„Pułapka behawioralna w bezpieczeństwie” to pojęcie zbiorcze opisujące ryzyko podjęcia niebezpiecznych działań przez pracownika pod wpływem splotu czynników zewnętrznych i wewnętrznych oddziałujących na jego zachowanie.
Praktyczne znaczenie identyfikacji pułapek behawioralnych w zakładzie pracy polega na zapobieganiu niebezpiecznym zachowaniom personelu oraz eliminowaniu sprzyjających im warunków.
Przyjrzyjmy się wybranym pułapkom behawioralnym i sposobom ich przezwyciężania.
Cechy indywidualne. Stan zmęczenia, nadmiernego napięcia (stres):
Możliwe przyczyny: indywidualne predyspozycje pracownika i/lub specyfika organizacji pracy.
Sposoby wykrywania i eliminacji: wdrożenie systemu doboru oraz kontroli stanu psychofizycznego personelu przed rozpoczęciem i po zakończeniu pracy, a także dodatkowe szkolenia z zakresu działania w sytuacjach niestandardowych.
Specyfika komunikacji. Odbieranie/przekazywanie poleceń bez potwierdzenia ich prawidłowego zrozumienia:
Możliwe przyczyny: brak doświadczenia w prowadzeniu skutecznej komunikacji.
Sposoby wykrywania i eliminacji: obserwacja (audyt behawioralny) procesu komunikacji, szkolenia z umiejętności komunikacyjnych przy wydawaniu i odbieraniu poleceń (komunikacja werbalna i niewerbalna).
Skłonność do wybierania (akceptowania) bardziej ryzykownego wariantu działania:
Możliwe przyczyny: brak doświadczenia; zjawisko często występuje podczas podejmowania decyzji przez grupę lub autorytarnego przełożonego (efekt „rozproszenia odpowiedzialności”).
Sposoby wykrywania i eliminacji: obserwacja (audyt behawioralny) przebiegu dyskusji grupowych przed przystąpieniem do pracy oraz w momencie pojawienia się trudności.
Korygowanie popełnionego błędu bez analizy możliwych konsekwencji (może prowadzić do jeszcze poważniejszych skutków):
Możliwe przyczyny: brak doświadczenia lub nadmierna pewność siebie.
Sposoby wykrywania i eliminacji: zadawanie pytań otwartych podczas instruktażu dotyczących procedury wykonywania pracy oraz sposobu postępowania w razie popełnienia błędu lub wystąpienia nieplanowanego rezultatu, a także prowadzenie obserwacji (audytu behawioralnego) prawidłowości stosowania procedur.
Zachęcamy do sporządzenia listy pułapek behawioralnych, w które wpadają pracownicy Państwa przedsiębiorstwa, przeanalizowania ich struktury oraz przyczyn, a następnie opracowania i wdrożenia niezbędnych działań korygujących.