp với Tổng giám đốc: bất kỳ nhân viên nào cũng có thể gửi câu hỏi cho lãnh đạo công ty. Những câu hỏi này được thu thập và lãnh đạo sẽ đưa ra câu trả lời, sau đó được đăng trên báo nội bộ và cổng thông tin.

Phân tích sự cố

Cần tiến hành phân tích kỹ lưỡng bất kỳ sự cố hoặc tình huống suýt soát nào để xác định nguyên nhân gốc rễ và xây dựng các biện pháp khắc phục. Khi hình thành văn hóa an toàn, việc phân tích các sự cố đã xảy ra trước đó và rút ra bài học là rất quan trọng. Việc thống kê và phân tích các sự cố an toàn cho phép xác định các điểm trọng yếu nhất và tập trung sự chú ý vào việc khắc phục chúng. Hiểu được nguyên nhân gốc rễ của sự cố giúp xây dựng các biện pháp khắc phục và ngăn ngừa sự cố lặp lại vì những lý do tương tự.

Điều quan trọng là phải thông báo cho các nhà quản lý và nhân viên về các sự cố đã xảy ra và các biện pháp đã được triển khai.

Hỗ trợ đổi mới và cải tiến

Các nhà lãnh đạo cởi mở với đổi mới và không ngừng cải thiện điều kiện làm việc sẽ đóng góp đáng kể vào việc phát triển văn hóa an toàn. Điều này có thể được thể hiện qua việc hỗ trợ các sáng kiến áp dụng công nghệ mới, phương pháp đào tạo và ngăn ngừa rủi ro, cũng như sẵn sàng đầu tư vào việc hoàn thiện cơ sở hạ tầng và thiết bị để nâng cao mức độ an toàn. Việc khuyến khích cách tiếp cận đổi mới đối với an toàn cho thấy ban lãnh đạo không chỉ nỗ lực tuân thủ các quy chuẩn hiện có mà còn không ngừng tìm cách làm cho nơi làm việc trở nên an toàn hơn nữa.

Trách nhiệm và tính giải trình

Một khía cạnh quan trọng của vai trò lãnh đạo trong HSE là xây dựng một hệ thống xác định rõ ràng trách nhiệm và tính giải trình về các vấn đề an toàn. Các nhà quản lý phải chịu trách nhiệm về việc tuân thủ các quy chuẩn an toàn của mỗi nhân viên.

Việc phân tích thường xuyên các chỉ số an toàn, phản hồi từ nhân viên và ghi nhận các thành tựu trong lĩnh vực an toàn giúp duy trì mức độ trách nhiệm cao ở mọi cấp độ của tổ chức.

Thiết lập mục tiêu và giám sát

Các nhà lãnh đạo thiết lập các mục tiêu rõ ràng và có thể đo lường được trong lĩnh vực HSE và thường xuyên theo dõi việc thực hiện chúng sẽ góp phần nâng cao mức độ an toàn chung. Điều này bao gồm việc xây dựng các kế hoạch cải thiện điều kiện làm việc, thực hiện các cuộc đánh giá an toàn định kỳ và phân tích dữ liệu về tai nạn lao động để xác định và loại bỏ các rủi ro tiềm ẩn. Cách tiếp cận này cho phép không chỉ phản ứng với các vấn đề phát sinh mà còn ngăn ngừa sự xuất hiện của chúng.

Một công cụ hiệu quả đáng được nêu tên là "ủy ban an toàn" - các cuộc họp định kỳ của các nhà quản lý để thảo luận về các chỉ số an toàn lao động, các vấn đề tồn đọng và tình trạng thực hiện các dự án, biện pháp cải thiện điều kiện làm việc.

Kết luận, tôi muốn nhấn mạnh rằng việc hình thành văn hóa an toàn trong sản xuất và phát triển vai trò lãnh đạo trong HSE là một hành trình phức tạp, đòi hỏi không chỉ thời gian mà còn cả sự phát triển, học hỏi liên tục và thích ứng với những thách thức mới. Nhưng chính nhờ điều này, các công ty có thể xây dựng một tương lai nơi an toàn và sức khỏe của nhân viên là ưu tiên hàng đầu và là nền tảng cho sự thành công kinh tế lâu dài.