Doskonalenie ustawodawstwa w zakresie odtwarzania wodnych zasobów biologicznych

Holding "Rosgeologia", w ramach realizacji Strategii rozwoju bazy surowców mineralnych Federacji Rosyjskiej do 2035 roku, zatwierdzonej rozporządzeniem Rządu Federacji Rosyjskiej z dnia 22.12.2018 r. nr 2914-r, na podstawie kontraktów państwowych realizuje kompleks prac w zakresie głębokich badań sejsmicznych, a także prowadzi działania mające na celu usunięcie skutków negatywnego wpływu na wodne zasoby biologiczne i ich siedliska (dalej – działania kompensacyjne) poprzez sztuczne odtwarzanie wodnych zasobów biologicznych.

Nie negując konieczności pełnego naprawienia szkód wyrządzonych zasobom wodnym przez działalność gospodarczą, doszliśmy do wniosku, że obecnie obowiązujący mechanizm określania wielkości tych szkód oraz koszt ich naprawienia w naturze wymaga udoskonalenia.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, wysokość szkody w wodnych zasobach biologicznych jest określana na etapie planowania działalności gospodarczej. Przy czym przewidziana jest wyłącznie naturalna forma rekompensaty przewidywanej szkody w wodnych zasobach biologicznych poprzez prowadzenie sztucznego odtwarzania tych zasobów.

Wysokość szkody wyrządzonej wodnym zasobom biologicznym jest określana drogą obliczeniową zgodnie z Metodyką określania skutków negatywnego wpływu podczas budowy, przebudowy, remontów kapitalnych obiektów budowlanych, wdrażania nowych procesów technologicznych i prowadzenia innej działalności na stan wodnych zasobów biologicznych i ich siedlisk oraz opracowywania środków mających na celu usunięcie skutków negatywnego wpływu na stan wodnych zasobów biologicznych i ich siedlisk, ukierunkowanych na przywrócenie ich naruszonego stanu, zatwierdzoną zarządzeniem Federalnej Agencji ds. Rybołówstwa (Rosrybołowstwo) z dnia 06.05.2020 r. nr 238 (dalej – Metodyka).

Pomimo uregulowanego w Metodyce trybu oceny szkód wyrządzonych wodnym zasobom biologicznym, kluczowym czynnikiem w ostatecznym wyliczeniu jest subiektywna ocena organów Rosrybołowstwa w kwestii priorytetowości odtwarzania konkretnych gatunków wodnych zasobów biologicznych w zbiorniku wodnym oraz pojemności recepcyjnej zbiornika wodnego (punkt 35 Metodyki).

Takie podejście prowadzi do sytuacji, w której działania kompensacyjne zaplanowane przez podmiot gospodarczy w ścisłej zgodności z Metodyką przewidują sztuczne odtwarzanie określonych gatunków wodnych zasobów biologicznych, natomiast na etapie uzgadniania działań kompensacyjnych organ uprawniony nakłada na podmiot gospodarczy obowiązek zarybienia ilością ekwiwalentną z punktu widzenia rybackiego, ale droższych, cennych i szczególnie cennych gatunków zasobów biologicznych.

Doświadczenie AO "Rosgeo" pokazuje, że obliczenia działań kompensacyjnych wykonywane zgodnie z Metodyką przez podmioty gospodarcze i ostatecznie uzgadniane przez organy Rosrybołowstwa mogą różnić się od 3 do 9 razy.

Tym samym na podmioty gospodarcze nakładany jest obowiązek odtwarzania tych gatunków wodnych zasobów biologicznych, którym faktycznie nie wyrządzono szkody, a prowadzone działania kompensacyjne w ujęciu wartościowym nie odpowiadają wysokości szkody obliczonej zgodnie z Metodyką.

Należy również zauważyć, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości wyboru przez podmiot gospodarczy optymalnych dla niego z technicznego i ekonomicznego punktu widzenia wariantów realizacji działań kompensacyjnych (w formie naturalnej lub pieniężnej), co zwiększa obciążenie biznesu, nie osiągając przy tym rozsądnego stosunku wskaźników ekonomicznych zasobów utraconych i odtwarzanych.

W celu przezwyciężenia istniejących problemów prawnych w tym obszarze, moim zdaniem, konieczne jest wprowadzenie zmian w obowiązujących aktach prawnych:

• do art. 50 ustawy federalnej z dnia 20.12.2004 r. nr 166-FZ "O rybołówstwie i zachowaniu wodnych zasobów biologicznych", a także do rozporządzenia Rządu Federacji Rosyjskiej z dnia 29.04.2013 r. nr 380 "W sprawie zatwierdzenia Regulaminu środków ochrony wodnych zasobów biologicznych i ich siedlisk" w zakresie możliwości naprawienia szkody w wodnych zasobach biologicznych poprzez jej rekompensatę nie tylko w naturze, ale także w ujęciu wartościowym;
• w związku z brakiem jednolitej praktyki stosowania prawa w zakresie konieczności uzyskania zezwolenia na obrót obiektami świata zwierzęcego wpisanymi do Czerwonej Księgi Federacji Rosyjskiej w odniesieniu do narybku pochodzącego z akwakultury (nie dzikiego), należy wypracować jednolitą praktykę stosowania prawa przez Rosprirodnadzor i Rosrybołowstwo. Należy określić zamknięty wykaz dokumentów niezbędnych do uzyskania zezwolenia, ich formę i treść, z uwzględnieniem specyfiki licznej populacji narybku;
• należy przewidzieć mechanizmy prawne i możliwości rekompensaty szkód w wodnych zasobach biologicznych poprzez wpłatę stałej kwoty do budżetu, na rachunek celowy (którego środki mogą być wydatkowane wyłącznie na działania związane ze sztucznym odtwarzaniem wodnych zasobów biologicznych), lub poprzez celowe składki na tworzenie nowych mocy produkcyjnych zapewniających realizację działań odtworzeniowych, przebudowę, remonty kapitalne, rozbudowę lub modernizację techniczną istniejących mocy produkcyjnych. Możliwość określenia stałej kwoty szkody podlegającej rekompensacie, niezależnie od kosztu narybku i jego dostępności w zakładach rybackich, pozwoli na utrzymanie się w ramach budżetu projektów, a także na dotrzymanie terminów realizacji działań kompensacyjnych;
• do Metodyki w zakresie wprowadzenia dla celów obliczania szkody w ujęciu naturalnym i wartościowym współczynnika korygującego, pozwalającego wykluczyć wielokrotny wzrost kosztów działań kompensacyjnych przy zastąpieniu jednego gatunku ryb innym, bardziej cennym.

Wszystkie wskazane rekomendacje i uwagi zostały przesłane do komisji rządowych i resortowych uczestniczących w przygotowaniu aktów prawnych. Wprowadzenie odpowiednich zmian i poprawek do aktów prawnych Federacji Rosyjskiej związanych z odtwarzaniem wodnych zasobów biologicznych zwiększy przejrzystość i przewidywalność prac, co pozwoli firmom na efektywniejsze planowanie i prowadzenie działalności.