Zarządzanie przez cele – skuteczne narzędzie rozwoju kultury bezpieczeństwa
Od zarządzania przez zadania do zarządzania przez cele
Rozwój kultury bezpieczeństwa wymaga przejścia od ścisłej kontroli procedur do świadomego osiągania wyników. W swoim wystąpieniu Serik Mażkienow, kandydat nauk fizyczno-matematycznych i partner globalnej koncepcji Vision Zero, szczegółowo omawia koncepcję zarządzania przez cele (Management by Objectives) jako skuteczne narzędzie transformacji stosunku pracowników do HSE. Prelegent podkreśla, że tradycyjne metody zarządzania, oparte na kontroli zadań i zasad, często nie zapewniają niezbędnego poziomu zaangażowania personelu.
Zarządzanie przez cele, przeciwnie, jest zorientowane na wynik i pozwala połączyć wysiłki wszystkich elementów systemu organizacyjnego. Cel działa jako czynnik systemotwórczy, który wyznacza kierunek rozwoju i kształtuje filozofię przedsiębiorstwa. Ważne jest zrozumienie, że strategiczny cel „zero wypadków” to nie tylko liczba w raporcie, ale stworzenie środowiska, które trwale generuje bezpieczne zachowania przez długi czas.
Cele-stany i cele-motory: jak uniknąć przypadkowych wyników
Prelegent analizuje krytycznie ważny podział celów na dwie kategorie: cele-stany i cele-motory. Cele-stany (np. wskaźnik LTIFR) opisują pożądany wynik, ale nie dają zrozumienia, jak dokładnie został on osiągnięty. Opierając się tylko na nich, firma ryzykuje uznanie zbiegu okoliczności za systemowy sukces.
Aby zapewnić trwały wynik, konieczne jest stosowanie celów-motorów – wskaźników koncentrujących się na procesie przejścia do bezpiecznego stanu. Są to konkretne działania: liczba wykrytych i usuniętych naruszeń, udział w audytach bezpieczeństwa, przeprowadzanie rozmów behawioralnych. Prelegent pokazuje na przykładzie rzeczywistego przypadku, jak aktywne identyfikowanie niezgodności (polowanie na ryzyka) bezpośrednio koreluje ze spadkiem wskaźnika wypadkowości. Im więcej naruszeń zostanie wykrytych i usuniętych na wczesnych etapach, tym mniejsze prawdopodobieństwo ich przerodzenia się w wypadki.
Kaskadowanie celów i zaangażowanie personelu
Skuteczność zarządzania przez cele zależy bezpośrednio od prawidłowego kaskadowania – przekazywania celów globalnych do każdego działu i pracownika. Normalizacja wskaźników docelowych (np. na 100 000 roboczogodzin) pozwala obiektywnie ocenić wkład każdego obszaru w ogólny wynik. W wystąpieniu szczegółowo omówiono mechanizm powiązania osiągania celów-motorów z systemem motywacyjnym, co czyni proces przejrzystym i zrozumiałym dla pracowników.
Szczególną uwagę zwraca się na kształtowanie odpowiedzialności zbiorowej. Kiedy osiągnięcie wskaźników docelowych wpływa na ocenę pracy całej brygady, pracownicy zaczynają aktywniej kontrolować działania kolegów, powstrzymując niebezpieczne zachowania. Sprzyja to rozwojowi otwartości i zaufania, przekształcając pracowników z biernych wykonawców w aktywnych uczestników procesu zapewniania bezpieczeństwa.
Czego dowiesz się z tego webinarium:
- Jaka jest zasadnicza różnica między zarządzaniem przez cele a tradycyjną kontrolą procedur?
- Jak prawidłowo łączyć cele-stany i cele-motory, aby osiągnąć trwałe zmniejszenie liczby wypadków?
- Jak kaskadować cele bezpieczeństwa do poziomu personelu liniowego i powiązać je z systemem motywacyjnym?
- Dlaczego ważne jest badanie zdarzeń potencjalnie wypadkowych (near-miss) równie dokładnie, jak rzeczywistych wypadków?
- Jak wprowadzenie odpowiedzialności zbiorowej wpływa na kształtowanie kultury bezpieczeństwa w brygadach?
600+ przypadków i praktyk
Przeglądaj pełną bibliotekę najlepszych praktyk bezpieczeństwa przemysłowego
Przejdź do biblioteki
Komentarze 6
Ivan Bobrov,
Jaka byłaby optymalna waga celów w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz bezpieczeństwa przemysłowego w ogólnej skali celów dla wszystkich obszarów (jakość, produkcja itp.)?
Odpowiedź: Waga celów w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz bezpieczeństwa przemysłowego nie powinna być mniejsza niż waga wskaźników w innych obszarach działalności. Uzasadnienie tego jest następujące: wskaźniki jakości i produkcji mają na celu efektywność działań przedsiębiorstwa (krótkoterminowo), podczas gdy wskaźniki bezpiecznej pracy mają w większym stopniu na celu zapewnienie żywotności i zrównoważonego rozwoju działań przedsiębiorstwa w dłuższej perspektywie. Dla przedsiębiorstwa ważne są udane działania we wszystkich obszarach.
