Algorytm kształtowania bezpiecznych zachowań poprzez uważność

Czy znacie ten słynny cytat? „Ludzie poświęcają zdrowie, by zarabiać pieniądze, a potem wydają pieniądze, by odzyskać zdrowie”. Tak powiedział Konfucjusz – chiński myśliciel i filozof już w 551 r. p.n.e. Wydaje mi się, że od tego czasu niewiele się zmieniło, zgadzacie się ze mną?

Jak zachować siebie dla intensywnego, pełnego życia, sukcesów, rozwoju kariery i marzeń? Porozmawiajmy o świadomym bezpieczeństwie. Nie ma nic cenniejszego niż życie i zdrowie. Jeśli zachowamy jedno i drugie, każdy cel i marzenie będą w naszym zasięgu.

Czym jest świadome bezpieczeństwo? Wiele się o tym teraz mówi, ale nikt nie spotkał ludzi, którzy w 100% świadomie podchodziliby do swojego bezpieczeństwa.

Świadome bezpieczeństwo to sytuacja, w której mamy perspektywiczną wizję tego, jak nasze niebezpieczne działania i codzienne wybory determinują wynik – czasem natychmiastowy, a czasem odroczony w czasie.

Świadome bezpieczeństwo to zdolność dostrzegania i oceny ryzyka oraz korygowania swojego zachowania w danej chwili, zapobiegając jakimkolwiek szkodom dla zdrowia lub jakości życia.

Świadome bezpieczeństwo to zdolność do wzięcia odpowiedzialności za swoje życie i to, co się w nim dzieje, za swoje codzienne wybory dotyczące określonego sposobu postępowania, bez przerzucania odpowiedzialności na pracodawcę, mamę, tatę czy państwo.

W istocie formuła odpowiedzialności wygląda następująco: wybór pomnożony przez liczbę powtórzeń określa stopień naszej odpowiedzialności za własne zdrowie i jakość życia po pewnym czasie.

Czasami poprzez swoje niebezpieczne działania narażamy się na zagrożenie. Czy znacie pojęcie „niebezpieczne działania”? Są to nie zawsze uświadamiane przez nas czynności, które mogą nie wywołać skutków, ale mogą też zakończyć się dla nas tragicznie – wypadkiem. Istnieją wymowne statystyki firmy DuPont: u podstaw 96% wszystkich wypadków leżą niebezpieczne działania, a tylko 4% przypada na niebezpieczne warunki. Przy czym paradoks tych statystyk polega na tym, że niebezpieczne warunki najczęściej są tworzone przez nasze niebezpieczne działania lub zaniechania.

Najczęściej nasze niebezpieczne działania zmieniają się w niebezpieczny nawyk. Kiedy robimy coś na poziomie instynktu, bez zastanowienia. Formuje się w nas nawyk bezkarności, ponieważ wiele rutynowych, niebezpiecznych czynności może nie kończyć się dla nas niczym złym. Ale tylko do pewnego momentu. Istnieje bardzo trafne przysłowie na ten temat: „Raz do roku to i kij wystrzeli”. I na tym polega drugi paradoks niebezpiecznych działań.

Spróbujcie właśnie teraz uświadomić sobie, jakie swoje codzienne niebezpieczne działania uważacie za rutynowe. Mowa o tych niebezpiecznych czynnościach, które możemy wykonywać nie tylko w pracy, ale i w życiu codziennym. Czy zapinacie pasy za kierownicą? A na miejscu pasażera? Czy trzymacie się poręczy, schodząc po schodach? I tak dalej, i tak dalej…

Niektóre z naszych niebezpiecznych nawyków mogą wpłynąć na nas nie od razu, lecz po pewnym czasie, w trybie odroczonym. Gdy oddziałuje na nas jakiś szkodliwy czynnik w sposób systematyczny, na stałe, wydaje nam się, że minimalna szkoda w danej chwili nie niszczy nas globalnie. Jednak po pewnym czasie poniesiemy odpowiedzialność za ten niewielki błąd i każdy niewłaściwy wybór. Własnym zdrowiem. Weźmy na przykład pracę przy komputerze. Co może stać się z naszym zdrowiem za N lat, jeśli sami będziemy narażać się na ryzyka ergonomiczne, siedzieć nieprawidłowo przed komputerem, pracować w półmroku, pozbawiać się przerw lub nie wykonywać profilaktycznych ćwiczeń, na przykład dla dłoni czy oczu?

Jeśli mówimy o tym, jak możemy zmienić sytuację i co możemy zrobić z naszymi niebezpiecznymi nawykami, za podstawę można przyjąć klasyczny cykl rozwoju kompetencji.

Poprzez uważność w zachowaniu możemy osiągnąć bardzo wiele, w tym zamienić swoje niebezpieczne nawyki na bezpieczne.

• Przenosimy nasze nieuświadomione niebezpieczne działania w tryb świadomy. (Cholera, nie zapinam pasów na tylnym siedzeniu samochodu… hm… dlaczego tak robię?)
• Uświadamiamy sobie: postępuję tak systematycznie, ale może to doprowadzić do uszczerbku na moim zdrowiu. (Robię to praktycznie zawsze. Co się ze mną stanie, jeśli nagle dojdzie do wypadku? Co najmniej – uderzę w fotel przed sobą, w najgorszym razie – wylecę przez przednią szybę).
• Formujemy i wzmacniamy połączenie neuronowe: zagrożenie – skutki – jak uniknąć skutków. (Takie zagrożenie istnieje, a ciężar skutków może być poważny. Aby do tego nie dopuścić, trzeba zawsze zapinać pasy).
• Podejmujemy decyzję: będę robić to inaczej i będzie to dla mnie bezpieczne. (Będę zapinać pasy zawsze, bez wyjątków).
• Zaczynamy świadomie eliminować ze swojego życia niebezpieczne działania, zastępując je bezpiecznymi. (Ojej, znowu zapomniałem zapiąć pasów. Poprawiam się!)

Zazwyczaj formowanie nowego nawyku trwa od trzech tygodni do dwóch miesięcy, średnio 21 dni. Dlatego właśnie na tym etapie uważność jest bardzo ważna – pomaga nam pozbyć się starych strategii i podjąć wysiłek w celu przyzwyczajenia się do nowych, bezpiecznych. Po miesiącu lub dwóch wysiłku formujemy nieuświadomioną kompetencję w bezpiecznych działaniach.

• Bezpieczne działania są przez nas wykonywane automatycznie, na poziomie nieświadomym. (No proszę, działam już z automatu:) Wsiadłem do samochodu i ręka sama sięgnęła po pas).

Koledzy, życzę Wam bezpiecznego i świadomego osiągania swoich celów i marzeń. Zmiany należy zacząć od siebie. Jeśli my się zmieniamy, zmienia się również środowisko, w którym żyjemy i pracujemy. Zmienia się jakość naszego życia dzięki bezpiecznym wyborom, których dokonujemy codziennie. W końcu zdrowy człowiek (pracownik) to efektywny i szczęśliwy człowiek (pracownik).