4 giai đoạn phát triển an toàn lao động
Sự phát triển của an toàn lao động gắn liền chặt chẽ với tiến bộ công nghiệp. Mục tiêu của mỗi giai đoạn tiến bộ này – cuộc cách mạng công nghiệp – là giảm thiểu đáng kể chi phí lao động của con người trên mỗi đơn vị sản phẩm thông qua việc áp dụng mang tính cách mạng các phương tiện sản xuất mới nhất.
Theo nghĩa này, sự phát triển của an toàn lao động diễn ra như một phản ứng thích hợp của doanh nghiệp đối với những đổi mới mang tính cách mạng này. Rõ ràng là trong những điều kiện này, an toàn lao động đã và đang trải qua 4 giai đoạn phát triển tương ứng (xem hình và bảng).
Về mặt lý thuyết, các giải pháp của hai giai đoạn đầu tiên đảm bảo giảm thiểu tai nạn lao động xuống mức cần thiết, nhưng điều này đã không xảy ra. Giai đoạn thứ ba cho thấy con người đã trở thành mắt xích yếu nhất trong bộ ba an toàn sản xuất: "thiết bị - quy trình - con người".
Hiệu quả thấp của những nỗ lực thay đổi hành vi con người là do tất cả chúng đều xuất phát từ lợi ích của doanh nghiệp chứ không phải của người lao động. Điều này có nghĩa là ngày nay chúng ta nên từ bỏ mô hình lỗi thời về mối quan hệ giữa tổ chức và người lao động theo kiểu "hệ thống - công cụ lao động" và chuyển sang mô hình mới "hệ thống - hệ thống". Trong khuôn khổ mô hình mới cho giai đoạn thứ ba, cần phát triển các công cụ quản lý hành vi an toàn của nhân viên ở cấp độ tổ chức của doanh nghiệp. Một trong những nỗ lực như vậy đã được tác giả thực hiện dựa trên mô hình "Hệ thống cá nhân về an toàn lao động có ý thức".
Tuy nhiên, ngay cả việc giải quyết thành công vấn đề an toàn lao động ở giai đoạn thứ ba cũng không đảm bảo loại bỏ hoàn toàn tai nạn: ngay cả khi người lao động loại bỏ việc cố ý vi phạm các quy tắc an toàn, họ vẫn có thể mắc phải những vi phạm hoặc sai sót vô ý.
Rõ ràng là với sự phát triển của công nghệ máy tính và thông tin, vấn đề vi phạm và sai sót vô ý sẽ được giải quyết ở giai đoạn thứ tư. Việc bắt đầu ứng dụng rộng rãi các hệ thống an toàn thông minh dự kiến sẽ diễn ra vào phần tư thứ hai của thế kỷ XXI.