W OAO „RŻD” liczba pracujących kobiet stanowi około 30% wszystkich pracowników firmy. Większość kobiet jest zatrudniona w zawodach: dyżurny stacji kolejowej – 25 tys. osób; księgowa – 11 tys. osób; przyjmujący i wydający ładunki oraz bagaż – 10 tys. osób.
Od 1 stycznia 2021 r. weszło w życie rozporządzenie Ministerstwa Pracy Rosji z dnia 18 lipca 2019 r. nr 512n „W sprawie zatwierdzenia wykazu produkcji, prac i stanowisk o szkodliwych i (lub) niebezpiecznych warunkach pracy, na których ogranicza się stosowanie pracy kobiet” (dalej – Rozporządzenie), znoszące ograniczenia dotyczące pracy kobiet w wielu gałęziach gospodarki, w tym w sektorze transportu kolejowego.
OAO „RŻD” wspólnie z organizacjami naukowymi oraz Rosyjskim Związkiem Zawodowym Kolejarzy i Budowniczych Transportu opracowało sekcję XX „Transport kolejowy” załącznika do Rozporządzenia. Sekcja ta obejmuje wyłącznie te rodzaje prac, które są charakterystyczne dla transportu kolejowego i mogą mieć negatywny wpływ na funkcje rozrodcze kobiet: ciężar pracy, czynnik chemiczny oraz wibracje ogólne. W przypadku braku przekroczeń dopuszczalnych poziomów wymienionych czynników, kobiety mogą wykonywać te prace na równi z mężczyznami.
Sekcja XX. Transport kolejowy
Dzięki takiemu podejściu rozszerzono wykaz zawodów, w których możliwe jest zatrudnienie kobiet w OAO „RŻD”. Pojawiła się możliwość podjęcia pracy w składach drużyn trakcyjnych, jako rewident-naprawiacz wagonów, ślusarz taboru kolejowego i innych.
Możliwość ta została zrealizowana dla przedstawicielek płci pięknej, które chcą wykonywać te prace, na stanowiskach, gdzie zapewnione jest niezbędne zaplecze sanitarno-bytowe.
Na szczególną uwagę zasługuje możliwość prowadzenia taboru kolejowego. Kwestia zatrudniania kobiet na stanowiskach pomocnika maszynisty i maszynisty była podnoszona ponad 10 lat temu, a rozwiązanie znalazła dopiero w 2021 roku. Dla niektórych kobiet spełniło się marzenie o pracy w tej trudnej, ale interesującej dziedzinie.
Sięgając do historii, wiemy o wielu kobietach, które w latach Wielkiej Wojny Ojczyźnianej i w latach powojennych pracowały w drużynach trakcyjnych na parowozach. Dlatego na kolei istnieje ciągłość pokoleniowa.
Obecnie 128 kobiet zostało przeszkolonych i zatrudnionych w firmie w zawodach „maszynista” i „pomocnik maszynisty”: 59 w pociągach elektrycznych; 61 na lokomotywach i 8 w szybkich pociągach elektrycznych „Lastoczka”. 7 kobiet pracuje jako maszynista pociągu elektrycznego.
Oprócz rozwoju zawodowego, firma przywiązuje dużą wagę do warunków pracy kobiet. Zatwierdzono nowy Regulamin urządzania i utrzymania domów oraz pokoi wypoczynku drużyn trakcyjnych, w którym przewidziano wymagania dotyczące warunków wypoczynku kobiet pracujących jako maszynista lub pomocnik maszynisty.
Na wniosek kobiet opracowano wzorcowe zestawy narzędzi dla lokomotyw, obejmujące nowoczesne narzędzia z rękojeściami z materiałów polimerowych. W celu zmniejszenia uciążliwości pracy kobiet wprowadzane są lżejsze płozy hamulcowe.
W celu wdrożenia dodatkowych środków wsparcia dla kobiet będących pomocnikami maszynisty, opracowano indywidualne grafiki pracy oraz przeprowadzono dobór psychologiczny maszynistów.
W kompleksie działań na rzecz zapewnienia bezpiecznych warunków pracy dużą wagę przywiązuje się do terminowego zapewnienia pracownikom środków ochrony indywidualnej.
W wykonaniu polecenia dyrektora generalnego – prezesa zarządu OAO „RŻD” O.W. Biełoziertowa, przeprowadzono monitoring satysfakcji i jakości dostarczanej odzieży i obuwia roboczego.
Na podstawie wyników monitoringu całkowicie zmieniono Warunki Techniczne dla odzieży i obuwia roboczego należącego do OAO „RŻD”.
Firma realizuje działania mające na celu udoskonalenie umundurowania: komplet mundurowy dla kobiet uzupełniono o drugą parę spodni i nową kamizelkę. Ujednolicono również komplety umundurowania dla drużyn trakcyjnych i zapewniono możliwość wyboru konfiguracji.
W ramach nowej kolekcji dla kobiet opracowano i zatwierdzono Warunki Techniczne odzieży ostrzegawczej o intensywnej widzialności „SYGNAŁ – RŻD”, obejmującej 12 rodzajów zimowej odzieży specjalnej i 4 rodzaje letniej odzieży roboczej dla kobiet w zawodach masowych.
Aby zwiększyć komfort kobiet pracujących w firmie, tworzone są pokoje odciążenia emocjonalnego. Pracownice mogą w nich odpocząć i zrobić sobie krótką przerwę.
W działania regeneracyjne angażowani są psycholodzy, którzy stosują różne metody i technologie korekty stanu funkcjonalnego pracownic, w tym stanu emocjonalnego. Psycholodzy pomagają znaleźć odpowiedzi na typowe pytania pojawiające się w procesie adaptacji kobiet do nowych warunków, zwiększyć odporność na stres oraz nauczyć się umiejętności regulacji emocjonalnej. Metody korekty są dobierane indywidualnie dla każdej kobiety, w zależności od jej potrzeb i cech osobowościowych.
W celu wspierania rozwoju kobiet i poprawy ich warunków pracy, firma zatwierdziła Plan na lata 2021 – 2025. W planie zapisano nowe świadczenia i gwarancje, a także realizację działań zwiększających zainteresowanie kobiet pracą w firmie:
Ponadto w sieci kolejowej realizowany jest cały kompleks wydarzeń kulturalno-masowych wspierających kobiety i rodziny.
Wydawany jest poradnik dla kobiet – pracownic OAO „RŻD”. Dokument ten pomaga dowiedzieć się więcej o pracy, wypoczynku i wsparciu socjalnym kobiet w firmie, w tym o specjalnych programach medycznych, podstawach zdrowego stylu życia, świadczeniach i gwarancjach itp.
Organizowane są wydarzenia dla członków rodzin uczestników specjalnej operacji wojskowej, podczas których wyjaśniane są środki wsparcia socjalnego dla rodzin wojskowych, a także prowadzone są warsztaty i gry terenowe dla dzieci.
Aby umożliwić wymianę opinii i wypracowanie nowych propozycji wsparcia kobiet, powołano organ doradczy: Radę Koordynacyjną OAO „RŻD” ds. doskonalenia warunków pracy, wypoczynku i wsparcia socjalnego kobiet.
Podsumowując, można stwierdzić, że z jednej strony rozszerzono możliwości zatrudnienia kobiet w firmie, a z drugiej strony opanowywanie przez kobiety zawodów historycznie „męskich” stało się katalizatorem opracowania i wdrożenia nowych działań na rzecz poprawy warunków pracy i zwiększenia komfortu na stanowiskach pracy.