Nie daj się zwieść mentalnym minom błędów poznawczych

W celu zminimalizowania błędów przy podejmowaniu decyzji, oprócz Pierwszej Bariery – Listy kontrolnej „Metodologia «nie wpadnij w Pułapkę»”, polecam sprawdzić się również pod kątem pytań Drugiej Bariery zapobiegania nieplanowanym stratom – Listy kontrolnej nr 2 (mentalne „miny” związane z głównymi błędami poznawczymi).

Aby „nie wylecieć w powietrze”, weź pod uwagę przynajmniej następujące główne „miny – błędy poznawcze”:

• Ludzie często nie zwracają uwagi na ryzyka wykraczające poza horyzont ich rutynowego

planowania, ponieważ motywacja krótkoterminowa wpływa na nich silniej niż długoterminowa;

• Doświadczenie, wykształcenie i nawyki utrudniają dostrzeżenie i właściwą ocenę ryzyk;
• Bardzo często ryzyka są celowo ukrywane przez ich właścicieli, ponieważ ich zmaterializowanie się wpływa na motywację pracowników;
• Menedżerowie często lekceważą ryzyka, które obiecują duże zyski;
• Uważa się, że jeśli ryzyko jest oczywiste, to ktoś już nim zarządza;
• Często podejmowane są decyzje, które zmniejszają bieżące ryzyka, ale pogarszają te przyszłe;
• Ludzie często szukają tylko faktów potwierdzających ich stanowisko i wizję sytuacji, nie poświęcając uwagi próbom ich obalenia;
• Istnieje tendencja do przekonywania siebie i otoczenia, że podjęta decyzja była słuszna, pomimo nowych danych wejściowych czy bieżących wyników;
• Ocenianie ważności informacji na podstawie tego, jak trudno jest ją uzyskać;
• Ludzie często przywiązują się do kotwic mentalnych (skoro wcześniej się nie zdarzyło, to się nie zdarzy) lub: „Jeśli do tej pory mnie to nie zabiło, to najprawdopodobniej mnie nie zabije!”;
• Błędne przekonanie, że jeśli na ryzyka nie można wpłynąć, to nie trzeba nimi zarządzać;
• Przywiązywanie zbyt dużej wagi do działań prowadzących do całkowitego wyeliminowania ryzyka i ignorowanie wszystkich pozostałych;
• Ludzie często uważają, że negatywne działania są zawsze gorsze niż negatywne zaniechania.
• „Jeśli nie widzę sensu, to ignoruję!”

Można zauważyć, że niektóre błędy poznawcze odzwierciedlają różne strony podobnych złudzeń (np. pkt 1 i 6, pkt 7 i 8). Za najbardziej podstępne uważam „miny” mentalne wymienione w pkt 7 i 8. To właśnie one doprowadziły na przykład do strasznej katastrofy w Zatoce Meksykańskiej. Oczywiście w połączeniu z „Pułapką” wskazaną przeze mnie w Liście kontrolnej nr 1 (w innym wpisie na blogu) – „priorytet interesów biznesowych nad bezpieczeństwem”! Nawet przyjęta przeze mnie umownie wielkość „Pułapki” w Liście kontrolnej nr 1 byłaby zdecydowanie niewystarczająca dla największego znanego nauce dinozaura, Amficeliasa! A sprawcami katastrofy byli wybitni menedżerowie powszechnie szanowanych firm naftowych i wiertniczych!

Bardzo obawiam się również „miny” nr 10!

Koledzy, a Wy które „mentalne miny” uważacie za najniebezpieczniejsze? Wymieńcie inne miny, których nie uwzględniłem na tej „krótkiej liście”.