Ivan Bobrov,
Rola Działu Bezpieczeństwa i Higieny Pracy oraz Bezpieczeństwa Przemysłowego w Systemie wyznaczania celów?
Odpowiedź: Dział Bezpieczeństwa i Higieny Pracy powinien być inicjatorem i metodologiem w prawidłowym wyznaczaniu i promowaniu wskaźników docelowych w dziedzinie Bezpieczeństwa i Higieny Pracy. Dla sukcesu w ich osiągnięciu ważne jest zapewnienie terminowego informowania i wyjaśniania przez Dział Bezpieczeństwa i Higieny Pracy znaczenia zarządzania przez cele i mechanizmu ich działania na wszystkich szczeblach przedsiębiorstwa: od najwyższego kierownictwa do wykonawców. Dział Bezpieczeństwa i Higieny Pracy powinien również zapewnić monitorowanie prawidłowości osiągania wskaźników docelowych i ustanowić skuteczne sprzężenie zwrotne w celu ich terminowej oceny i analizy do podejmowania skutecznych decyzji korygujących.
Rustem Kalimullin:
Co Pan/Pani robi, jeśli Cel Zero jest akceptowany w słowach, ale w praktyce nie obserwuje się wysokiego zaangażowania?
Odpowiedź: Oznacza to po prostu, że w organizacji dobrze opracowane są tylko cele stanu, a nie ma celów napędzających, tj. wykonawcy i kierownicy nie mają odpowiedzi na pytanie: jakie działania (środki) należy podjąć, aby osiągnąć założony rezultat. Aby zarządzanie przez cele naprawdę zaczęło działać - należy opracowywać nie tylko cele stanu, ale także cele napędzające.
Ilya Kolomiets
Odnośnie celów wiodących - Chciałbym poznać Pana/Pani opinię na temat wskaźników tak zwanych zdarzeń bez skutków (near misses), to znaczy kiedy zdarzenie prawie miało miejsce, ale przyczyny, niebezpieczeństwo i ryzyko są jawne. Na ile oczywista jest korzyść z uwzględniania takich "niedoszłych zdarzeń" dla tworzenia statystyk i późniejszego podejmowania działań z Pana/Pani punktu widzenia?
Odpowiedź: Zdarzenie bez skutków (near misses) - różni się od wszystkich innych zdarzeń tylko brakiem szkód (wielkie szczęście!). Obecność zerowych szkód nie powinna odciągać służby bezpieczeństwa i higieny pracy od pełnego zbadania przyczyn zdarzenia. Należy w pełni wykorzystać tę szansę. Jeśli to nie zostanie zrobione, zdarzenie się powtórzy, ale z o wiele poważniejszymi konsekwencjami.
Ivan Bobrov
Liczba wykrytych naruszeń to wskaźnik reaktywny. Czy warto stosować go jako osobisty lub zbiorowy cel napędzający? Myślę, że można go używać tylko jako celu stanu.
Odpowiedź: Nie do końca prawda. Każdy dział ma możliwość regularnego kontrolowania procesu wykrywania naruszeń (codziennie, co tydzień itp.). W przypadku przewidywania, że do określonego czasu ten wskaźnik nie zostanie osiągnięty, kierownik działu ma możliwość zmobilizowania swoich pracowników do ich realizacji. W tym sensie ten wskaźnik należy do celów napędzających.
Sapabek Kuzhemuratov:
Czy nie nadszedł czas, aby budować zdrowie i bezpieczeństwo w pracy (zarządzanie, ryzyka, zaangażowanie...) na zasadach filozofii "Kamasutra" - Pracodawca+Pracownik?
Odpowiedź: Pytanie jest bardzo dobre i, z punktu widzenia teorii systemów, wiąże się z rewizją podstawowych zasad osiągania wspólnego celu przez interesariuszy. Dzisiaj w większości organizacji relacje budowane są na zasadzie «system-narzędzie pracy», gdzie człowiek jest trybikiem (narzędziem pracy, mechanizmem na bazie biologicznej) w procesie produkcji, którego głównym zadaniem jest dokładne wykonywanie poleceń. Istnieje jednak inny paradygmat relacji, oparty na zasadzie «system-system». Tutaj człowiek występuje jako równouprawniony uczestnik procesu produkcji, który ma własne interesy i cele, których osiągnięcie jest zgodne z celami i interesami organizacji. Na tej zasadzie, zakładającej harmonijne uzgodnienie interesów i celów stron, opiera się popularna idea «turkusowych organizacji». Praktyka pokazuje, że udany rozwój kultury bezpieczeństwa jest niemożliwy bez aktywnego, świadomego i równouprawnionego (system-system) udziału wszystkich pracowników organizacji w działaniach produkcyjnych.