Autor: Stepan Dikiy, Head of HSE Systems Development Department — Sibkor (SUEK)
Przyczyną przeważającej większości wypadków są niebezpieczne zachowania ludzi (według różnych źródeł od 85% do 95% wszystkich wypadków ma miejsce w wyniku niebezpiecznych działań personelu). Faktycznie ukształtowana metoda przeprowadzania kontroli stanu BHP, bezpieczeństwa przemysłowego, pożarowego, bezpieczeństwa ruchu drogowego itp. polega w głównej mierze na wykrywaniu usterek technicznych, naruszeń i braków w stanie wyposażenia, urządzeń technicznych, organizacji przechowywania materiałów, prowadzeniu dokumentacji oraz innych aspektów technicznych i organizacyjnych, które nie są związane z działaniami personelu.
Celem behawioralnych audytów bezpieczeństwa jest:
- eliminacja niebezpiecznych zachowań pracowników i, w konsekwencji, zmniejszenie liczby niebezpiecznych warunków;
- kształtowanie trwałych nawyków odpowiedzialnego podejścia pracowników do własnego bezpieczeństwa i bezpieczeństwa osób w otoczeniu, a tym samym budowanie nowego poziomu kultury bezpieczeństwa pracy;
- podnoszenie kompetencji pracowników w zakresie stosowania bezpiecznych metod wykonywania pracy.
Głównym zadaniem przeprowadzania behawioralnego audytu bezpieczeństwa jest terminowe wykrywanie, ostrzeganie i zapobieganie niebezpiecznym działaniom pracownika podczas wykonywania obowiązków służbowych poprzez:
- stwierdzenie faktu przebywania pracownika w strefie możliwego wystąpienia danego zagrożenia (na podstawie wyników przeprowadzonej obserwacji);
- przerwanie niebezpiecznych działań pracownika lub wyeliminowanie zaistniałego/powstającego zagrożenia;
- przeprowadzenie rozmowy uświadamiającej, pozwalającej ustalić poziom kompetencji pracownika, jego świadomego podejścia do zapewnienia bezpieczeństwa własnego i współpracowników oraz przyczyny jego niebezpiecznych zachowań;
- wyjaśnienie bezpiecznych metod i technik wykonywania pracy, opracowanie działań korygujących;
- pozytywne motywowanie pracownika do bezpiecznej pracy;
- budowanie wysokiej kultury bezpieczeństwa pracy w zespole.
Bardzo ważną częścią narzędzia, jakim jest behawioralny audyt bezpieczeństwa, są metryki oceny efektywności. W naszej firmie opracowano i generuje się w formie elektronicznej następujące parametry:
- Statystyki audytów behawioralnych oraz niebezpiecznych warunków/zachowań (NW/NZ) – dynamika pomiędzy przeprowadzonymi audytami a wykrytymi NW/NZ;
- Wskaźnik audytów behawioralnych – porównanie wskaźnika z linią ostrzegawczą;
- Dynamika działań – ile działań zaplanowano, a ile zrealizowano;
- Dynamika propozycji pracowników – ile zgłoszono propozycji, a ile zrealizowano;
- Grupa ryzyka – dynamika liczby pracowników w grupie ryzyka;
- Ranking pracowników z największą liczbą niebezpiecznych zachowań/warunków;
- Klasyfikacja i potencjalne skutki – według następujących kategorii:
- reakcja pracownika
- odzież robocza i ŚOI
- instrukcje, zasady i procedury
- pozycja/postawa pracowników, działania ludzi
- stan narzędzi i sprzętu
- porządek na stanowisku pracy
- Potencjalna waga skutków – wysoka, średnia i niska.
Dodatkowo, w ramach rozwoju systemu Kultury Bezpieczeństwa, wprowadzono zmiany mające na celu uproszczenie wypełniania formularza audytu behawioralnego z 15 do 5 minut:
- dodano możliwość pochwalenia pracownika (zajmuje 1 minutę podczas wypełniania audytu);
- zautomatyzowano parametry wyboru kryteriów audytu;
- dodano możliwość wprowadzenia bezpiecznego audytu (zajmuje 2 minuty podczas wypełniania audytu);
- dodano możliwość zaznaczenia opcji "wyeliminowano na miejscu" (wyklucza konieczność opisywania działań, które zostały zrealizowane podczas przeprowadzania audytu).
W celu dekompozycji według klasyfikacji i potencjalnych skutków (kategorie audytów behawioralnych) uszczegółowiono wybór przyczyn:
- brak wiedzy pracownika;
- niedoszacowanie ryzyka przez pracownika, przecenienie własnych możliwości;
- przełożony zmusza do wykonywania pracy w niebezpiecznych warunkach;
- inne przyczyny.