“Bẫy hành vi trong an toàn lao động” là một khái niệm tổng quát, phản ánh khả năng người lao động thực hiện các hành động mất an toàn do sự kết hợp của các yếu tố bên ngoài và bên trong tác động đến hành vi của họ.
Ý nghĩa thực tiễn của việc nhận diện các bẫy hành vi trong sản xuất nằm ở việc phòng ngừa các hành động mất an toàn của nhân sự và những điều kiện dẫn đến các hành động đó.
Hãy cùng xem xét một số bẫy hành vi và cách khắc phục chúng.
Đặc điểm cá nhân. Trạng thái mệt mỏi, căng thẳng quá mức (stress):
Nguyên nhân có thể: đặc điểm cá nhân của người lao động và/hoặc đặc điểm tổ chức công việc.
Cách nhận diện và khắc phục: áp dụng hệ thống sàng lọc/kiểm soát trạng thái của nhân sự trước và sau ca làm việc, đào tạo bổ sung kỹ năng xử lý trong các tình huống bất thường.
Đặc điểm trong giao tiếp. Tiếp nhận/truyền đạt mệnh lệnh mà không xác nhận lại việc đã hiểu đúng nội dung:
Nguyên nhân có thể: thiếu kinh nghiệm giao tiếp trong công việc.
Cách nhận diện và khắc phục: quan sát (đánh giá an toàn hành vi) quá trình giao tiếp, đào tạo kỹ năng giao tiếp khi tiếp nhận và truyền đạt mệnh lệnh (ngôn ngữ lời nói và phi ngôn ngữ).
Xu hướng lựa chọn (đồng tình với) phương án hành động tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn:
Nguyên nhân có thể: thiếu kinh nghiệm, thường xuất hiện khi quyết định được đưa ra bởi một tập thể hoặc một người quản lý có uy tín (hiệu ứng “phân tán trách nhiệm”).
Cách nhận diện và khắc phục: quan sát (đánh giá an toàn hành vi) việc tổ chức thảo luận nhóm trước khi thực hiện công việc và khi phát sinh khó khăn.
Sửa chữa một hành động sai sót đã thực hiện mà không phân tích các hậu quả có thể xảy ra (có thể dẫn đến kết quả nghiêm trọng hơn):
Nguyên nhân có thể: thiếu kinh nghiệm hoặc sự tự tin thái quá.
Cách nhận diện và khắc phục: đặt câu hỏi mở trong các buổi huấn luyện an toàn về quy trình thực hiện công việc và trình tự xử lý khi mắc lỗi hoặc khi xảy ra kết quả ngoài dự kiến, tiến hành quan sát (đánh giá an toàn hành vi) việc tuân thủ đúng các quy trình.
Bạn hãy thử liệt kê các bẫy hành vi mà nhân sự tại doanh nghiệp của bạn thường mắc phải, phân tích cấu trúc và nguyên nhân của chúng, từ đó xây dựng và triển khai các biện pháp khắc phục cần thiết.